Victor Halberstadt bezat de telefoonnummers van de duizend belangrijkste mensen op aarde, zo werd gezegd over de invloedrijke hoogleraar economie (PvdA). Hij hielp Maxima inburgeren.
Hij was econoom, informateur, PvdA-coryfee, kroonlid van de SER, hoogleraar openbare financiën in Leiden, supercommissaris en bestuurslid bij het Concertgebouw en de Nederlandse Opera. Misschien was hij wel het meest vooraanstaande lid van het Nederlandse establishment. De allergrootste spin in het web. De ‘Dagobert Duck van het sociaal kapitaal’, noemde economenvakblad ESB hem gekscherend in 2003.
Maar Victor Halberstadt zal bij het grote publiek vooral worden herinnerd als de man die de Argentijnse Máxima Zorreguieta hielp met het inburgeren in Nederland. Dat deed hij voortreffelijk gezien het feit dat zij op haar eerste persconferentie meteen de harten van het Nederlandse volk stal met een opmerking tegen de kroonprins: ‘Je bent een beetje dom’.
‘Toen ik Alexander en Máxima voor het eerst samen zag, wist ik het meteen: dit is spectaculaire chemie’, zei Halberstadt. ‘Het was bovendien een vanzelfsprekende verbondenheid, gewoon soulmates, iets wat ik bij hem op deze manier niet eerder had gezien.’
Peter de Waard is journalist van de Volkskrant, gespecialiseerd in financieel-economische onderwerpen.
Halberstadt was een goede vriend en vertrouweling van toenmalig koningin Beatrix. In 2018 werd dat onderstreept toen hij ‘het erekruis van de Huisorde van Oranje’ kreeg toegekend. Hij overleed afgelopen vrijdag op 85-jarige leeftijd.
Hij werd in 1939 geboren in Amsterdam als zoon van een joodse koopman in jutezakken en tabaksafval. Het gezin overleefde de oorlog door onder te duiken. De rest van de familie werd vermoord. Na de oorlog haalde hij zijn HBS-diploma en vertrok naar New York om bij een handelshuis te gaan werken.
Hij keerde terug naar Amsterdam om economie te studeren. In 1965 werd hij benoemd tot wetenschappelijk hoofdmedewerker Openbare Financiën van de huidige universiteit van Amsterdam (UvA). Hij promoveerde niet, omdat hij naar verluidt zijn proefschrift in een taxi had laten liggen.
Zijn ongezouten opinies als PvdA-lid leidde vaak tot ophef binnen de toenmalige verdeelde partij. Hij lanceerde het tijdschrift Openbare Uitgaven, waarin hij het begrip negatieve inkomstenbelasting introduceerde. ‘De fiscus hoeft niet alleen geld te innen, positieve belasting, maar moet het ook uitkeren. Dat is negatieve belasting.’ Hij wilde dat inzetten in strijd tegen de armoede.
Halberstadt was een zwager van de econoom Arnold Heertje, die met zijn zus Betty was getrouwd. In 1974 volgde zijn benoeming tot hoogleraar in Leiden. Hij was liefst 32 jaar kroonlid, een door de regering benoemde deskundige, van de Sociaal-Economische Raad (SER) , waarin hij samen met vertegenwoordigers van werkgevers en werknemers adviezen gaf.
In oktober 1981 werd hij met econoom Cees de Galan informateur, nadat het geruchtmakende kabinet Van Agt II (met Den Uyl als superminister) was gevallen. Een lijmpoging lukte op 4 november van dat jaar. Zeven maanden later viel het kabinet alsnog.
Vanaf die tijd hield hij zijn kritiek, met name op de onbetaalbaarheid van de sociale verzekeringen, vooral binnenskamers. Hij koos voor een positie op de achtergrond en opereerde steeds internationaler. Zijn netwerk was zo omvangrijk dat wel eens werd gezegd dat hij de telefoonnummers had van de duizend belangrijkste mensen in de wereld.
Van 1987 tot 1990 was hij president van het International Institute of Public Finance én hij was voorzitter van het adviesorgaan van zowel DaimlerChrysler als Goldman Sachs. Ook was hij lid van het World Economic Forum in Davos. Liefst twintig jaar zou hij secretaris-generaal zijn de Bilderberg conferenties, de enigszins mysterieuze bijeenkomsten van de internationale elite, waarvan prins Bernhard in 1954 een van de oprichters was.
De universiteit van Leiden zei in een persbericht dat Halberstadt ‘door de tijd heen een stempel op het bestuur en de politiek binnen de samenleving zette, zowel nationaal als internationaal, alsmede op het bedrijfsleven en de culturele sector’. Zijn carrière kende een smetje: het adviseursschap van Nina Brink World Online, dat in 2000 ten onder ging.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant