Een gebrek aan investeringen leidt ertoe dat Europa economisch achterloopt. Draghi’s voorstel om meer geld te lenen - onder meer via zogeheten eurobonds - is een goede oplossing. Het zou zonde zijn als Nederland dat tegenhoudt.
Vorige week presenteerde Mario Draghi een uitgebreide probleemanalyse over de Europese economie met een al even uitgebreid palet aan oplossingen. Zo wil hij het makkelijker maken voor (innovatieve) bedrijven om op te schalen, samenwerken op het gebied van defensie en regels schrappen. Eén van zijn voorstellen is een grote investeringsimpuls, waarvoor veel geld nodig is, zo’n 800 miljard euro per jaar.
Dat laatste riep in Nederland direct de meeste reacties op. Zo schreef Volkskrant-columnist Peter de Waard: ‘Of zoveel geld de oplossing is, valt te betwijfelen.’ In het Volkskrant Commentaar begrijpt Peter Giesen de ‘huiver voor eurobonds’ en waarschuwt hij voor ‘een nieuw subsidiecircuit’. Minister van Financiën Eelco Heinen zei: ‘Ga hervormen. Meer geld is niet altijd de oplossing.’ Minister Dirk Beljaarts van Economische Zaken beaamde dat.
Over de auteur
Marieke Blom is hoofdeconoom van ING.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Het is jammer om zo’n doorwrocht rapport vooral terug te brengen tot één aspect. Maar de redenatie dat het hier niet om geld zou gaan, is ook ondoordacht.
Vergeleken met de Verenigde Staten hebben Europese overheden in de afgelopen twee decennia veel minder schuld gemaakt. De schuld van de Amerikaanse overheid nam in die periode toe van zo’n 60 procent van het bruto binnenlands product (bbp) tot 121 procent. Voor de Europese Unie nam die toe van ongeveer 67 procent tot zo’n 82 procent.
Nu is het aangaan van een overheidsschuld die groter is dan de omvang van de economie niet direct een lichtend voorbeeld. In de VS is lang niet al dat geld productief besteed en het land leeft ook nu nog op veel te grote voet. In Europa worstelen met name zuidelijke landen met een hoge schuldenlast waar geen toenemend verdienvermogen tegenover staat.
Een stukje van die opgelopen Amerikaanse schuld valt te verklaren uit de Amerikaanse overheidsuitgaven aan technologie, zoals via de Chips and Science Act en de hoge uitgaven voor AI in de defensie industrie. Die hebben wel degelijk geleid tot extra investeringen door de Amerikaanse technologiesector. De Europese evenknie van de Chips Act bedraagt minder dan een vijfde van de Amerikaanse en de analyse van Draghi laat zien dat juist op technologisch gebied Europa achterloopt (overigens niet alleen door geld).
Het spiegelbeeld van de Amerikaanse bestedingsdrift is de Duitse zuinigheid. De vele Nederlanders die deze zomer in Duitsland op vakantie waren, zagen met eigen ogen dat de wegen vol files staan, de treinen bijna altijd te laat zijn en merkten dat de mobiele telefoon voortdurend wegvalt. Zelfs het IMF waarschuwt de Duitse overheid voor te lage investeringen en wijst erop dat de Duitse overheid zelf achterblijft als het om digitalisering gaat. Maar deze overheid heeft zichzelf verboden schuld te maken.
Kortom, schulden aangaan is soms slim. Productieve schulden, die later economisch rendement opleveren, zijn verstandig: de kost gaat immers voor de baat uit. Dat geldt, met mate, ook voor overheden. Een overheid die te weinig leent voor dit soort investeringen doet zichzelf - en dus de burgers - tekort.
Draghi zegt dan ook dat er flink geïnvesteerd moet worden in Europa. Dat moet vooral komen van bedrijven, stelde hij nadrukkelijk. Daarom stelt hij voor een Europese markt voor de financiering van bedrijven te creëren, een kapitaalmarktunie, zodat er meer geld naar bedrijven kan stromen voor innovatie.
Hij verwacht dat ook overheden moeten bijspringen, deels nationaal maar ook deels Europees. Hij stelt dus voor ook Europees te lenen. Draghi kent de gevoeligheden en stelt expliciet dat dit betere begrotingsregels vereist, zodat meer gemeenschappelijke schuld samengaat met meer houdbare nationale schulden. Zijn voorstel voor zogeheten eurobonds is dus geclausuleerd, wat een belangrijke nuance is.
Die eurobonds doen in Nederland vaak de wenkbrauwen fronsen, maar ze hebben meerdere voordelen. Voor beleggers bieden ze een aantrekkelijke, meer liquide Europese beleggingsmogelijkheid. Ook kan gezamenlijk lenen helpen bij gezamenlijke projecten, over de landsgrenzen heen, zoals voor transport, energie of telecom-infrastructuur. En, niet onbelangrijk, de totale rentekosten van Europees lenen kunnen lager uitpakken dan ieder voor zich, omdat financiële risico’s afnemen.
Het zou mooi zijn als we in Nederland de moeite nemen om op zijn minst de
69 pagina’s tellende samenvatting van Draghi’s voorstellen volledig te lezen. Daaruit volgt dat te weinig geld (lenen) wel degelijk deel van het probleem is in Europa. Het kiezen voor een gezamenlijke oplossing is dan simpelweg voordeliger. Het zou zonde geld zijn als Nederland dáár voor gaat liggen.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant