De Nederlandse stripauteur neemt de lezer in 360 bladzijden mee op een glashelder verteld en getekend avontuur.
Daniel Defoe publiceerde zijn wereldberoemde Robinson Crusoë in 1719 en sindsdien is er oneindig veel gevarieerd op zijn mythe van het overleven op een onbewoond eiland. Een populaire tv-serie als Expeditie Robinson had zonder Defoe niet bestaan.
Net zomin als de Hollywoodfilms Blue Lagoon en Cast Away, waarin alle bekende elementen van de eilandmythe voorkomen: het aangespoelde wrak met overlevenden, de maagdelijke natuur waar voedsel moet worden gevonden, het vuur op het strand waarmee een onverschillig schip aan de horizon wordt gelokt, de angst voor kannibalen of andere monsters. En: de voorzichtige, wankele opbouw van een nieuwe beschaving.
Over de auteur
Joost Pollmann schrijft voor de Volkskrant over strips, graphic novels en beeldcultuur.
Al die ingrediënten zijn ook aanwezig in Heer van de vliegen, het debuut uit 1954 van de latere Nobelpijswinnaar William Golding, waarin een groep jongens op een eiland terechtkomt en het daar moet zien te rooien. Al snel valt de groep uiteen in twee stammen: de ‘beschaafden’ onder leiding van Ralph, die elkaar spreekrecht geven met behulp van een trompetschelp (een tropische megafoon), en de ‘barbaren’ van Merridew, die gewapend met speren en besmeurd met camouflagestrepen jacht maken op wilde zwijnen en, ten slotte, ook op elkaar.
Deze klassieker, vaste prik bij de Engelse les op school, is nu verstript door Aimée de Jongh (35), een van onze succesvolste stripauteurs, tot ver over de grenzen bekend geworden met graphic novels zoals Bloesems in de herfst, De terugkeer van de wespendief en Dagen van zand. In 360 bladzijden neemt ze de lezer mee op een glashelder verteld en getekend avontuur dat beslist tot de hoogtepunten van haar oeuvre gerekend mag worden en waarvan de rechten nu al aan 25 landen zijn verkocht.
‘Het was het engste wat ik ooit heb gedaan’, schrijft De Jongh in het nawoord van Heer van de vliegen. Die paar woorden geven aan dat ze bij haar interpretatie van Goldings boek zeer gewetensvol te werk is gegaan. Ze schrijft ook: ‘Bij het maken van deze bewerking wilde ik het graphicnovelmedium laten doen waar het goed in is: betekenis toevoegen door middel van kleur, compositie en sfeer.’
Maar ook haar gebruik van beeldmetaforen verrijkt het verhaal. In de brillenglazen van het dikke jongetje dat Piggy wordt genoemd, weerkaatsen meerdere malen in het boek oranje vlammen. Piggy’s bril staat voor intellect en verlichting, maar met dank aan de lenswerking van zijn brillenglazen zijn de jongens ook in staat vuur te maken, hetzelfde vuur dat een reddend schip moet lokken. En dus is het geen wonder dat de ‘barbaren’ van Merridew de machtige bril van Piggy komen stelen en vervolgens ook nog het leven van de jonge intellectueel nemen.
Het is onmogelijk om te lezen over de stammenstrijd van Ralph versus Merridew zonder daarbij te denken aan de polarisatiegolf die de westerse wereld splijt. Ralph roept op tot zelfbeheersing, Merridew propageert grensoverschrijding: de Heer van de vliegen van De Jongh is een heel actueel boek geworden dat de opkomst van extreemrechts in een tribale setting plaatst. Als Merridew de camouflagestrepen op zijn gezicht aanbrengt, zegt hij dat ze hem bevrijden van ‘onzekerheden en schaamte’. Waarna het geweld kan beginnen.
Heeft het bij zo'n wereldberoemd boek nog zin om niet te willen verklappen hoe het afloopt? Nee dus. Aan het eind van het verhaal, wanneer de jongens onverwacht worden gered door de Britse marine, is hun opluchting zo groot dat ze beginnen te huilen, tranen met tuiten, een koor van snotterende overlevingskunstenaars. Aimée de Jongh wijdt er, bij wijze van sluitstuk, een ziltig negenluik aan.
William Golding: Lord of the Flies – Heer van de vliegen. Adapatie en tekeningen door Aimée de Jongh. Scratch Books; 360 pagina’s; € 29,95.
Klaar? Vergeet de doorleessuggesties niet!
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant