Het kabinet-Schoof laat zich in het regeerprogramma voorstaan op ‘bevlogen pragmatisme’. Toch drukt de PVV een zware stempel, met dank aan de juridisch omstreden plannen van asielminister Marjolein Faber.
De ministersploeg onder leiding van premier Dick Schoof had blijkbaar geen inspiratie meer om een titel te verzinnen voor het regeerprogramma. ‘Uitwerking van het hoofdlijnenakkoord door het kabinet’, staat er nu droogjes op de kaft. Een echt motto is er evenmin, of het moet ‘bevlogen pragmatisme’ zijn, een zinsnede uit de inleiding waar ook premier Dick Schoof vrijdag bij zijn presentatie de nadruk op legde.
In de 134 pagina’s van het regeerakkoord valt genoeg pragmatisme te herkennen, maar de bevlogenheid en Sturm und Drang zit vooral bij het hoofdstuk over asiel. Soms vragen kabinetten zich bij de start wel eens af hoe ze later herinnerd willen worden in de geschiedenisboeken. Het is vooralsnog moeilijk voorstelbaar dat de ploeg van Schoof door iets anders gedefinieerd gaat worden dan door de poging om, onder leiding van een PVV-minister, radicaal te breken met het nationale en internationale asielbeleid van de afgelopen decennia.
Regeerprogramma kabinet-Schoof
Minder asielzoekers, minder vee en meer woningen: dit zijn de plannen van het nieuwe kabinet
BBB-minister Wiersma verlaagt inkrimpingseisen veestapel van vorige kabinet toch niet
Volg het laatste nieuws rond de presentatie van het regeerprogramma in ons liveblog
Daarbij speelt mee dat een overkoepelend idee of gemeenschappelijke visie van het kabinet als geheel, net als eerder in het hoofdlijnenakkoord van PVV, VVD, NSC en BBB, moeilijk te ontdekken is. De vier partijen hebben hun eigen prioriteiten mogen bepalen en die worden in de 134 pagina’s van het regeerprogramma verder uitgewerkt, al blijven er tal van losse eindjes.
Van de drie juniorpartijen komt de VVD er op dit moment waarschijnlijk nog het beste van af. De partij heeft het veiligheidsbeleid in handen en waakt over de financiën: twee kernthema’s van de liberalen. De lakmoesproef komt pas bij economische tegenwind, maar de VVD kan tot die tijd in elk geval pronken met lastenverlichting voor de middenklasse en het bedrijfsleven. De linkse oppositie, GL-PvdA en SP voorop, oordeelden vrijdag dan ook eensgezind dat het kabinet-Schoof op sociaal-economisch gebied vooral de koers van de VVD volgt.
BBB heeft het moeilijker. De partij van Caroline van der Plas bedong in de formatie het voorrecht om het landbouw- en natuurbeleid in handen te krijgen en betaalt daarvoor in het regeerprogramma de prijs. Minister Femke Wiersma moet vanwege het vastgelopen mestbeleid nu toch maatregelen nemen die de veestapel – inclusief pluimvee en varkens – laten inkrimpen, precies zoals critici eerder al voorspelden. Bij bevlogen pragmatisme zal de BBB-achterban zich iets anders hebben voorgesteld.
Over de auteur
Frank Hendrickx is politiek verslaggever en onderzoeksjournalist van de Volkskrant.
Alles over politiek vindt u hier.
Het is bovendien de vraag of de gifbeker al leeg is. Ook met de nu aangekondigde plannen van Wiersma is het mestprobleem nog niet weg, net zo min als de stikstofcrisis. Premier Schoof probeerde vrijdag de pijn voor de BBB te verzachten door gedwongen uitkoop van boeren uit te sluiten.
Veel meer bevlogenheid valt te ontdekken in het hoofdstuk over goed bestuur en een sterke rechtsstaat, dat helemaal is toegesneden op de wensen van Pieter Omtzigts NSC. Het kabinet gaat werk maken van de invoering van een constitutioneel hof, een nieuw kiesstelsel, sterkere inspecties en krachtigere integriteitsregels.
Voor NSC zijn het kroonjuwelen, maar ze worden vooralsnog volledig overschaduwd door de juridisch omstreden plannen van PVV-minister Marjolein Faber om het asielbeleid drastisch aan te scherpen. In hoeverre zijn die te rijmen met NSC’s ambities voor goed bestuur en een sterke rechtsstaat?
Bij de presentatie door premier Schoof ging vrijdag bijna alle aandacht al uit naar het asielbeleid van Faber. De PVV-minister wil via noodrecht een asielcrisis uitroepen, waarbij de Kamer pas in tweede instantie inspraak krijgt. De opvang voor asielzoekers moet drastisch worden versoberd, de eisen voor gezinshereniging aangescherpt, de juridische bijstand geminimaliseerd en de beroepsmogelijkheden ingeperkt.
Premier Schoof ging vrijdag mee in het idee dat Nederland in een asielcrisis verkeert. ‘We hebben een groot opvangprobleem en de toegang tot woningen, zorg en onderwijs staat onder druk’, zei de ex-topambtenaar. ‘Daarom moeten we maatregelen nemen.’
Tegelijkertijd oogde hij weifelend bij vragen naar de juridische en inhoudelijke onderbouwing van die crisis. Volgens minister Faber is er al een juridische toets geweest die uitwijst dat de inzet van noodwetgeving ‘gewoon kan’ – hoewel het vorige kabinet het tegenovergestelde beweerde – maar premier Schoof wist daar niets van. De ministerraad heeft nog niet gesproken over de concrete plannen van Faber, terwijl de bewindsvrouw wel al de indruk heeft gewekt dat haar asielcrisis ‘heel snel’ wordt uitgeroepen.
Geert Wilders (PVV) heeft ondertussen al aangekondigd dat hij de Algemene Politieke Beschouwingen gaat gebruiken om nog meer eisen te stellen. De leider van de grootste coalitiepartij wil onder meer de druk opvoeren om Syrische vluchtelingen terug te sturen naar hun land van herkomst.
‘Het regeerprogramma wordt alleen concreet op migratie, alsof dat de oorzaak is van al onze problemen’, oordeelde GL-PvdA-leider Frans Timmermans op X. Tegelijkertijd lijkt het daarmee bijna onvermijdelijk dat het de komende tijd vooral zal gaan over alle plannen van Faber.
Het kabinet-Schoof mag zich laten voorstaan op bevlogen pragmatisme, vooralsnog voert het PVV-geluid van Wilders en Faber de boventoon.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant