Als Willem-Alexander dinsdag geen zin heeft na de openingszin ‘Leden van de Staten-Generaal’ een overdosis PVV-prietpraat te bazelen of principieel moeite heeft met de btw-verhoging op sport , zou hij het voorlezen van de troonrede kunnen weigeren.
Hij kan zich gewoon ziek melden en roepen dat hij mantelzorg nodig heeft van zijn echtgenote en oudste dochter die de ceremonie van Prinsjesdag dan ook kunnen overslaan. Maar ook een excuus dat hij liever een verpleeghuis in Oldenzaal of een marinebedrijf in Den Helder wil bezoeken, volstaat.
Dat hoeft niet tot een constitutionele crisis te leiden. Volgens de Grondwet mag ook iemand anders namens het staatshoofd het doen. Er zijn precedenten. Koningin Wilhelmina weigerde in 1911 de troonrede voor te lezen, omdat ze het ontslag eiste van Tweede Kamervoorzitter Willem Frederik graaf van Bylandt.
Deze kon geen orde houden in het parlement. SDAP-kamerlid Jan Schaper dreigde met inktpotten te gooien, toen Van Bylandt een debat voortijdig beëindigde. Overigens zou de fractie van de SDAP heel lang Prinsjesdag boycotten en gaf ze er de voorkeur aan die dag te demonstreren en rellen te veroorzaken waarop de fans van Ajax en de leden van Extinction Rebellion jaloers zouden zijn.
Premier Theo Heemskerk las de rede in 1911 voor. Wilhelmina zei overigens niets over de onvrede over de Kamervoorzitter, maar zei dat ze liever een oefening van het leger wilde bijwonen. Wilhelmina had ook in 1908 de troonrede niet uitgesproken, omdat ze zwanger was van haar dochter Juliana die ruim zeven maanden later werd geboren.
Over de auteur
Peter de Waard is journalist en columnist van de Volkskrant, gespecialiseerd in financieel-economische onderwerpen. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
In 1888 en 1889 liet de zieke koning Willem III het lezen van de troonrede over aan de minister van Binnenlandse Zaken, Mr. Aeneas baron MacKay. Na de Tweede Wereldoorlog sloeg Wilhelmina ook een keer haar beurt over. In 1947 mocht premier Louis Beel de troonrede voorlezen, omdat ze last had van bronchitis.
Maar dat is al zo lang geleden dat het tijd wordt dat de koning weer een keer schittert door afwezigheid. De troonrede van de koning is toch een vorm van schertstheater. De vorst moet passages voorlezen die door ministers zijn aangeleverd en door de premier aan elkaar zijn geschreven. Meestal is het resultaat zo saai dat iedereen alleen maar oplet of de vorst gaat hakkelen of struikelt over de woorden. Willem-Alexander zal er zelf waarschijnlijk ook weinig zin in hebben. ‘Gooi het maar in de postvakjes van de Kamerleden’, zou hij kunnen zeggen.
Dat is dan misschien jammer voor de dagjesmensen die voor de koninklijke rijtoer naar Den Haag komen, maar dat aantal neemt al af. Zonder Gouden Koets is het spektakel minder interessant, een Prinsjesdag zonder koning kan een aardige besparing opleveren. Omdat de financiering uit meerdere potjes komt, zijn de totale kosten van het koninklijke gedoe niet bekend. Maar gezien de kosten van Koningsdag – ergens tussen 1,5- en 4 miljoen euro – kan van het bedrag voor Prinsjesdag al snel een zeewaardig jacht worden gekocht.
Als de koning dapper is, zal niemand hem dat misgunnen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant