Denkfouten in het hedendaags ontwerp gefileerd door ontwerpwetenschapper Jasper van Kuijk. Deze keer: de scootmobiel.
Wat is Nederlands gevaarlijkste vervoersmiddel? De motorfiets? De speedpedelec? Nee, het is de scootmobiel. Volgens Veilig Verkeer Nederland heeft die de twijfelachtige eer van het grootste aantal doden per gebruiker. Uit onderzoek van de Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV) blijkt dat aantal ook nog eens te stijgen.
Nu is de gebruikersgroep van de scootmobiel, veelal ouderen met fysieke beperkingen, ook wel wat kwetsbaarder, maar dat lijkt niet de enige reden te zijn dat de scootmobiel zo dodelijk is.
Over de auteur
Jasper van Kuijk is ontwerpwetenschapper en columnist voor de Volkskrant. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
In NRC wees een SWOV-onderzoeker op de tegenintuïtieve rem van scootmobielen. Op een scootmobiel geef je gas met een hendel zoals je die kent van de handrem op een fiets. Om gas te geven trek je de hendel naar je toe. Om te remmen is er geen aparte knop of hendel, maar laat je de gashendel los.
Dat laatste is dus precies het tegenovergestelde van bij een fiets. In een gevaarlijke situatie gaat het bij scootmobielen vaak mis doordat gebruikers in alle stress juist in de gashendel knijpen en nog verder accelereren.
Ouderenbond Anbo-PCOB en SWOV hebben het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat gevraagd om scootmobielen voortaan verplicht uit te rusten met een ‘actieve rem’. Dat je dus aparte bedieningselementen hebt om gas te geven en te remmen. De vorige minister zag daar niets in omdat sommige gebruikers daar niet genoeg kracht voor in hun hand zouden hebben. En het ministerie gooide ook de klassieker ‘biedt mensen een training aan’ er weer eens in, die vaker langskomt als eigenlijk het productontwerp tekortschiet.
Terwijl er ook al betere ontwerpen op de markt zijn. Denk aan de Scoozy, een compleet omgedacht scootmobielontwerp, uitgerust met joystickbediening, die volgens de fabrikant veiliger is. Ik kan het me voorstellen, want je drukt de joystick naar voren om gas te geven en bij loslaten, of bij een ruk naar achteren, remt de scootmobiel.
Je zou ook kunnen denken aan een stuur waarbij gashendels de zijkant vormen, met remflappen aan de achterkant daarvan (zie illustratie). Als je naar voren wilt rijden, kantel je de bovenkant van de hendels naar voren. Door hun grote vorm is dat makkelijker dan bij een draaihandvat zoals brommers dat hebben. Als je per ongeluk het stuur loslaat, veren de gashendels terug en aan de achterkant daarvan zitten remflappen, die ervoor zorgen dat als je van schrik knijpt, de scootmobiel actief remt.
Er zijn vele andere opties denkbaar en je moet alles vooral ook goed testen met gebruikers. Maar een dergelijke schets geeft aan dat het echt wel mogelijk is een scootmobielstuur te ontwerpen waarmee gebruikers met weinig kracht in de handen zowel comfortabel gas kunnen geven als veilig remmen. Niets doen is, net als wanneer je met je scootmobiel op een obstakel afrijdt, sowieso geen optie.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant