In aanloop naar de Amerikaanse presidentsverkiezingen staan de verhoudingen tussen het Westen en Rusland op scherp. De Amerikanen loven tot 10 miljoen dollar uit voor informatie over een Russische hackgroep. Ook de Nederlandse inlichtingendienst waarschuwt voor acties van de groep.
Het gaat om een groep hackers die deel uitmaakt van de Russische militaire geheime dienst GRU. Deze eenheid 29155 wordt verantwoordelijk gehouden voor maatschappijontwrichtende acties, zoals pogingen tot het veroorzaken van staatsgrepen en het plegen van fysieke sabotage in Europa. De groep zou verantwoordelijk zijn voor de vergiftiging van voormalig GRU-officier Sergei Skripal uit 2018 en een couppoging in Montenegro.
De eenheid beweegt zich niet alleen meer offline, maar werd de laatste jaren ook steeds meer digitaal actief. Nu ziet de Amerikaanse FBI dat de eenheid van plan is om de presidentsverkiezingen te verstoren. "Die 10 miljoen dollar die de Amerikanen overhebben voor informatie, is een zeldzaam hoog bedrag", zegt beveiligingsexpert Rickey Gevers.
Gevers vertelt dat de VS een gecoördineerde actie tegen de eenheid is begonnen, waarop andere inlichtingendiensten uit het buitenland zijn aangehaakt. "De diensten weten ongetwijfeld iets wat ze niet willen delen en geven hiermee een signaal af", zegt hij. "Zodat er onrust ontstaat bij de Russen."
De beveiligingsexpert ziet de campagne van de VS als een waarschuwing richting Rusland. "Vanuit het westen komt nu de boodschap: we weten dat jullie groep de opdracht heeft gekregen om de verkiezingen te beïnvloeden, maar beter doen jullie het niet, anders volgen er consequenties."
Van enkele leden zijn foto's gepubliceerd. Zij zullen zich achter de oren krabben of ze met hun werk door moeten gaan, denkt Gevers. Al wordt de beslissing om er wel of niet mee door te gaan waarschijnlijk op Russisch topniveau genomen.
Het gaat niet alleen maar over het verstoren van de Amerikaanse verkiezingen. De eenheid richt zich op alle westerse overheden die hulp bieden aan Oekraïne, waarschuwt de Nederlandse inlichtingendienst MIVD. Inlichtingendiensten uit verschillende landen brachten daarom samen een technisch advies uit. Daarin staat hoe landen en organisaties de Russische operaties kunnen herkennen en wat ze er tegen kunnen doen.
MIVD-directeur Peter Reesink zegt dat Nederland nog geen slachtoffer is geworden van cyberoperaties van de beruchte eenheid. Maar we moeten er wel rekening mee houden dat zulke acties alsnog kunnen gebeuren. "Ze zijn gericht op de logistieke sector in landen die hulp aan Oekraïne leveren of daar een rol in hebben", zegt hij. "En Nederland is een belangrijk doorvoerland."
Dat er nog geen grote aanvallen op Nederland zijn gebeurd, wil niet zeggen dat Russische hackers geen toegang hebben tot onze systemen. Voormalig luchtmacht- en inlichtingenofficier Fred Streefland denkt dat ze al toegang hebben tot vitale infrastructuur. "Ik weet hoe kwetsbaar onze infrastructuur is", zegt hij. "We weten pas dat ze binnen zijn op het moment dat ze een knop omzetten en iets uitschakelen."
Vanwege het digitaliseren van de maatschappij zijn we kwetsbaarder voor aanvallen geworden, zegt Streefland. "De systemen die we veertig jaar geleden hebben gebouwd, waren niet bedoeld om aan het internet te koppelen. Bruggen, viaducten en datacenters zijn gebouwd om robuust te zijn. Om dertig jaar lang 24/7 aan te staan. Ze zijn vanuit de kern niet gebouwd met cybersecurity in het achterhoofd. Dus de oplossing is nu: we bouwen er iets omheen zodat ze lastiger te bereiken zijn."
Nederland is dan wel klein, voor hackers vormen we een interessant doelwit. AMS-IX is een belangrijk internetknooppunt en in de Rotterdamse haven komen belangrijke leveringen binnen. Daarnaast is Nederland een uitgesproken supporter van Oekraïne en een NAVO-partner.
We moeten er volgens de MIVD rekening mee houden dat er aanvallen kunnen komen. Hoe groot de dreiging op het moment is, weten we niet. "Onze inlichtingendiensten zijn echt capabel en goed", zegt Streefland. "Maar ze kunnen niet in detail treden. We zijn een serieus target, maar dat geldt voor andere landen evengoed. We hoeven mensen geen angst aan te jagen, maar laten we er wel bewust van zijn dat we kwetsbaar zijn. Daar moeten we als land iets mee."
Source: Nu.nl algemeen