Op 20 september begint het laatste seizoen van kijkcijferkanon Mocro maffia. Scenarioschrijver en creative producer Ashar Medina (39) blikt terug op zes seizoenen fictie over de Nederlands-Marokkaanse misdaad.
Acht jaar geleden voorspelde scenarist Ashar Medina (39), destijds net afgestudeerd aan de Amsterdamse Filmacademie, een kentering in de Nederlandse film- en televisiewereld. In een interview in De Groene Amsterdammer vertelde Medina dat een aanstormende generatie makers en acteurs van kleur aan de deur klopte, popelend om een nieuw geluid te laten horen.
‘Voor mij persoonlijk is er veel verbeterd’, antwoordt Medina acht jaar later op de vraag of de kentering die hij destijds voorspelde is uitgekomen. ‘Ik heb aan vier tv-series mogen meeschrijven. Ik heb korte films en tv-films kunnen maken. Maar in het algemeen zie je ook dat het aanbod op tv en in de bioscoop gevarieerder is geworden. Er valt uit meer soorten verhalen te kiezen.’
Over de auteur
Hassan Bahara is media- en cultuurredacteur van de Volkskrant.
Medina zit achter een flesje cola in Levenslang, een Amsterdamse horecagelegenheid op het terrein waar ooit de Bijlmerbajes stond. Streamingdienst Videoland heeft in Levenslang een persdag georganiseerd waar journalisten in gesprek kunnen met de acteurs en makers van misdaadserie Mocro maffia, die op 20 september haar zesde en laatste seizoen ingaat.
De grootste sterren van de serie – Iliass Ojja , Walid Benmbarek, Zineb Fallouk – lopen kriskras door de ruimte, snellend van journalist naar journalist. De Volkskrant heeft Medina iets meer dan een uur tot zijn beschikking. Als scenarist was Medina, samen met acteur en bedenker Achmed Akkabi, vanaf het allereerste begin betrokken bij Mocro maffia, de serie gebaseerd op het gelijknamige boek van Wouter Laumans en Marijn Schrijver. Dit seizoen is hij de hoofdschrijver en creative producer van de tv-serie.
‘Het is niet meer opmerkelijk om mensen op tv of in de bioscoop te zien die op mij lijken, of om het soort buurten te zien waar ik ben opgegroeid’, stelt Medina tevreden vast. ‘Een serie als Mocro maffia heeft daar een belangrijk aandeel in gehad.’
De tv-serie, die in 2018 met onmiddellijk succes op Videoland debuteerde, kan gerust gelden als het startschot voor een golf aan frisse en prijswinnende producties over een kleurrijk, jeugdig en grootstedelijk Nederland dat we niet vaak zagen op het scherm.
Voorheen onbekende talenten uit de serie – onder anderen Bilal Wahib, Oussama Ahammoud, Walid Benmbarek – kregen hoofdrollen in bioscoophits als De libi en Marokkaanse bruiloft. Bedenker van Mocro maffia, Achmed Akkabi, ontwikkelt op het moment de comedyserie Nordin – over een jongen uit een welgesteld Marokkaans-Nederlands milieu die basisschoolleraar wordt – voor streamingdienst Amazon Prime Video.
Ook Medina’s carrière kreeg dankzij Mocro maffia vleugels. Naast zijn werk voor Mocro maffia, maakte hij de met een Gouden Kalf bekroonde tv-serie Santos, over een onmogelijke liefde in het Rotterdamse drugsmilieu. In beide series vormt de gewelddadige criminele wereld het nadrukkelijke decor om verhalen te vertellen over loyaliteit, sociaal-economische achterstand en liefde.
‘Ik denk dat we met Mocro maffia hebben bewezen dat je ook met verhalen uit de marge van de samenleving succesvol kunt zijn. Dat daar ook groot acteertalent zit. Dat de Nederlandse tv- en filmwereld echt niet homogeen hoeft te zijn.’
Niet alles dat Medina ontwikkelt, is even duister als Mocro maffia en Santos. Onder de vlag van zijn eigen productiebedrijf Saturnino & Kongo Productions maakt hij momenteel ook lichter werk zoals Lions, een serie over vier voetbalvrienden, en de internationale spionageserie Benz. Ook werkt hij samen met romanschrijver Mano Bouzamour aan het script voor de actiefilm Haskri, met Walid Benmbarek in de hoofdrol van voormalige topmilitair die op wraak zint nadat zijn zoon is vermoord door skinheads.
‘Het is een actiefilm, maar ook hierin probeer ik serieuze thematiek aan te snijden. Walid speelt een soldaat die alles heeft gegeven voor Nederland. Maar als zijn zoon wordt vermoord, dan merkt hij dat de autoriteiten hem uiteindelijk toch gewoon behandelen als ‘kutmarokkaan.’ Hoe kies je je lot? Wat vind je de moeite waard om voor te vechten? Dat zijn de vragen die we met deze film willen behandelen.’
Hoewel fictioneel, waren veel verhaallijnen en personages uit Mocro maffia duidelijk geïnspireerd door het daadwerkelijke wel en wee in het Marokkaans-Nederlandse drugsmilieu. De afgelopen vijf seizoenen probeerde Mocro maffia zicht te geven op de achtergrond en de motieven van jongeren die doorgaans alleen als dader of slachtoffer van dodelijk drugsgeweld in de media verschijnen.
‘Sociale ongelijkheid groeit bij een arbeidsmarkt die bepaalde mensen geen kansen biedt. En daar gedijt de georganiseerde misdaad weer bij. Jongeren in zulke omstandigheden denken: fuck it, ik pak een pistool, ik ga pakketjes drugs verkopen, er is toch geen beter alternatief. Dat proces wilden we laten zien.’
Commercieel vormde Mocro maffia een ongekend succes. De serie zette streamingdienst Videoland flink op de kaart, en heeft in belangrijke mate bijgedragen aan het huidige abonnementenaantal van circa 1,4 miljoen. De serie is in meerdere landen te zien, van Frankrijk tot Japan.
Kritiek was er vaak ook op Mocro maffia. Het geweld in de serie – met bijna elk personage loopt het dodelijk af – zou vaak gratuit zijn. Daarnaast zou Mocro maffia het vooroordeel over Marokkaans-Nederlandse jongeren als gewetenloze drugsdealers alleen maar versterken.
‘Ik kan mij heel goed voorstellen dat mensen het geweld in de serie niet trekken, mijn moeder vindt het ook heel moeilijk om naar te kijken’ zegt Medina. ‘Maar we hebben nooit geweld om het geweld gebruikt. Dat vind ik leeg. Wij wilden vooral de menselijke consequenties van misdaad laten zien. Dus niet alleen maar het schietwerk, maar ook hoe zo’n gedood jongetje in het mortuarium ligt, en hoe verwoest door verdriet zijn familie daardoor raakt.
‘Als je een serie maakt over criminaliteit, en je wilt echt laten zien wat zij met mensen doet, dan ontkom je er denk ik niet aan om het zo indringend mogelijk te vertellen. Je hebt als maker de plicht om het geweld echt te laten voelen, juist omdat het zo verschrikkelijk is.’
De trailer voor het zesde seizoen belooft weer veel vuurwapengeweld en de nodige dodelijke afrekeningen. Maar meer nog dan het geweld wil Medina dit seizoen duidelijk maken hoezeer de personages – in hun honger naar geld en macht – hun ‘ziel’ kwijtraken.
‘Wat blijft er over van de ziel van deze mensen? Zijn ze nog te redden? Willen ze zichzelf wel redden? Dat is wat mij betreft de belangrijkste vraag die dit seizoen aan bod komt.’
Eén geweldsuitbarsting in de serie had Medina bij nader inzien wel anders willen aanpakken. In het eerste seizoen vindt er een brute verkrachting plaats van het personage Nadira, gespeeld door Nora el Koussour. In de documentaire Mag ik je aanraken? (2023), over grensoverschrijdend gedrag op film- en tv-sets, gaf El Koussour aan dat met de makers was afgesproken dat de scène niet expliciet in beeld gebracht zou worden, uit vrees voor negatieve reacties vanuit de Marokkaanse gemeenschap, vanwege het ‘onzedig’ gehalte van het fragment.
Die zorg bleek niet ongegrond. El Koussour werd op straat uitgescholden en geïntimideerd. De actrice nam het de makers kwalijk dat zij haar niet in bescherming hadden genomen.
Medina was niet aanwezig bij de opname van de verkrachtingsscène. Ook was hij niet betrokken bij afspraken die destijds met acteurs werden gemaakt over hoe scènes in beeld worden gebracht. Evengoed neemt Medina zijn verantwoordelijkheid als mede-bedenker van de verhaallijn.
‘Ik weet niet hoe dat destijds is gegaan op de set bij die scène, maar laat ik voorop stellen: iedereen hoort zich altijd veilig en comfortabel te voelen. Ik heb Nora er later over gesproken. Ik vind het echt heel erg dat zij zich er zo naar over voelde en zo vijandig op straat is bejegend.
‘Toen we de scène schreven, wilden we juist dat het als iets verschrikkelijks zou overkomen. Want dat geeft geloofwaardigheid aan de sterke wraakgevoelens die ze daarna koestert, dat ze de daders hoogstpersoonlijk wil vernietigen. Nu denk ik: het had ook anders gekund, haar wraakgevoelens hoefden niet per se gemotiveerd te worden met een verkrachting.’
Medina’s betrokkenheid bij Mocro maffia kwam bij toeval tot stand. Rond 2016 zaten hij en acteur Achmed Akkabi in een appgroep met Amsterdamse creatievelingen. Een ontmoeting tussen de twee volgde, waarbij Akkabi de scenarist uitnodigde mee te werken aan de totstandkoming van Mocro maffia.
In de serie kon Medina, van Surinaams-Kaapverdiaanse afkomst, zijn persoonlijke affiniteit kwijt met jongeren die de zuigkracht van de criminele wereld niet kunnen weerstaan. De scenarist groeide deels op in Amsterdam-West, een stadsgedeelte met relatief veel jongeren die op het criminele pad terechtkomen.
‘Ik heb in Amsterdam-West bepaalde dingen gezien, meegekregen. Ik heb familieleden en vrienden verkeerde keuzen zien maken. Daardoor wist ik: dit zijn gewoon mensen van vlees en bloed, het zijn geen geboren duivels. Het was interessant om uit te zoeken waarom deze mensen doen wat ze doen.’
Mocro maffia is nog niet helemaal ‘uit zijn systeem’, vertelt Medina. Echt afgerond beschouwt hij de serie pas als de laatste aflevering van het zesde seizoen online verschijnt bij Videoland.
‘Mocro maffia is acht jaar lang onderdeel van mijn leven geweest. Het is een wilde achtbaanrit geweest. Maar op adem komen kan ik nog niet. Dat gebeurt pas bij aflevering acht, de laatste.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant