Om radicalisering van hun kinderen te voorkomen, gaan in verschillende steden moslima’s op cursus. Maar in Arnhem wilden ze eerst aan hun eigen zelfvertrouwen werken. ‘Als we onze kinderen weerbaar willen maken, moeten we onszelf wapenen.’
Nadat Karima in 2002 door haar man vanuit Marokko naar Nederland was gehaald, mocht ze twee decennia niet zonder hem de deur uit. ‘Ik was zwaar geïsoleerd’, zegt de gesluierde vrouw over die tijd. ‘Ik had stress, paniekaanvallen en was chronisch vermoeid.’
Zie haar nu, twee jaar nadat ze met hulp van haar dochter wist te breken met haar ‘narcistische man’. In het 16de-eeuwse Maarten van Rossumhuis, de monumentale vleugel van het Arnhemse stadhuis, heeft Karima zojuist ten overstaan van burgemeester Ahmed Marcouch verteld dat ze nu ‘steviger in haar schoenen staat’. Dat ze sociaal vaardiger is geworden, meer zelfvertrouwen heeft en zichzelf complimentjes durft te geven. ‘Ik ben trots op mezelf.’
Karima (uit veiligheidsoverwegegingen wordt hier niet haar echte naam gebruikt) deed mee aan de cursus Weerbaar Opvoeden, waarvoor ze uit handen van de burgemeester een certificaat kreeg. De training is primair bedoeld om vrouwen met een multiculturele achtergrond te helpen hun kinderen op het rechte pad te houden en radicalisering te voorkomen. Maar toen cursusorganisatie Diversae, na sessies in onder meer Helmond, Den Bosch en Venlo, neerstreek in de Arnhemse wijk Presikhaaf, bleek daar een andere behoefte te bestaan.
‘Ze wilden eerst zelf sterk in hun schoenen staan’, vertelt Najat Toub van Diversae over de reactie die ze kreeg van de vrouwen uit Presikhaaf. Want hoe konden ze zonder zelfvertrouwen een ingewikkeld gesprek aangaan met hun kinderen? ‘Om ze meer zelfvertrouwen te geven, gingen we eerst aan de slag met de vraag hoe ze hun eigen dromen konden omzetten in actie.’
Zo’n twintig lotgenoten, veelal moslima’s, leerden hoe uitdagingen minder groot worden als je hulp vraagt. En dat samen dingen doen, zoals buiten wandelen, ook gewoon leuker is. Om de lol van samenwerken te ontdekken, moesten de vrouwen tijdens de cursus bijvoorbeeld hand in hand in een kring staan en allemaal omdraaien zonder elkaar los te laten.
Twee keer per week zelf naar buiten gaan, dat is het doel dat eindveertiger Karima zichzelf in de cursus stelde. Het mag een kleine stap lijken, maar voor iemand die twintig jaar somber binnen heeft gezeten, is dat een gigantische sprong. De cursus hielp haar alleen al doordat ze doorkreeg dat ze niet als enige sociaal geïsoleerd was, een probleem waar bovengemiddeld veel moslima’s mee kampen.
Behalve een scheve man-vrouwverhouding, zoals bij Karima, speelt het geloof een rol bij het in stand houden van eenzaamheid. Dit concludeerden vier psychiaters en een psycholoog in een recent verschenen artikel in het Tijdschrift voor Psychiatrie.
De islam schrijft voor dat problemen ‘een beproeving zijn van Allah’. Bij sommige moslims leidt dit tot een ‘actieve zoektocht naar verlichting’, maar anderen zien het als ‘opdracht om de beproeving te accepteren en geduldig te wachten op verlichting’, schrijven de auteurs. ‘Deze laatste copingstrategie vergroot de kans op een sociaal isolement en vertraagt de stap naar hulpverlening.’
Samra el Yakhloufi heeft er haar levensmissie van gemaakt om zo veel mogelijk van deze vrouwen ‘krachtiger’, ‘bewuster’ en ‘zelfredzamer’ te maken. Ze is een spil in het Arnhemse Presikhaaf, wat reden was voor Diversae en de gemeente om bij haar aan te kloppen voor het vinden van cursisten in haar wijk.
El Yakhloufi weet waar ze het over heeft, blijkt als ze de cursisten in het stadhuis toespreekt. Op 21-jarige leeftijd trouwde ze in Marokko met een man, die daarna terugkeerde naar Nederland. Toen ze hem later volgde, raakte ze onmiddellijk in een isolement. Ze kende de weg niet en sprak de taal niet. ‘Pas na een half jaar durfde ik met ons dochtertje het huis uit te gaan’, zegt ze. ‘Als ik alleen rechtdoor loop, dacht ik, dan vind ik de weg wel terug.’
Ze besefte dat ze behalve de weg naar huis, ook de weg naar zichzelf moest gaan vinden. Maar hoe? Er volgde een scheiding, maar de eenzaamheid bleef. Pas toen haar dochter naar school ging, trof ze lotgenoten. Ze begon ontmoetingen tussen deze vrouwen te organiseren. Het was het begin van haar stichting Samra, die vanuit buurthuis de Overkant in Presikhaaf tientallen vrouwen samenbrengt tijdens naailessen, wandelochtenden en taallessen. En nu dus ook begeleidt bij de ‘empowermentcursus’ Weerbaar Opvoeden.
‘Heel knap dat jullie dit hebben doorlopen’, zegt de in Marokko geboren burgemeester Marcouch tegen de cursisten. ‘In Marokko zeggen we: wat je niet hebt, kun je niet delen. Dat geldt hier ook: als je niet voor jezelf zorgt, kun je ook niet voor een ander zorgen.’
Behalve een certificaat, geeft hij de ‘moeders van Presikhaaf’ ook een opdracht mee: ‘Ik wil dat jullie allemaal tien moeders mobiliseren die deze cursus ook gaan doen’, zegt hij. ‘Want als we onze kinderen weerbaar willen maken tegen radicalisering, dan moeten we onszelf wapenen.’
Onder de aanwezige familieleden, allemaal vrouwen, klinkt de oproep ook vaders veel meer te betrekken. ‘Vaders zijn belangrijk, maar ze communiceren niet met het gezin’, zegt ze. ‘Ze horen niet met welke verhalen hun kinderen thuiskomen.’
Marcouch is het met haar eens. ‘Het probleem is niet dat thuis Marokkaans wordt gesproken’, zegt hij. ‘Het probleem is dat er helemaal niet wordt gesproken.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant