Het werd afgelopen voorjaar een onverwachte kijkhit op Netflix: de duistere comedy Baby Reindeer. Schrijver Richard Gadd verwerkte daarin zijn trauma’s tot een serie over stalking. Zondag werd hij een van de grote winnaars bij de Emmy’s.
De teller van de serie Baby Reindeer staat op tientallen miljoenen kijkers sinds de lancering dit voorjaar. Het verhaal achter de succesvolle Britse miniserie gaat echter veel verder terug.
Schrijver Richard Gadd blikte afgelopen april in The Guardian terug op 2016, het jaar waarin hij in Edinburgh de bühne beklom met zijn autobiografische voorstelling Monkey See Monkey Do. ‘Het was nog voor het tijdperk van #MeToo. Over seksueel grensoverschrijdend gedrag werd nauwelijks gepraat, helemaal niet als het om mannen ging.’
Over de auteur
Maartje Geels is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
In beide verhalen speelt Gadd zichzelf: een jonge, ietwat onzekere man die succesvol komediant wil zijn en achtereenvolgens slachtoffer wordt van seksueel misbruik en stalking.
De solovoorstelling uit 2016 sluit Gadd af met een indringende scène: ‘Fout twee? Ik dacht dat als ik erover zou zwijgen, het voor me zou houden, elke dag zou gaan hardlopen en mediteren, het zou verdwijnen’. Dat gebeurde niet: de traumatische gebeurtenissen zou Gadd jaren later nogmaals verwerken in een serie, die maar liefst elf Emmy-nominaties kreeg.
De 35-jarige Gadd werd geboren in het Schotse plaatsje Wormit. Hij ging naar de middelbare school in St Andrews, de stad die beroemd is om zijn prestigieuze universiteit. Als puber nam Gadd de hoofdrol op zich in een schoolopvoering van Shakespeares Macbeth. Twee studies (theater en Engelse literatuur) aan de Universiteit van Glasgow volgden.
Op de universiteit maakte Gadd zijn eerste meters als komediant. Hij speelde meerdere voorstellingen op het toonaangevende Edinburgh Fringe Festival en verhuisde naar Londen om zijn carrière vervolg te geven. Gadd genoot als komiek bescheiden successen, maar had in het peperdure Londen alsnog een bijbaantje als barman nodig om rond te kunnen komen. Achter de bar in Camden Town werd Baby Reindeer ‘geboren’.
In de serie vertolkt Gadd zichzelf in de vorm van het personage Donny Dunn, een barman die de eindjes als komediant maar net aan elkaar kan knopen. Tijdens werktijd raakt hij aan de praat met een verwarde, ietwat sneue vrouw genaamd Martha. Uit medelijden biedt Gadds personage Martha een picknick aan en er ontvouwt zich een vriendschap tussen de twee. Lang gezellig blijft dat niet: Martha ontpopt zich tot gewelddadige stalker.
Het personage Dunn slaagt er maar niet in de vrouw te stoppen. De serie laat de kijker aflevering na aflevering gefrustreerd achter: ‘Waarom stap je als slachtoffer niet naar de politie?’ In aflevering 4 blijkt waarom: Dunn is eerder ernstig misbruikt door een voormalige mentor. Zijn eigenwaarde ligt aan duigen.
In Baby Reindeer stuit het personage Donny Dunn bij de politie op een muur: hetzelfde gebeurde Gadd in zijn eigen leven, zo openbaarde hij na het verschijnen van de serie.
In een openhartig interview gaf Gadd toe dat het naspelen van zijn eigen ervaringen met seksueel misbruik en stalking oude trauma’s boven kwamen. Maar de positieve reacties bleken uiteindelijk een vorm van catharsis. ‘De serie diende een hoger doel. En dat was de zelfopoffering waard’.
Gadds missie lijkt geslaagd. Sinds Baby Reindeer in april op Netflix verscheen, nam het aantal donaties aan Britse organisaties die zich inzetten voor slachtoffers van seksueel misbruik met 80 procent toe. De helft van de nieuwe donateurs gaf aan Baby Reindeer te hebben gezien, aldus Gadd.
Zelf is de komediant inmiddels een belangrijke ambassadeur van We Are Survivors, een organisatie die zich inzet voor mannelijke slachtoffers van seksueel geweld.
De serie leverde Gadd erkenning op, maar ook een rechtszaak. Door het explosieve succes van Baby Reindeer gingen kijkers online massaal ‘op jacht’ naar de identiteit van de echte Martha. De klopjacht leidde in mei tot een unheimisch interview van presentator Piers Morgan met de 58-jarige Schotse Fiona Harvey, die toegaf de inspiratie voor het personage te zijn geweest.
Afgelopen zomer klaagde de vrouw Netflix aan voor een bedrag van 170 miljoen dollar. Ja, Martha zou op haar zijn gebaseerd en ja, ze kent Gadd. Maar van stalking zou verre van sprake zijn geweest. Op zijn beurt publiceerde Gadd een 21-pagina tellende verklaring, waarin hij schreef duizenden mailtjes en honderden voicemails van Harvey te hebben ontvangen. De zaak is nog altijd niet afgerond.
Maandagavond, op het podium in Los Angeles, leek die realiteit voor Gadd even ver weg. ‘Tien jaar geleden was ik compleet verslagen. Ik verwachtte niet m’n leven ooit nog op de rit te krijgen. En hier sta ik, een decennium later, met een van de belangrijkste prijzen voor schrijvers’, sprak hij terwijl hij drie Emmy’s in ontvangst nam. ‘Hoe slecht het ook mag gaan, het wordt altijd beter. Voor wie het moeilijk heeft: blijf vechten.’
- Met achttien prijzen was Shogun maandag de grote winnaar. De serie, die zich afspeelt in het feodale Japan, won de prestigieuze prijs voor beste drama en werd daarmee de eerste niet-Engelstalige serie ooit die deze award kreeg toebedeeld.
- The Bear scoorde ook dit jaar weer goed. Bij de vorige ‘editie’ kreeg de serie over een chaotische restaurantkeuken in Chicago al tien Emmy-beeldjes uitgereikt; dit jaar waren dat er elf.
- De prijs voor beste comedy, waarvoor The Bear aan kop leek te gaan, ging uiteindelijk naar Hacks, over een legendarische (maar afgeschreven) comédienne die met behulp van een jonge schrijver opnieuw in de spotlights hoopt te komen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant