Mag je bedreigde weidevogels beschermen door de beschermde steenmarter te doden? Dierenbeschermers staan als kemphanen tegenover elkaar.
Mogelijk dat een nieuw nummer van De levende natuur (‘Tijdschrift voor veldbiologie’, in 1896 opgericht door onder anderen de welbekende Jac P. Thijsse) u weleens ontgaat. Zonde. De liefhebber leest er de verslagen in vanaf het front. Want er woedt een stille oorlog onder natuurminnaars. Beschermers van bedreigde diersoorten (daar zijn er helaas veel van – van de diersoorten, welteverstaan) staan als, excusez le beeldspraak, kemphanen tegenover elkaar. Het duivelse dilemma: mag je beschermde dieren doden om een andere bedreigde soort te beschermen?
De oorlog speelt zich af in Friesland. Hoofdrolspelers zijn weidevogels als de grutto, en de steenmarter. Beide zijn beschermde dieren. De eerste nemen drastisch in aantal af. De steenmarter, in 1970 door (pels)jacht bijna uitgestorven, nam vanuit Duitsland juist weer toe. In Friesland wordt het aantal in de zomer nu geschat op zo’n tienduizend exemplaren. Mooi.
In deze rubriek geeft Jean-Pierre Geelen, natuurredacteur van de Volkskrant, zijn persoonlijke commentaar op opmerkelijke confrontaties tussen mens en natuur.
Het probleem: de steenmarter gedraagt zich net als een steenmarter. En dus kent hij de weg naar de geïsoleerde weidevogelgebieden, goedgevulde snackbars waar hij de eieren en jongen van weidevogels opvreet.
Begin dit jaar drukte De levende natuur het verslag af van weidevogelbeschermers die met de provincie een experiment zijn aangegaan: het ‘wegvangen’ van de steenmarters in gebieden waar dankzij weidevogelvriendelijke boeren nog weidevogels broeden. Met camera’s hadden ze in 2017 gezien dat steenmarters in één broedseizoen 30 procent van de vijftig gefilmde vogelnesten hadden leeggevreten.
In 2022 werden in negentien Friese gebieden 198 steenmarters ‘weggevangen’. Dat is een eufemisme voor ‘doden’; de marters elders uitzetten is volgens de vogelbeschermers ‘geen passend alternatief’, de populatie wordt er ook niet wezenlijk door bedreigd. De weidevogel jubelde: het uitkomstpercentage van de eieren steeg van 37 procent in 2017 naar 92 procent in 2022, zo bleek.
Maar dat is tegen het zere been van de Marterstichting – als dier ben je reddeloos verloren zonder eigen belangenvereniging. De club heeft een bodemprocedure aangespannen om de vergunning voor de jacht op de marter te bestrijden.
Een eigentijds natuurfenomeen: de verloedering drijft dierenvrienden – brave borsten met beste bedoelingen – uiteen. Eigen dieren eerst: fanatieke weidevogelbeschermers worden in kringen van andere beschermers geregeld verdacht van het vergiftigen van roofvogels en andere dieren die het gemunt hebben op hun geliefde soort. Ook bij De levende natuur waren de reacties op de geplaatste stukken niet mals. ‘De levende natuur is nu ‘dode natuur’ geworden’, schreef volgens hoofdredacteur Rob Buiter een lezer.
Dat marters de vogels bedreigen is volgens hem ‘het sluitstuk van een uitgekleed landschap’, dat ‘onevenredig veel aandacht krijgt van beleidsmakers’; het elimineren van predatoren is een ‘quick fix’ die terecht wordt bestreden, schrijft Buiter in een bemiddelend voorwoord.
Het alternatief is volgens hem alleen dat weidevogels nog sneller verdwijnen dan ze al doen. Als het experiment met marterbestrijding is toegestaan, kun je er in het aangeharkte Nederland maar beter alle kennis over vergaren en ervan leren, betoogt hij ook.
Daar heeft Buiter ook gelijk in. Zolang het uitgeklede landschap zijn groene kleren niet terugkrijgt, zitten dieren en beschermers als ratten in dezelfde val. Zonder gezond ecosysteem gaan ze in elkaars staarten bijten. Nu het huidige kabinet de EU-Natuurwet onlangs overboord kieperde, is het gezonde landschap verder weg dan ooit. Nu moeten steenmarters en sommige andere bedreigde dieren zien te overleven met een nieuwe wet van de jungle: zodra mensen je gaan beschermen, ben je nog lang niet jarig
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns