Een zwangere vrouw krijgt niet alleen te maken met zichtbare fysieke veranderingen, ook haar hersenen ondergaan een grote transformatie. Delen van haar moederbrein krimpen, elders worden verbindingen juist sterker. Er is nauwelijks een hersengebied dat niet door de zwangerschap wordt beïnvloed.
Dat blijkt uit hersenonderzoek bij een 38-jarige Amerikaanse vrouw die werd gevolgd voor, tijdens en na haar zwangerschap. Neurowetenschappers maakten 26 MRI-scans van haar hersenen en vergeleken die met scans van acht niet-zwangeren. Het onderzoek, maandag gepubliceerd in Nature Neuroscience, levert het eerste gedetailleerde overzicht op van hersenveranderingen tijdens de zwangerschap.
‘We konden week na week volgen hoe de hersenen werden gekneed’, vertelt neurowetenschapper Emily Jacobs van de Universiteit van Californië tijdens een persconferentie. Die gedetailleerde hersenbeelden zijn van groot belang voor het onderzoek naar mentale aandoeningen die vrouwen na de bevalling kunnen treffen, zoals een depressie of psychose. Mogelijk zijn daarvoor al tijdens de zwangerschap aanwijzingen te vinden. De scans leveren wellicht ook nieuwe informatie op over aandoeningen die tijdens de zwangerschap kunnen verergeren, zoals epilepsie en migraine.
Over de auteur
Ellen de Visser is wetenschapsredacteur van de Volkskrant. Zij schrijft over medische ontwikkelingen en nieuwe geneesmiddelen.
Dat de hersenen van zwangere vrouwen veranderen, was al bekend door onder meer Nederlands onderzoek. Neurowetenschapper Elseline Hoekzema vergeleek met collega’s de MRI-scans van 25 vrouwen voor en na hun zwangerschap. Onduidelijk bleef alleen wat zich tijdens de zwangerschap precies in de hersenen afspeelt. Daarom is het Amerikaanse onderzoek ‘een interessante toevoeging’ aan de bestaande kennis, mailt Hoekzema: de vele scans maken zichtbaar welke veranderingen waar en wanneer in de hersenen optreden.
Zo lieten de MRI-scans zien dat tijdens de eerste twee trimesters van de zwangerschap de structuur van de witte stof verbetert, wat duidt op een soepelere overdracht van hersensignalen. Vlak na de bevalling is die structuur weer als vanouds. De hoeveelheid grijze stof (de plek waar informatie binnenkomt) verminderde op tal van plekken en dat bleef zo, tot twee jaar na de zwangerschap. Dat is geen slecht nieuws, verduidelijkte Jacobs, het is waarschijnlijk het gevolg van ‘de finetuning van het brein’ onder invloed van de hormonenstorm.
Onduidelijk is nog waarom die hersenveranderingen plaatsvinden, en wat het effect ervan is op het gedrag van vrouwen. Dieronderzoek laat zien dat de aanpassing van het brein moederlijk gedrag stimuleert, aldus neurowetenschapper Jacobs, en moederdieren bijvoorbeeld gevoeliger maakt voor de geur en het geluid van haar pups. ‘Maar mensen zitten ingewikkelder in elkaar. Ook vaders, grootouders en adoptieouders vertonen dergelijk gedrag, zonder zwanger te zijn geweest.’
De Amerikaanse onderzoekers hebben het internationale Moederbrein Project opgezet, omdat ze de komende jaren hersenscans willen maken van veel meer zwangere vrouwen. Zo willen ze uitzoeken of de hersenen bij alle vrouwen op dezelfde manier veranderen.
Hun Nederlandse collega Hoekzema acht die kans groot. Zij geeft in het Amsterdam UMC leiding aan een onderzoeksgroep die zich heeft gespecialiseerd in het moederbrein. Na publicatie van haar eerste studie, acht jaar geleden, heeft ze haar onderzoek voortgezet, en zijn van nog meer vrouwen voor en na hun zwangerschap MRI-scans gemaakt. Die beelden laten zien dat de hersenen van zwangere vrouwen steeds dezelfde, structurele veranderingen ondergaan.
Tijdens de persconferentie werd duidelijk dat de zwangere vrouw uit het Amerikaanse onderzoek een van de onderzoekers zelf is. Neurowetenschapper Elizabeth Chrastil, eveneens verbonden aan de Universiteit van Californië, vertelde dat ze het bijzonder vond om op deze manier aan de wetenschap bij te kunnen dragen. De scans kreeg ze pas na de geboorte van haar zoon te zien.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant