Als acht glanzende Friezen straks de glazen koets van het paleis naar de Koninklijke Schouwburg trekken, zwijgt bij het zwaaien de onderbuik. Heden, verleden en verlangen vallen even samen. Het Nederland dat nooit verandert, kaas, koe, klomp, tulp. De blonde koning op zijn troon, al draagt hij andermans tekst voor. Naast hem de blonde koningin die glimlacht, of hij het woord ‘asielcrisis’ wel of niet goed uitspreekt. Maar zodra de blonde fractieleider van de grootste partij het belangrijkste debat van het jaar begint, zit in zijn hoofd een héél ander land.
Om de heilstaat van Geert Wilders te bekijken, nam ik de trein naar Hongarije. Op het eerste gezicht geen vervelende bestemming. Boedapest is de elegantste grandeur van Midden-Europa, waar met EU-geld in vijfentwintig jaar de zwarte plak van de panden aan haar monumentale lanen werd gekrabd. Terrassen, nachtclubs en traditionele restaurants zitten vol. Maar stap de markthal in en er is een glimpje van de achterkant. 12 euro voor een kilo kersen.
Over de auteur
Marcia Luyten is journalist en columnist van de Volkskrant. Luyten presenteerde Buitenhof en werkte zes jaar in Afrika. Ook schreef ze onder meer Het geluk van Limburg en de biografie Moederland, de jonge jaren van Máxima Zorreguieta. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier de richtlijnen van de Volkskrant.
In 2023 was de inflatie 25 procent. Van de bevolking van dit land vol akkers en kersenbomen heeft het gros moeite zijn boodschappen te betalen. Natuurlijk, ook hier stegen energieprijzen, maar de Hongaarse regering liet de geldpersen draaien. Hogere lonen en andere douceurtjes betaalden zich in 2022 uit in een absolute meerderheid voor Orbán bij de parlementsverkiezingen, en recordinflatie daarna.
Veertien jaar ‘illiberale democratie’ bracht politiek, overheid, rechterlijke macht, media, universiteiten, ngo’s en zelfs grote bedrijven en advocatenkantoren onder controle van Orbáns partij. Nu is het laatste bastion voor vrij denken aan de beurt, de boekhandel.
Het is volgens de ‘wet op het bevorderen van homoseksualiteit onder minderjarigen’ verboden om jongeren boeken te verkopen over personages die iets anders zijn dan hetero. Boekhandels zijn verplicht om boeken die Fidesz niet bevallen te verstoppen; ze hoog op te bergen en te omwikkelen met plastic.
Wat je wél ziet: Donald Trump. Op de aanplakzuilen van Boedapest hangen grote posters van Mandiner, het rechts-conservatieve tijdschrift trouw aan Fidesz. Een paar dagen na de aanslag op de Amerikaanse presidentskandidaat, staat op die affiches in blauw-rood Donald Trump. Bebloed gezicht, geheven vuist en de tekst Harcoljatok! #Fight. Twee weken later prijkt op diezelfde zuilen opnieuw het omslag van Mandiner. Ditmaal levensgroot het portret van Geert Wilders.
In de illiberale democratie hoeven politieke tegenstanders niet gearresteerd of vermoord. Ze worden een paria, zonder baan of huis. Wie zich voegt en politiek meebeweegt, heeft alleen last van sterk gestegen prijzen – uitgezonderd Orbáns trouwe vazallen, die krijgen goed betaald. Net als na de mislukte opstand tegen het communisme in 1956 leggen de Hongaren zich gelaten bij de onvrijheid neer.
Intussen patrouilleren net buiten het centrum van Boedapest Chinese agenten op straat. Orbán, die de mond vol heeft van ‘soevereiniteit’ en hoe de EU die zou aantasten, laat in Chinatown buitenlandse politie toe. Boedapest haalde met het hoofdkantoor van de omstreden Russische International Investment Bank ook de uitvalsbasis binnen voor Russische spionage in Oekraïne en Europa.
Maar vandaag in Den Haag lekker wuiven. Zeg maar dag met je handje tegen wat Nederland uniek en welvarend maakte. De ruimte die vrije geesten als Erasmus en Spinoza naar Nederland trok, is de ruimte die ’s werelds beste onderzoekers naar Delft en andere universiteiten haalt. Zeg maar dag tegen innovatie en investering, tegen geestdrift, durf en dynamiek. Want het Nederland van Wilders zal wel degelijk veranderen. Een poel brak water waar koeien en klompen in weerspiegelen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant