Frits van Eerd is niet de grote witwasser van crimineel geld die justitie van hem maakt, stellen zijn advocaten bij het begin van de strafzaak tegen de voormalige Jumbo-topman. De zaak moet de vraag beantwoorden of de Brabantse multimiljonair een duister tweede leven leidde.
De hoofdverdachte is er niet, maar vlak voor de rechtbank in Assen, stad van de TT, staat wel een standbeeld waarin je hem kunt herkennen, als je wilt. Een metalen sculptuur van een motorrijder op zijn achterwiel, streperig van de snelheid. ‘Mens en machine, tot één versmolten’, aldus het begeleidende bordje. Is ook Frits van Eerd (57), de voomalige topman van Jumbo, te veel in zijn hobby opgegaan?
Zelf houdt hij vol dat hij onschuldig is. Tijdens de regiezitting waarmee de strafzaak tegen de voormalige topman van supermarktketen Jumbo maandag van start ging, zei zijn advocaat Robbert Jonk dat de zaak door het Openbaar Ministerie (OM) en de media veel groter is gemaakt dan hij in werkelijkheid is. ‘De speculatiecaroussel draait op volle toeren. En de gevolgen daarvan zijn gigantisch.’
Over de auteur
Michael Persson is economieredacteur en commentator van de Volkskrant.
Van Eerd zelf is niet komen opdagen. Hij wil alle aandacht ontlopen, zegt Jonk tegen de rechter, met een hoofdknik naar de goed gevulde persbankjes achter hem. ‘Maar hij is blij dat hij zijn verhaal kan doen als de zaak inhoudelijk wordt behandeld.’
Deze maandag maakt het OM officieel bekend waarvan het Van Eerd verdenkt, twee jaar na de geruchtmakende inval in zijn woonhuis in Heeswijk-Dinther en op het Jumbo-hoofdkantoor in Veghel. Daarbij werd 448 duizend euro in contanten aangetroffen, onder meer in een plastic tas die in een koelkast was verstopt, vooral in briefjes van 500, die het OM verdacht vindt.
Het was de dag dat Van Eerd, man achter de duizelingwekkende groei van de supermarktketen, de man die verder bekendheid en prestige verwierf door het sponsoren van Formule-1-coureur Jos Verstappen en een goed presterende wielerploeg, hard van zijn voetstuk viel. Hij werd gearresteerd en vijf dagen verhoord. Hield de multimiljonair, de voorman van een gemoedelijk Brabants familiebedrijf, er een duister tweede leven op na?
De drievoudige aanklacht maandag: dat hij zich heeft laten omkopen, dat hij valse facturen heeft uitgeschreven en dat hij zich bezig heeft gehouden met ‘gewoontewitwassen’. Vooral die laatste beschuldiging, onlangs aan de aanklacht toegevoegd, is een zware. Er staat maximaal acht jaar gevangenisstraf op. Het OM denkt dus dat van Eerd niet één of twee keer over de schreef is gegaan, maar van witwassen een gewoonte heeft gemaakt.
En witwassen, dat is de cruciale tovertruc van de onderwereld. Het is de transactie die illegaal verkregen geld op het oog legaal maakt – waarna het in de bovenwereld kan worden besteed. Criminelen hebben er veel geld voor over.
Grote vraag: hoe zou Van Eerd dat volgens het OM hebben gedaan?
Die vraag beantwoorden de aanklagers pas in juli volgend jaar, als de zaak inhoudelijk wordt behandeld. De officier van justitie betreurt het dat daar aan alle kanten op vooruit wordt gelopen dankzij gelekte informatie uit het strafdossier. Het Algemeen Dagblad kon bijvoorbeeld dit weekend in detail citeren uit de verhoren van Van Eerd (‘lk ben heel erg op zoek naar: wat doe ik hier’, zei hij vlak na zijn arrestatie).
‘Het OM vertelt het verhaal in de rechtszaal, niet eerder’, zegt de officier van justitie, kennelijk in een poging zijn eigen mensen van het lekken vrij te pleiten.
Wel is al duidelijk dat een tweede hoofdrol in het verhaal is weggelegd voor de Drentse ex-motorcoureur en autohandelaar Theo E. (60), wiens motorteam door Van Eerd werd gesponsord. Zijn zaak wordt tegelijkertijd met die tegen Van Eerd behandeld, al is hij evenmin komen opdagen. Deze E. heeft, volgens het OM, via zijn autobedrijf onder meer cash geld, motoren, een dieplader voor het transport van auto’s, en zes dure gereedschapskisten aan Van Eerd gegeven.
De relatie tussen E. en Van Eerd, zelf een fervent auto- en motorracer, gaat zeker tien jaar terug. Al in 2014 worden ze verdacht van witwaspraktijken via sponsoring van E.’s raceteam. Van Eerd gaat uiteindelijk vrijuit en verandert van verdachte in getuige, ontdekte het AD vorige week. E. wordt in 2018 wel tot 15 maanden cel veroordeeld.
Steeds is de hypothese van het OM dat via de sponsoring van Jumbo drugsgeld wordt witgewassen. Dat zou zo gaan: Van Eerd maakt enkele tonnen over naar het motorteam, maar daarvan zou maar een deel daadwerkelijk bij het team belanden. De rest zou bij E. zijn beland, die dat in vorm van giften en cash aan Van Eerd ‘terugbetaalt’. Het resultaat: E.’s zwarte geld is nu witgewassen, en Van Eerd kan de zoveelste gereedschapskist of een zak geld in ontvangst nemen.
Werd hij daarbij misschien afgeperst? ‘Ik heb jou die zwarte poen wel gegeven, hè vriend’, zou E. tegen Van Eerd hebben gezegd, volgens afgeluisterde telefoongesprekken waaruit het AD dit weekend citeerde. E. dreigde dat wereldkundig te maken, vertelde hij zijn gesprekspartner. ‘Ik zeg: dan kom je zo groot op De Telegraaf, idioot. Dan vertel ik dat je een zware witwasser bent. Gek.’
E. is nog met het OM in gesprek om tot een deal te komen, aldus zijn advocaten. Van Eerd niet. Hij heeft een goede verklaring voor alles, zeggen zijn advocaten. ‘Hij is niet de witwasmachine die het OM van hem heeft gemaakt’, zei advocaat Carlijne Nieuwenhuis. ‘Het dossier zit vol feiten die niet in de tenlastelegging terecht zijn gekomen. Het zijn allemaal suggesties, vermoedens en veronderstellingen, waar de wereld vervolgens mee aan de haal is gegaan.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant