De lijndienst naar Suriname bestaat dit jaar 75 jaar. De vliegverbinding van KLM is voor veel Surinamers de enige manier om hun vaderland te bezoeken. Vorig jaar deden meer dan honderdduizend mensen dat, maar tickets zijn duur en lijken niet snel goedkoper te worden.
‘Negentien euro?’ Bij de kassa van het Kwaku Summer Festival schrikt een bezoeker van de ticketprijs. Even is het stil in de rij achter hem, dan wordt er instemmend geknikt. ‘Volgend jaar is het net zo duur als een enkeltje Suriname’, grapt een oudere dame.
In 1975 werd de eerste editie van het festival gehouden. Wat ooit begon als voetbaltoernooi bedoeld voor Surinamers en Antillianen die geen geld hadden om op vakantie te gaan, is uitgegroeid tot een groot evenement met duizenden bezoekers in het Nelson Mandelapark in Amsterdam.
De meeste Kwaku-bezoekers hebben inmiddels voldoende geld om naar een Europese bestemming te vliegen. Maar een vliegticket naar Suriname is voor sommigen nog altijd zo duur dat Kwaku de enige plek blijft om ’s zomers toch een gevoel van ‘thuis’ te ervaren.
Voor het idee: een retourticket naar Suriname kost tussen de 800 en 3.200 euro, afhankelijk van het moment waarop je boekt en vliegt. Wie nu een retourticket koopt voor twee weken Suriname in mei volgend jaar, legt daar bijna 1.200 euro voor neer.
Dat is ongeveer even duur als een ticket naar Paaseiland, een afgelegen eiland in de Grote Oceaan. Maar, ter vergelijking, Paaseiland ligt wel 6.500 kilometer verder weg dan Paramaribo. Een retour naar Curaçao of Aruba, bestemmingen die grofweg op dezelfde afstand als Suriname liggen, kost ongeveer 800 euro.
Ondanks de hoge prijzen stapten vorig jaar meer dan honderdduizend mensen in het vliegtuig naar Paramaribo, blijkt uit cijfers van de Algemene Nederlandse Vereniging van Reisondernemingen (ANVR). Volgens Patty Rudge, bestuurslid van Vereniging Ons Suriname, de grootste vereniging voor Surinamers in Nederland, zijn dat vooral Surinamers die hun familie opzoeken.
De dure vluchten zijn voor hen een grote zorg. Volgens Rudge sparen veel Surinamers jarenlang voor een ticket. Wie niet de luxe heeft om te sparen, heeft een probleem als er opeens iets is met familie in Suriname. ‘Veel Surinamers lenen op dat soort momenten geld bij familie of vrienden. Of ze kopen een vliegticket op afbetaling en doen er jaren over om die lening af te betalen.’
Op Kwaku wijten veel bezoekers de hoge prijzen aan de beperkte concurrentie op de lijn. ‘KLM en Surinam Airways zijn de enige twee maatschappijen die naar Suriname vliegen’, zegt bezoekster Selly, die niet met haar achternaam in de krant wil, terwijl ze in de rij staat voor een van de eetkraampjes.
Zelf vliegt ze een keer per jaar naar Paramaribo, omdat haar moeder daar woont. ‘Maar als zij er niet meer is, stop ik daarmee. Ik moet elk jaar zo veel sparen dat ik nauwelijks geld overhoud om ook eens ergens anders heen te gaan. KLM heeft een monopolie en kan de hoofdprijs vragen.’
Normaal gesproken zou er bij twee aanbieders niet worden gesproken van een monopolie. Maar de lijn naar Suriname is allesbehalve ‘normaal’, want de twee vliegtuigmaatschappijen die op de route vliegen zijn nauwelijks aan elkaar gewaagd.
Dat komt vooral omdat de reputatie van Surinam Airways niet al te best is. De maatschappij heeft schulden en wisselt geregeld van bestuur. In 2021 werd de Nederlander Paul de Haan aangesteld als directeur, om de maatschappij uit het slop te halen. Aanvankelijk leek dat een succes, blijkt uit een interview dat De Haan in 2022 gaf aan het AD.
De sfeer sloeg om toen De Haan voorstelde om te snijden in het personeelsbestand en het privilege van leden van de raad van commissarissen om gratis te vliegen te schrappen. In 2022 vluchtte De Haan met zijn gezin het land uit, nadat hij meermaals was bedreigd.
Ook na zijn vertrek bleef Surinam Airways kwakkelen. Voor het uitvoeren van vluchten is de maatschappij afhankelijk van geleasede toestellen. Dat leidt tot onzekerheid. Vorige maand nog vielen er dagenlang vluchten uit omdat een onderhoudswagen op een geleased Belgisch vliegtuig was gebotst.
Hierdoor is KLM spekkoper, ziet bestuurslid Rudge. ’Veel reizigers kiezen voor KLM, omdat ze dan zeker weten dat de vlucht waarvoor ze honderden euro’s betaalden ook echt vertrekt. Daardoor kan KLM de hoofdprijs vragen. De klanten hebben toch geen andere keuze.’
Surinam Airways was ondanks herhaalde verzoeken niet bereikbaar voor commentaar.
Er wordt al veel langer gemopperd over het gebrek aan concurrentie. Zo diende de inmiddels opgeheven Vereniging voor Reizigers in 2003 bij marktmeester Autoriteit Consument & Markt (ACM) een klacht in over de hoge ticketprijzen. De vereniging beschuldigde KLM ervan een monopolie te hebben en daardoor ‘excessieve’ tarieven te kunnen rekenen.
De ACM ging daar niet in mee. De hoge prijzen waren volgens de autoriteit geoorloofd, omdat de route naar Suriname verschilt van andere bestemmingen. Onder de reizigers zijn namelijk weinig toeristen. De vliegtuigen vulden zich volgens de ACM tot 2015 vooral met passagiers die op familiebezoek gaan en de hele vakantieperiode in Suriname verblijven. Daardoor gaat het vliegtuig vol heen en ‘leeg’ terug en maakt KLM onder de streep weinig winst op de route.
Volgens KLM zelf is het tot op de dag van vandaag vooral tijdens de zomer- en kerstvakantie druk op de route. ‘Om de verbinding het hele jaar rendabel te houden, gelden er over het algemeen hogere tarieven in de piekperioden’, laat een woordvoerder weten. Dat geldt overigens niet alleen voor Suriname. ‘We hanteren voor alle vliegroutes hogere prijzen in de piekperioden.’
Verder zegt de vliegmaatschappij dat het toerisme in Suriname in ontwikkeling is. Ook is de gemiddelde bezettingsgraad van alle toestellen tussen Amsterdam en Paramaribo tegenwoordig hoog. Of dit in het vervolg dan ook tot goedkopere tickets leidt, kan het bedrijf niet zeggen. ‘Prijzen in de luchtvaart zijn lastig te voorspellen’, aldus KLM.
Na jaren van hoger beroep oordeelde het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb) in 2015 definitief dat KLM geen misbruik maakte van haar economische machtspositie en ‘redelijke’ tarieven hanteerde. Naast de specifieke doelgroep speelde het feit ook dat andere vliegtuigmaatschappijen toestemming hebben om naar Paramaribo te vliegen een rol.
Dat er zo weinig vliegmaatschappijen op Suriname vliegen, beschouwde de ACM destijds als teken dat de route weinig winstgevend is en de hoge prijzen noodzakelijk zijn om quitte te spelen. Volgens KLM is die situatie onveranderd, maar zijn reizigers niet verplicht om met KLM te vliegen: ‘Er is concurrentie op de route, dus er is keus.’
‘Niets van waar’, meent Kwaku-bezoekster Selly. ‘Surinam Airways is helemaal geen concurrentie voor KLM’, zegt ze, terwijl ze naar de informatiestand wijst die Surinam Airways midden op het festivalterrein van Kwaku heeft ingericht. Het is er opvallend rustig.
Selly betwijfelt of die concurrentie er ooit komt. ‘Onlangs heeft alleen TUI een poging gedaan om naar Suriname te vliegen. Hoewel die lijn goed liep, hebben ze het niet lang volgehouden.’
TUI vloog vanaf 2017 drie keer per week naar Suriname en bood vooral vakantiereizen aan. De maatschappij vloog één keer per week met een eigen vliegtuig en twee keer met een toestel van Surinam Airways.
Na twee jaar werd de samenwerking met Surinam Airways beëindigd en ging TUI zelf twee keer per week op Paramaribo vliegen, zowel in het hoog- als het laagseizoen. Het leek een rendabele verbinding, maar toch koos de reisorganisatie er rond het begin van de coronapandemie voor om met de lijn te stoppen.
Volgens een woordvoerder omdat de bestemming ‘commercieel niet meer interessant genoeg was en het TUI beter paste om zijn eigen toestel in te zetten op de ABC-eilanden’. Wel koos TUI ervoor om vakantiereizen naar Suriname aan te blijven bieden. Wie zo’n reis boekt, vliegt standaard met KLM.
Sinds TUI stopte met vliegen zijn reizigers aangewezen op de grillen van Surinam Airways en de hoge prijzen van KLM. Of die prijzen ‘redelijk’ zijn, blijft volgens luchtvaarteconoom Rogier Lieshout gissen. ‘Het is best aannemelijk dat KLM hoge kosten maakt voor de vluchten naar Suriname, maar wat die kosten precies zijn en of ze hoger zijn dan die naar andere bestemmingen is lastig te achterhalen. Daarvoor is en blijft de luchtvaartsector te ondoorzichtig.’
Volgens bestuurslid Rudge is in ieder geval zeker dat Surinam Airways op dit moment geen serieuze concurrent is voor KLM. ‘Voor elke andere bestemming kun je prijzen met elkaar vergelijken en acties afwachten voordat je boekt. Maar bij deze lijn zijn er door het gebrek aan concurrentie nauwelijks acties. KLM weet dat Surinamers toch wel naar huis vliegen, hoe hoog de prijzen ook zijn.’
Op Kwaku is het rond etenstijd zo druk dat de bezoekers zich alleen nog stapvoets kunnen verplaatsen. ‘Het lijkt wel alsof ik in de rij sta om in te checken naar Paramaribo’, roept iemand. Bezoekster Selly knikt instemmend. ‘Gelukkig hoeven we niet altijd ver van huis om ons thuis te voelen’, zegt ze met een knipoog, terwijl ze in de menigte verdwijnt.
‘De laatste keer dat ik naar Suriname vloog, heb ik maanden van tevoren geboekt. Ik kon het me alleen veroorloven omdat ik alleen ging. Het is niet te betalen om met een gezin naar Suriname te vliegen. Toch zitten de vluchten vrijwel altijd vol, want Nederlandse Surinamers hebben een sterke band met het land en moeten soms terug omdat hun familie daar woont. Het voelt oneerlijk dat we geen andere keuze hebben dan de belachelijk hoge prijzen te betalen.’
‘Surinamers worden op allerlei manieren financieel benadeeld door Nederland, maar niemand erkent dat. De laatste keer kostte mijn ticket 1.500 euro. 1.500 euro! Ik durf bijna niet aan mensen te vertellen dat ik zo veel geld heb betaald. Ik heb nog geluk dat ik alleen mijn vliegticket hoef te betalen en bij mijn ouders, die in Suriname wonen, kan slapen. Wie die luxe niet heeft, moet geld lenen of heel lang sparen. Kwaku is leuk, maar het haalt het bij lange na niet bij je familie in de armen sluiten in het land waar je vandaan komt.’
‘Vorig jaar zijn mijn vriendin Rachel en ik naar Suriname gevlogen. Ik heb nog nooit zo veel geld voor een ticket betaald als toen. We hebben even getwijfeld, maar ik had mijn familie al lang niet gezien en wilde mijn vriendin graag laten kennismaken met mijn historie. Ik denk niet dat ik snel nog een keer die kant op ga. Ik wil meer van de wereld zien en met het geld dat ik kwijt ben aan een vliegticket naar Suriname kan ik ook naar Australië vliegen. Als ik ooit kinderen krijg zou ik hen graag een keer meenemen naar Suriname, maar als de prijzen zo hoog blijven, wordt dat lastig.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant