Woensdag gebeurt zeer waarschijnlijk wat Donald Trump al lange tijd vreest: de Fed gaat de rente verlagen. Trump is bang dat een lagere rente de electorale kansen van zijn tegenstander Kamala Harris zal verhogen.
Samen met zijn gitaar reisde Jerome ‘Jay’ Powell in de zomer van 1975 door Europa, waar hij de stamgasten van een Parijs café trakteerde op een vertolking van I’m So Lonesome I Could Cry, de met een snik in de stem gezongen ballade van countrylegende Hank Williams. Eenzaam zal de nu 71-jarige Powell zich de laatste jaren vaak hebben gevoeld als baas van de Federal Reserve, het machtigste economische instituut van de VS, zo niet de wereld.
Al zes jaar is Powell namelijk de gebeten hond bij Donald Trump, de man aan wie hij in 2018 nota bene zijn baan dankte. Net als sommige van zijn Republikeinse én Democratische voorgangers laat Trump geen kans onbenut om de voorzitter van de Amerikaanse centrale bank te verketteren zodra diens renteverhoging of -verlaging botst met zijn politieke en zakelijke belangen.
Powell – of ‘die idioot’, zoals Trump hem eens noemde – kan zijn borst dus natmaken nu hij op het punt staat om voor het eerst in vier jaar de rente te verlagen. Daarmee geeft hij Kamala Harris woensdag een electoraal cadeau, vreest Trump.
Over de auteur
Jonathan Witteman is economieredacteur voor de Volkskrant en schrijft over de macro-economie en de bankensector.
Een renteverlaging resulteert namelijk in lagere schuldenlasten en leenkosten voor Amerikanen met hypotheken, bedrijfskredieten, autoleningen en creditcards. Bovendien stuwen renteverlagingen doorgaans de beurskoersen op en stimuleren ze ondernemers tot investeringen, wat weer goed is voor de werkgelegenheid. Op lange termijn kan een (te) lage rente leiden tot hogere inflatie en zeepbellen, maar tegen die tijd zijn de verkiezingen al geweest.
Geen wonder dus dat het lange tijd traditie was onder Republikeinse en Democratische (ex-)presidenten om de sinds 1951 officieel onafhankelijke Fed te intimideren. Hun doel: een zo laag mogelijke rente afdwingen, of soms, zoals nu in Trumps geval, een hoge rente voor hun tegenstanders.
In 1965 ontbood president Lyndon B. Johnson bijvoorbeeld toenmalig Fedvoorzitter Bill Martin op zijn ranch in Texas, nadat de centrale bankier tot Johnsons woede de rente had verhoogd. ‘Jongens sneuvelen in Vietnam, en Bill Martin kan het niets schelen’, brieste de 1.93 meter lange Johnson in zijn gezicht. De Fedvoorzitter bleek niet te vermurwen.
Meer succes hadden Johnsons opvolger Richard Nixon en dienst ‘ratfuckers’, die het beleid van Fedbaas Arthur Burns begin jaren zeventig manipuleerden door Burns te chanteren met valse beschuldigingen over diens salaris. Nul op het rekest kreeg dan weer president Ronald Reagan. ‘De president beveelt je om de rente niet te verhogen vóór de verkiezingen’, kreeg Fedvoorzitter Paul Volcker in 1984 te horen van Reagans stafchef James Baker. ‘Ik liep weg zonder een woord te zeggen’, schreef Volcker in zijn memoires.
Waar George Bush sr. in 1992 nog mopperde dat zijn verkiezingsnederlaag te wijten was aan de hoge rente, besloot zijn opvolger Bill Clinton geen openlijke kritiek meer te leveren op de Fed. Ook Clintons opvolgers George Bush jr. en Barack Obama eerbiedigden de onafhankelijkheid van de Fed, net als nu Kamala Harris.
Trump denkt er anders over. Hij en zijn running mate JD Vance vinden dat de politiek meer macht zou moeten hebben over de rente, al leren de ervaringen van Venezuela, Zimbabwe en de Duitse Weimarrepubliek dat dit niet altijd een zegen is voor de prijsstabiliteit. ‘Ik heb veel geld verdiend’, zei Trump in augustus tijdens een persconferentie op zijn resort Mar-a-Lago. ‘Ik was erg succesvol, en ik denk dat ik in veel gevallen een beter instinct heb dan mensen bij de Federal Reserve.’
In 2016 beschuldigde Trump toenmalig Fedvoorzitter Janet Yellen ervan dat ze de rente expres laag hield om Hillary Clinton aan het presidentschap te helpen. Twee jaar later, toen hij zelf president was en Powell de rente maar bleef verhogen, vroeg Trump aan zijn Twittervolgers wie hun grootste vijand was: de Chinese president Xi, of Powell.
De hoge rente kwam Trump niet alleen electoraal slecht uit, maar leidde ook tot een hogere schuldenlast voor de zakenman en zelfbenoemde ‘king of debt’, en tot een fors lagere boekwaarde van zijn vastgoedportfolio, schrijft The Wall Street Journal-verslaggever Nick Timiraos in zijn boek Trillion Dollar Triage. Trump overwoog zelfs om Powell te ontslaan, onthulde zijn minister van Economische Zaken Wilbur Ross.
Tot Trumps onvrede zal de Fed woensdag vrijwel zeker de rente verlagen, verwachten de financiële markten. ‘Ze weten dat ze het eigenlijk niet zouden moeten doen’, zei Trump in juli, doelend op de nabije verkiezingen. Maar de Amerikaanse inflatie – momenteel 2,5 procent – lijkt genoeg gezakt om een verlaging te rechtvaardigen, denken Fedvolgers. Of, zoals Powell vorige maand hintte tijdens een toespraak: ‘Het is tijd om het beleid aan te passen.’
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant