Vier jaar geleden begon Monique te mailen over misstanden bij het UWV, dat uitkeringen toekent bij arbeidsongeschiktheid. Daarna kwamen mails van andere gedupeerden over fouten en fraude; een tijdlang bestookten ze me met documenten. Ik schreef er niet over. Het was ingewikkeld, er was al een toeslagenschandaal, er waren andere onderwerpen, hun vasthoudendheid en hoge toon werkten averechts.
Vier jaar later erkent de minister onverwacht een grootscheeps falen van het UWV, kennelijk in een poging de pers vooruit te zijn, want onderzoeksjournalisten van het AD beten zich vast. Jaren lag het schandaal te sudderen, iedereen wist ervan, ik ook. Dat er niets mee gebeurde, maakt het nog wranger voor de duizenden gedupeerden.
Monique Daemen neemt me niets kwalijk, zegt ze aan de keukentafel. Ze begrijpt hoe het werkt. Op de grond staat de doos met 5 kilo papier die ze weleens op zolder zet omdat het stress geeft. Nóg is het niet voorbij: ze laat een brief uit juni zien van het pensioenfonds dat alweer verkeerde informatie kreeg van het UWV. ‘Alles grijpt in elkaar: maakt het UWV fouten, dan krijg je ook problemen met de Belastingdienst, met je pensioen, ga je weer bellen en niemand kan er wat aan doen’
Dat ligt niet aan software, personeelsgebrek, bezuinigingen of wat ze je ook vertellen bij het UWV, zegt Monique: ‘Die fouten worden bewust gemaakt. Ze willen gewoon zo min mogelijk uitkeringen.’ Niet voor niets begon Dilan Yesilgöz alweer over mensen met een uitkering die meer krijgen dan mensen met een baan: het zit heel diep.
Monique Daemen werkte veertien jaar bij een drogist tot de ziekte van Hashimoto het haar onmogelijk maakte. Ze werd ontslagen, maar kreeg geen arbeidsongeschiktheidsuitkering omdat ze met haar opleidingsniveau meer kon verdienen met minder werken. Een kapitale blunder van het UWV: ze heeft mbo 2, geen mbo 4. Dat het een fout was gelooft ze niet meer. ‘Het is een truc die je ook bij anderen ziet.’
Al die fouten hebben een patroon, denkt ze: er is geschoven met de referentieperiode, steeds een ander dagloon, ze hanteren de datum 30 februari. Maar bij de bestuursrechter was het hamertje-tik: wat ze ook inbracht, de rechter geloofde het niet en liet dat ook blijken. Tot ze na jaren gelijk kreeg: volledig afgekeurd.
Op Facebook vond ze andere gedupeerden, samen kregen ze gehoor bij Tweede Kamerlid Hilde Palland, die daarna de Kamer verliet. Parlementair onderzoek scheerde langs het schandaal in 2020, er gebeurde niets, de SP begon een meldpunt in 2021, schokkende uitkomsten, weinig mee gedaan. Monique werkte mee aan een rapport over hardvochtigheid bij de overheid in 2022 dat nauwelijks aandacht kreeg.
Nu is hun hoop gericht op twee Kamerleden die de zaak serieus laten onderzoeken. Het is belangrijk naar Den Haag te reizen, zegt Monique, zodat ze daar zien dat het over mensen gaat. Maar als je ziek bent en weinig geld hebt, valt dat niet mee. ‘En je bent ook bang voor publiciteit, want voor je het weet word je weer gezien als zo’n ... uitkeringstrekker.’
In een slecht gevulde commissiezaal gaf de UWV-top woensdag uitleg over ‘wat nu actueel aan het licht is gekomen’, en Monique zat op de publieke tribune. De ellende was ontstaan vanwege het thuiswerken door corona, verklaarde de top, en ze gingen dat herstellen. Monique, zuchtend: ‘Ze beperken de schade, dat is wat ze doen. Alsof het iets van de laatste vier jaar is. Voor ons is dit een trap na, want het speelt al zeker vijftien jaar. ’
Klopt alweer: mijn eigen krant schreef in 2010 al over de problemen.
Van iemand die werkte bij het UWV hoorde ik een tijdje geleden dat het op kantoor alleen maar ging over het wegwerken van aantallen, terwijl ingehuurde zzp-artsen goed verdienden met het in noodtempo keuren van mensen: stukwerk. Ik schreef er niet over: ingewikkeld, er was al een toeslagenschandaal, er waren andere onderwerpen, maar nu wordt Monique steeds vaker door journalisten gebeld.
Een wicked problem noemt het UWV z’n eigen falen – alleen al dat modieuze kantoorwoord laat zien dat het ergste nog moet komen.
Over de auteur
Toine Heijmans is rondreizend columnist van de Volkskrant. Daarnaast is hij romanschrijver.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns