Premier Dick Schoof heeft vrijdag het regeerprogramma van zijn kabinet gepresenteerd. Daarin is het hoofdlijnenakkoord uitgewerkt tot concrete maatregelen. Volg hier alle ontwikkelingen rondom het regeerprogramma.
Het vandaag gepresenteerde regeerprogramma – de uitwerking van het hoofdlijnenakkoord – roept bij de gemeenten veel vragen op. Daarnaast laat het programma ‘veel ruimte in de uitwerking’. Dat schrijft de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) vanavond in een eerste reactie. De koepelorganisatie zegt open te staan voor samenwerking met het nieuwe kabinet, maar zal er niet voor terugdeinzen zorgen uit te spreken over de haalbaarheid van de plannen, aldus voorzitter Sharon Dijksma.
De gemeenten maken zich specifiek zorgen over het asielbeleid. Dat moet van het kabinet strenger zijn dan ooit. Zo wil de regering-Schoof onder meer af van de spreidingswet, die de gelijke verdeling van asielzoekers over het land regelt. Door die wet in te trekken, ‘stelt het kabinet de gemeenten voor een vrijwel onuitvoerbare opgave’, aldus Dijksma. Zij vreest voor meer overlast in steden en dorpen.
Lees ook het interview met Sharon Dijksma: ‘Er is bij opvangbeleid gewoon geen regie meer vanuit Den Haag’
De provincies zijn meer te spreken over het regeerprogramma, zo blijkt uit een eerste reactie van het Interprovinciaal Overleg (IPO). Volgens de koepelorganisatie is het een goede zaak dat het kabinet werk wil maken van het nijpende woningtekort. Het IPO benadrukt wel dat daarbij óók gekeken moet worden naar aanverwante problemen, bijvoorbeeld de bereikbaarheid en de overbelasting van het elektriciteitsnet. De provincies maken zich zorgen om de financiële middelen die ze krijgen om problemen aan te pakken.
De meeste provincies reageerden vorige week ontstemd toen uitlekte dat minister Femke Wiersma het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG) schrapt. In het programma, dat uit de koker kwam van kabinet-Rutte IV, stonden oplossingen voor de problemen met stikstof, natuur en waterkwaliteit. De provincies werkten twee jaar aan het programma, waarmee 20 miljard euro gemoeid was. Bijna tweehonderd provinciale politici stelden vorige week in een brief aan Wiersma dat het schrappen ervan zorgt voor meer vertraging en onduidelijkheid bij boeren.
Maartje Geels
De grootste oppositiepartij, GroenLinks-PvdA, is niet te spreken over het vandaag gepresenteerde regeerprogramma. Partijleider Timmermans verwijt het kabinet-Schoof te weinig te doen op de thema’s onderwijs en sociale zekerheid. Door bezuinigingen op die vlakken wordt Nederland oneerlijker, meent Timmermans. Ook ligt er wat hem betreft in het programma te veel nadruk op migratie: ‘Het programma wordt alleen concreet op migratie, alsof dat de oorzaak is van al onze problemen.’
Op X verwijt D66-leider en oud-minister Rob Jetten het kabinet geen duidelijke visie te hebben. Ook hij benadrukt dat er wat D66 betreft te weinig aandacht is voor onderwijs. Daarnaast is de zorg wat Jetten betreft een ondergeschoven kindje: ‘In plaats van investeren in oplossingen die ons land verder brengen, kiest dit kabinet voor tijdelijke lapmiddelen. De rekening volgt later.’
Van de kant van CDA-leider Henri Bontenbal klonken vanavond ook complimenten, onder meer voor het beoogde beleid op thema’s als wonen, veiligheid en defensie. ‘Goed dat daarin wordt geïnvesteerd’, stelt Bontenbal op X.
Wel heeft hij kritiek op hoe het kabinet zich volgens hem van plan is te verhouden tot de Europese Unie. Enerzijds, zo betoogt de CDA-leider, vraagt de regering veel van Brussel, bijvoorbeeld op het gebied van landbouw. Het kabinet hoopt bijvoorbeeld dat de EU Nederland een uitzonderingspositie op het gebied van stikstof zal geven.
Maar tegelijkertijd, zo vervolgt Bontenbal, koerst het kabinet op andere dossiers aan op ‘ruzie met Europa’. Hij wijst daarbij naar de zogenoemde ‘opt-out’ die Nederland in Brussel hoopt te bedingen. Daarmee zou Nederland de ruimte krijgen zich niet volledig aan de Europese asielregels te houden.
Maartje Geels
Het kabinet wacht een lastige taak bij het uitroepen van de asielcrisis, beseft ook premier Dick Schoof zelf. De motivatie zal volgens premier Schoof ‘heel nauw’ luisteren, zo gaf hij vanmiddag toe bij de presentatie van het regeerprogramma.
Een asielcrisiswet stelt het kabinet in staat af te wijken van de Vreemdelingenwet. Daarmee kunnen direct maatregelen worden doorgevoerd om de instroom van migranten te beperken. Ook de Spreidingswet moet via die route worden ingetrokken. Maar voor het uitroepen van een dergelijke crisis gelden bepaalde criteria, zoals overmacht door oorlog of een natuurramp.
De grote vraag is nog maar of het kabinet tegenover de Raad van State, de hoogste bestuursrechter, goed zal kunnen motiveren dat er sprake is van een onhoudbare situatie, waarbij er daadwerkelijk sprake is van overmacht.
Hoe het kabinet de Raad van State wil overtuigen, wilde Schoof bij de presentatie van het regeerprogramma niet zeggen; daarover moet de komende tijd nog gesproken worden met de vier regeringspartijen. De premier gaf wel aan hoopvol te zijn: ‘Ik denk dat het voorstel de toets der kritiek kan doorstaan’.
Schoof ontkende vanmiddag dat zijn kabinet de grenzen van de wet opzoekt in de asielaanpak: hij benadrukte vooral dat Nederland ‘voelt dat er een asielcrisis is’. De kiezer wil volgens hem een strenger migratiebeleid: ‘We kunnen de grote instroom niet blijven dragen’. Welke instroom voor het kabinet dan wél acceptabel is, weigerde hij desgevraagd te zeggen.
Niet alleen de asielcrisiswet moet volgens Schoof op korte termijn verlichting brengen. De regering doet volgende week in Brussel een verzoek tot ‘opt-out’, waarbij Nederland een uitzonderingspositie hoopt te bedingen binnen het Europees asielbeleid.
Maartje Geels
Het kwakkelende imago van elektrische auto’s loopt een nieuwe deuk op door een van de maatregelen die het kabinet voor ogen heeft. Eigenaren gaan mogelijk toch meer wegenbelasting betalen dan automobilisten met een vergelijkbare benzineauto, zo valt te lezen in een passage in het vrijdag gepresenteerde regeerprogramma.
Het kabinet schrijft dat er in 2026 een ‘gedeeltelijke correctie’ komt voor het hogere gewicht van auto’s met een accu. Eerder was afgesproken dat de wegenbelasting voor zwaardere e-auto’s de komende jaren juist niet hoger zou uitvallen.
Autokoepel Bovag spreekt van een ‘onzalig voornemen’ dat het toch al broze vertrouwen van burgers in elektrische auto’s hierdoor verder beschadigt.
Bard van de Weijer
Gejuich bij de PVV, chagrijnige gezichten bij de BBB: de plannen van het kabinet-Schoof worden zelfs binnen eigen gelederen niet onverdeeld positief ontvangen. En dan heeft ook NSC-leider Omtzigt het pand verlaten. Komt dit kabinet nog van de grond?
Gijs Groenteman bespreekt het in onze politieke podcast met hoofdredacteur Pieter Klok, columnist Sheila Sitalsing en chef van de politieke redactie Raoul du Pré.
‘Het kabinet gooit zijn eigen glazen in’, reageert Caspar van den Berg, voorzitter van de koepelorganisatie Universiteiten van Nederland, op de aangekondigde bezuinigingen op onderwijs en onderzoek. ‘We zullen nog grotere tekorten op de arbeidsmarkt krijgen én er zal baanbrekend onderzoek uit Nederland verdwijnen.’
Dat minister Eppo Bruins deze week besloot om de sectorplannen, ter continuering van de universitaire samenwerking, overeind te houden, doet hier volgens Van den Berg niets aan af. Het inwisselen van de ene bezuiniging voor de andere is ‘lood om oud ijzer’, vindt hij.
De UNL-voorzitter doelt onder meer op de bezuiniging op de staters- of stimuleringsbeurzen van wetenschappers. Deze beurzen geven jonge, talentvolle onderzoekers ruimte voor onderzoek door bijvoorbeeld apparatuur aan te schaffen of een promovendus aan te stellen.
Irene de Zwaan
De middelen zijn beperkt en niet alles kan. Dat benadrukte premier Schoof zojuist bij de presentatie van het regeerprogramma, dat een uitwerking is van het hoofdlijnenakkoord. ‘De ambities zijn groot, maar de ervaren problemen zijn dat ook’, stelde Schoof. ‘Te lang voelen mensen zich niet gehoord, er is te weinig aan hun problemen gedaan. Mensen zijn het vertrouwen in de overheid kwijt en dat moet anders’, zo opende hij zijn betoog.
Volgens Schoof wil zijn regering inzetten op ‘de onderwerpen die het zwaarst wegen’. Als voorbeeld noemde hij vrijwel ieder prangend politiek dossier dat ook onder het vorige kabinet, Rutte 4, al de revue passeerde. Zo noemde hij onder meer bestaanszekerheid, de woningmarkt, landbouw, klimaat, veiligheid, asiel en migratie.
Op dat laatste thema wil het kabinet hard doorpakken, zo maakte de premier duidelijk. Volgende week zal de regering een officieel verzoek aan Brussel doen voor de zogenoemde opt-out, waarmee Nederland een uitzonderingspositie hoopt te krijgen binnen het Europees asielbeleid. Gevraagd naar hoe kansrijk Schoof dit plan acht, wilde hij niet in detail treden.
‘Niet alles wat we vandaag aanpakken is morgen opgelost, maar we moeten ‘gewoon’ beginnen’, concludeerde de premier, onder toeziend oog van zijn vier vicepremiers. Hoe het kabinet de plannen hoopt te betalen, werd uit zijn presentatie niet gelijk duidelijk. Hoewel de Miljoenennota vanmiddag onverwachts lekte, vindt de officiële presentatie hiervan pas volgende week plaats.
Wel suggereerde Schoof dat zijn kabinet bezuinigingen niet zal schuwen, ook niet op een later moment. ‘Gezonde overheidsfinanciën zijn cruciaal dus moeten keuzes maken. We kunnen bezuinigingen niet uitsluiten’, aldus de premier.
Maartje Geels
Het kabinet wil dat er een ‘dunbevolktheidstoeslag’ komt voor scholen in gebieden waar weinig leerlingen wonen. Dit moet voorkomen dat in zo’n regio de laatste school van zijn soort dreigt te verdwijnen.
De regeling komt in plaats van de kleinescholentoeslag, bedoeld om scholen met minder dan 145 leerlingen overeind te houden. Vanwege het almaar oplopende lerarentekort, dat in de grote steden rond de 14 procent ligt, kiezen juist steeds meer schoolbesturen ervoor om kleine scholen te sluiten of samen te voegen.
Het kabinet wil het lerarentekort op een andere manier bestrijden, namelijk door in te zetten op meer zijinstromers voor de klas. Leraren moeten daarnaast worden gestimuleerd om meer uren of voltijds te werken.
Begin volgend jaar wordt er een wetsvoorstel ingediend om goed werkgeverschap in het onderwijs te bevorderen, door middel van vaste contracten en het beperken van externe inhuur van leraren via detacheringsbureaus.
Ook met het terugdringen van de administratieve lasten wil het kabinet ervoor zorgen dat het beroep van leraar aantrekkelijker wordt. De Algemene Rekenkamer doet momenteel onderzoek naar de mogelijkheden op dit gebied.
Irene de Zwaan
Het hoofdstuk over zorg komt grotendeels overeen met wat in het hoofdlijnenakkoord stond. Verreweg de meest vergaande maatregel is de verlaging van het eigen risico in 2027 van de huidige 385 euro naar 165 euro. Het betekent wel een ‘navenante’ stijging van de zorgpremie, omdat de zorgverzekeringswet dat voorschrijft. Maar het kabinet wil die verhoging weer compenseren door de inkomstenbelasting te verlagen.
Het kabinet houdt er rekening mee dat het ook betekent dat meer mensen zich laten doorsturen naar een medisch specialist. Daardoor wordt de zorg duurder en ontstaan er wachtlijsten, die het kabinet met investeringen wil beperken.
Grote hervormingen komen er niet. Wel heeft het terugbrengen van het personeelstekort in de zorg ‘grote prioriteit’ en kijkt minister van Volksgezondheid Fleur Agema hoopvol naar kunstmatige intelligentie. Het kabinet wil in 2030 de ‘administratietijd’ in de zorg halveren, waarmee een acuut tekort kan worden afgewend. Maar de praktijk bleek eerder al weerbarstig. Vorige kabinetten deden herhaalde pogingen, maar tot een ommezwaai kwam het niet.
De bedoeling is ook dat er in 2030 in totaal 290 duizend woningen voor ouderen zijn bijgekomen. Volgend jaar wil het kabinet kijken wat het met de 600 miljoen euro extra voor ouderenzorg gaat doen.
Hessel von Piekartz
Het kabinet gaat een ‘realistisch buitenlands beleid’ voeren, dat ‘de belangen van Nederland en Nederlanders dient, onze waarden niet uit het oog verliest en onze vrijheden verdedigt’. Onder dit banier komen er grote bezuinigingen op ontwikkelingssamenwerking aan.
Er wordt ook fors gesneden in het budget van Buitenlandse Zaken, maar de bezuiniging op het netwerk van ambassades en consulaten wordt niet 22 maar 10 procent. De bezuinigingen nopen tot ‘scherpe keuzes’ en ‘slimme inzet’ van menskracht.
Het kabinet investeert wel volop in defensie, met 2 procent van het nationaal inkomen als ondergrens. Het blijft ook Oekraïne ‘onverminderd’ steunen. Bij ontwikkelingshulp worden ‘lopende verplichtingen zo veel mogelijk gerespecteerd’. Met het gereduceerde budget wil het kabinet de stabiliteit in kwetsbare landen rond Europa bevorderen.
Nederland profiteert van een sterke EU en ‘blijft een constructieve partner in de EU, ook om onze eigen doelen te bereiken’. Dat laatste komt op de voorgrond te staan, terwijl het regeerakkoord van een sceptische grondhouding getuigt jegens nieuwe EU-initiatieven. Zo komt er een ‘Europawet’ waarin de informatievoorziening en procedures voor de toetsing van die initiatieven wordt vastgelegd. Tegen EU-uitbreiding staat het kabinet ‘zeer sceptisch’.
De tweestatenoplossing voor Israël en de Palestijnen heeft het regeerakkoord gehaald, net als de intentie te onderzoeken wanneer de ambassade naar Jeruzalem kan worden verhuisd.
Arnout Brouwers
Met een minister van Sociale Zaken van NSC-huize (Eddy van Hijum) is het geen verrassing dat de paragraaf over sociale zekerheid vooral is toegespitst op ‘bestaanszekerheid’. Het kabinet wil die vooral verbeteren door naar toeslagen en belastingen te kijken.
Een concreet plan daarvoor is om de kinderopvangtoeslag te vervangen voor een vergoeding die direct aan opvangorganisaties wordt betaald in plaats van de ouders, om terugvorderingen te voorkomen. Ook wordt het ‘recht op vergissen’ wettelijk vastgelegd.
Om armoede terug te dringen wil het kabinet dat zoveel mogelijk mensen gebruikmaken van uitkeringen en toeslagen waar zij recht op hebben. Een wet om dat ‘proactief’ aan te pakken van het vorige kabinet wordt doorgezet. Ook maakt het kabinet structureel geld vrij voor gratis schoolmaaltijden.
Uiteindelijk wil het kabinet naar een ‘hervorming’ van de sociale zekerheid, toeslagen en inkomstenbelasting. Maar hoe die er precies uitziet, is nog onduidelijk. Hetzelfde geldt voor arbeidsmigratie, waar het kabinet kritisch naar wil kijken vanwege uitbuiting en de druk die het oplevert op de samenleving.
Op het gebied van pensioenen staat er niets in het regeerprogramma omdat het een ‘vrije kwestie’ is.
Hessel von Piekartz
Wie vreesde dat een rechts kabinet het klimaatbeleid onder de bus zou gooien, werd in het voorjaar al behoorlijk gerustgesteld. De grootste verandering op dit beleidsterrein is misschien wel dat het ministerie van Klimaat en Energie werd omgedoopt tot ‘Klimaat en Groene Groei’. Maar achter die nieuwe naam gaat minister Sophie Hermans (VVD) op bijna alle fronten naadloos verder met alles dat haar voorganger Rob 'klimaatdrammer' Jetten al in gang had gezet. Windmolenparken op zee, maatwerkafspraken met zware industrie, en stimuleringsregelingen voor isolatie van huizen en elektrische auto’s.
En, de meest harde toezegging: het nieuwe kabinet blijft zich committeren aan de nationale en internationale klimaatdoelstellingen. Als het Planbureau voor de Leefomgeving dit najaar becijfert dat het klimaatbeleid daarvoor tekortschiet, belooft Hermans binnen een half jaar aanvullende maatregelen te treffen.
Het belangrijkste verschil zit in de nadruk die het nieuwe kabinet legt op kernenergie als 'betrouwbare bron die een sleutelrol kan spelen in een duurzaam en robuust energiesysteem'. Dat het kabinet-Schoof naast de bestaande plannen voor twee nieuwe kerncentrales ook nog twee extra centrales op de planning zet, was al bekend. Uit het hoofdlijnenakkoord blijkt nu ook welk prijskaartje daar voorlopig aan hangt: het kabinet reserveert er bijna 10 miljard euro voor.
Wat er van die kernenergie-plannen terecht zal komen, moet nog maar blijken. Dat zal een proces zijn van vele jaren met strijd rondom de beoogde locaties en nog veel meer lastige debatten over de gigantische kosten van zulke projecten.
Lees ook: Mogelijk ook kerncentrales in Terneuzen en op Tweede Maasvlakte
Urgenter is het probleem van de ‘netcongestie’, het overvolle stroomnet. Bovenop het actieplan dat Jetten al had ingezet, wil het nieuwe kabinet nog een paar extra stappen zetten. Vooral door in de ruimtelijke ordening en het verlenen van vergunningen belangrijke energie-infrastructuur te versnellen.
Tjerk Gualthérie van Weezel
Meer woningen realiseren is een ‘topprioriteit’ voor dit kabinet. Woonminister Mona Keijzer (BBB) zet een groot deel van de vorige kabinetsplannen voort om dit te bereiken. Zo zal ook zij ‘afdwingbare afspraken’ maken met gemeenten, provincies en woningcorporaties om meer woningen te bouwen. Het doel blijft jaarlijks ‘100 duizend woningen erbij’. Ook het beschikbare budget om betaalbare woningen te creëren - 5 miljard euro de komende vier jaar - verschilt niet wezenlijk van het vorige kabinet.
Maar: de nieuwe kabinetsploeg wil aanvullend wel ‘een doorbraak proberen te forceren’, zodat de woningbouw veel sneller toeneemt dan nu het geval is. Een interessant nieuw experiment is dat gemeenten voortaan een vast bedrag per woning zullen krijgen op het moment dat de eerste schop de grond in gaat. De hoogte van deze zogenaamde ‘realisatiestimulans’ wordt aankomende dinsdag, op Prinsjesdag, bekendgemaakt.
Verder wordt de overdrachtsbelasting voor iedereen die een tweede huis koopt (beleggers) verlaagd van 10,4 naar 8 procent. Het kabinet hoopt het zo aantrekkelijker te maken om te investeren in huurwoningen.
Daarnaast wil het kabinet de regels nog verder versoepelen om bestaande gebouwen een nieuwe bestemming te geven, zoals kantoren ombouwen tot woning. Het motto wordt: ‘ja, tenzij’.
Tot slot wil het kabinet meer grond beschikbaar stellen voor huizen. In geval van concurrentie om grond gaat ‘woningbouw boven windmolens’.
Natalie Righton
Het kabinet moet de omstreden ‘langstudeermaatregel’ − onder studenten beter bekend als langstudeerboete − nog verder uitwerken. ‘We kijken daarbij in brede zin naar de uitvoerbaarheid en naar manieren voor instellingen en studenten om langstuderen tegen te gaan’, staat hierover in het regeerprogramma. De maatregel, die eerder werd geïntroduceerd door het kabinet Rutte-I, houdt in dat studenten 3.000 euro extra collegegeld per jaar gaan betalen wanneer ze langer dan een jaar extra over hun studie doen.
Het kabinet hoopt dat studenten hierdoor sneller afstuderen. Maar volgens studenten vergroot de maatregel de kansenongelijkheid in het onderwijs. Eerder waarschuwden ambtenaren van het ministerie van Onderwijs al dat het onmogelijk is om de collegegeldverhoging vanaf het studiejaar 2026-2027 te laten terugkeren, vanwege een benodigde wetswijziging.
Het kabinet besteedt in het regeerprogramma ruim aandacht aan de ‘herwaardering van het praktijkgerichte onderwijs’. In de zomer van 2025 wordt er een pact gesloten met studenten, werknemers, werkgevers en onderwijsinstellingen in het mbo om studenten gericht op te leiden voor strategische tekortsectoren. Het gaat onder meer om banen in de zorg, techniek en onderwijs. Verder is het kabinet voornemens om het vmbo-curriculum te actualiseren, om het vmbo ‘toekomstbestendiger’ te maken.
De aankondiging komt op een precair moment: praktijk- en vmbo-scholen kampen met sterk teruglopende leerlingenaantallen. De veroorzaker is de nieuwe doorstroomtoets in groep 8, die dit jaar in de plaats is gekomen van de aloude centrale eindtoets. Scholen zijn sindsdien verplicht om hun leerlingen kansrijk te adviseren.
Lees ook: Langstudeerboete beperkt studievertraging, maar vergroot ongelijkheid
Irene de Zwaan
Vorige week kondigde minister van Landbouw Femke Wiersma aan dat ze nagenoeg het volledige stikstofbeleid naar de prullenbak verwijst. Vrijdag bleek wat daarvoor in de plaats komt: in gebieden waar het stikstofprobleem de landbouw voor de grootste uitdagingen stelt, bijvoorbeeld in veenweidegebieden of rondom kwetsbare Natura2000-gebieden, moet agrarisch natuur- en landschapsbeheer uitkomst bieden. Boeren worden dan verantwoordelijk voor natuurherstel. In het hoofdlijnenakkoord was hiervoor al jaarlijks 500 miljoen euro vrijgemaakt.
Daarnaast wil het kabinet boeren afrekenen op hun daadwerkelijke uitstoot van stikstof en broeikasgassen. Nu krijgen boeren maatregelen opgelegd; in plaats daarvan komen er ‘realistische bedrijfsspecifieke doelen’. Dat geeft boeren de vrijheid om zelf te bepalen hoe ze verduurzamen, en zou ruimte moeten scheppen voor vakmanschap en maatwerk.
Het kabinet-Schoof ‘stuurt niet op gedwongen krimp van de veestapel of op gedwongen onteigening’ van boeren, maar sluit dat opvallenderwijs ook niet pertinent uit. Vrijwillige opkoopregelingen moeten wel een belangrijke bijdrage leveren aan een lagere stikstofuitstoot. Op de langere termijn rekent het kabinet op stalinnovaties als oplossing.
Bij het beoordelen of een natuurgebied in goede staat is, wordt stikstof niet meer leidend. Het kabinet wil sturen op de gemeten staat van de natuur, en wil daarom de natuurmonitoring versterken en intensiveren.
Maarten Albers
De aangekondigde miljard euro aan bezuinigingen op onderwijs en onderzoek gaat het kabinet onder meer invullen door de beurzen van startende wetenschappers te schrappen, de subsidieregeling voor brede brugklassen te beëindigen en het aantal internationale studenten terug te dringen. Die laatste maatregel moet een besparing van 293 miljoen euro opleveren, staat in het regeerprogramma.
Minister Eppo Bruins van Onderwijs noemt de bezuinigingen pijnlijk, maar noodzakelijk. ‘Wij kiezen ervoor de basis op orde te houden’, zegt hij. ‘Dat is belangrijk voor de toekomst van ons allemaal en voor onze studenten, leerlingen, docenten, wetenschappers, journalisten en creatieve makers in het bijzonder.’
Eerder deze week lekte uit dat Bruins − na forse kritiek vanuit de universiteiten − terugkwam op het besluit in het hoofdlijnenakkoord om 215 miljoen euro te bezuinigen op de zogeheten sectorplannen, die door het vorige kabinet in gang zijn gezet om de universitaire samenwerking te bevorderen. Nu Bruins heeft besloten om de twaalfhonderd wetenschappelijke banen die hiermee waren gemoeid te behouden, moet er op andere vlakken gesneden worden. De rekening komt dus deels terecht bij startende wetenschappers.
In het regeerprogramma is ook veel aandacht voor investeringen. Zo komt staatssecretaris Mariëlle Paul komend voorjaar met een Herstelplan kwaliteit onderwijs om de basisvaardigheden (lezen, schrijven en rekenen) te verbeteren. De financiering van gratis schoolmaaltijden blijft overeind en scholen krijgen compensatie voor de btw-verhoging op schoolboeken.
‘Als je als kind niet goed kunt lezen, schrijven of rekenen, dan kun je later niet goed meedoen in de samenleving’, zegt staatssecretaris Mariëlle Paul. ‘Daarom zetten we alles op alles om deze vaardigheden te verbeteren.’
Mbo’s, hbo’s en universiteiten krijgen een zorgplicht voor sociale veiligheid. Ook wordt de verengelsing in het hbo en wo teruggedrongen, in de hoop dat hiermee het aantal internationale studenten achterblijft. Het kabinet acht dit nodig om het woningtekort het hoofd te bieden en de kwaliteit van het hoger onderwijs voor Nederlandse studenten te waarborgen.
Irene de Zwaan
Wat in het hoofdlijnenakkoord werd aangekondigd, wordt herhaald in het regeerprogramma, dat zojuist is gepubliceerd: ‘Voor asielmigratie zet het kabinet als eerste, concrete stappen naar het strengste asielregime ooit.’ De omvang van migratie naar Nederland moet ‘zo snel mogelijk drastisch beperkt’, vindt het kabinet.
Met een juridisch noodverband en een beroep op ‘buitengewone omstandigheden’ wordt een deel van de Vreemdelingenwet buiten werking gesteld. Zo wordt onder anderen de asielvergunning voor onbepaalde tijd afgeschaft, moet het eenvoudiger worden vreemdelingen na een strafbaar feit ongewenst te verklaren, komt er strengere toetsing in de asielprocedure en wordt de mogelijkheid tot nareis met meerderjarige kinderen geschrapt.
Ondertussen bereidt minister Faber de ‘asielcrisiswet’ voor. Daarmee wordt onder meer de spreidingswet ingetrokken, zou een ‘asielbeslisstop’ kunnen worden ingevoerd, wordt asielopvang beperkt en versoberd, en worden mensen zonder verblijfsstatus zoveel mogelijk, ook gedwongen, uitgezet. ‘Waar mogelijk neemt het kabinet ook additionele maatregelen aan de grens.’
Hoewel deskundigen grote vraagtekens zetten bij de haalbaarheid, maakt het kabinet bovendien ‘zo snel mogelijk in Brussel kenbaar dat Nederland een opt-out van Europese asiel- en migratieregelgeving wil’.
Jurre van den Berg
Lees ook: Faber: gezinshereniging alleen voor wie een baan en een huis heeft en hier al twee jaar is.
Het kabinet wil voor het einde van deze regeerperiode in 2027 alle gedupeerden van het toeslagenschandaal hebben gecompenseerd, inclusief de vergoeding van eventuele aanvullende schade. Dat staat in het regeerprogramma dat zojuist is gepubliceerd.
Volgend jaar moeten alle aanvragen zijn beoordeeld van de 68 duizend ouders die zich als gedupeerden hebben gemeld. Daarna heeft het kabinet tot twee jaar nodig ‘om ook alle bezwaarprocedures te behandelen’.
De zogenoemde hersteloperatie heeft veel langer geduurd dan aanvankelijk gedacht, en kost ook veel meer geld. In 2019 erkende het kabinet dat er onrechtmatig is gehandeld door de Belastingdienst en in datzelfde jaar adviseerde een commissie het kabinet al een schadevergoeding uit te keren aan gedupeerden.
Maar de afgelopen tijd is zelfs 2030 weleens als einddatum genoemd. Het kabinet houdt het nu dus op 2027. Inmiddels wordt door een deel van de ouders ook gebruikgemaakt van een veel ruimhartigere aanpak, waarvoor eerder dit jaar nog eens 2,3 miljard euro is toegevoegd aan het compensatiebudget.
ANP/Redactie
Het kabinet heeft het regeerprogramma bekendgemaakt. In dat programma is het hoofdlijnenakkoord dat de vier coalitiepartijen in mei sloten uitgewerkt tot concrete maatregelen. U kunt het regeerprogramma hier lezen.
Om 16.00 volgt de officiële presentatie door premier Dick Schoof.
In dit blog houden we u op de hoogte van de laatste ontwikkelingen over het regeerprogramma.
Het kabinet is nog bezig met de voorbereidingen voor het uitroepen van een asielcrisis, zegt minister Marjolein Faber (PVV, Asiel en Migratie). Faber wil dat de benodigde wetgeving ‘heel snel’ wordt ingevoerd, en zegt toe dat dat ‘zeker ver voor Kerst’ zal gebeuren. ‘Dan zijn de maatregelen al genomen.’
De plannen voor de asielcrisis worden vanmiddag in het regeerprogramma bekendgemaakt. In het hoofdlijnenakkoord dat de vier coalitiepartijen in het voorjaar overeenkwamen werd het uitroepen van de asielcrisis al aangekondigd als manier om de instroom van asielzoekers in te dammen.
Voordat de asielcrisis van kracht kan worden moeten nog verschillende zaken geregeld worden, aldus de bewindsvrouw. ‘Ik moet het eerst indienen. We zijn nu bezig samen met de juridische afdeling om de stukken te maken en voor te bereiden. Het koninklijk besluit moet geschreven worden, de Voortduringswet moet geschreven worden en twee AMvB’s moeten klaargestoomd worden.’
Premier Dick Schoof moet de asielcrisis met een koninklijk besluit uitroepen, waarna via enkele Algemene Maatregelen van Bestuur (AMvB) een deel van de Vreemdelingenwet buiten werking kan worden gesteld. Dat kan buiten de Tweede Kamer om. De Kamer wordt er pas bij betrokken als de Voortduringswet wordt ingediend.
Een flink deel van de oppositie hekelt de handelwijze van Faber. Oppositiepartijen vinden dat de minister de Tweede Kamer buitenspel zet en dat crisiswetgeving niet voor deze situatie is bedoeld. Faber heeft er vertrouwen in dat het toch lukt. ‘We hebben het juridisch laten toetsen.’ Ze vindt ook niet dat de Kamer buitenspel wordt gezet: ‘De democratie heeft mij dit instrument gegeven.’
ANP/Redactie
Het kabinet gaat boeren niet dwingen om dieren van de hand te doen, om de dreigende mestcrisis het hoofd te bieden. Dat verzekert landbouwminister Femke Wiersma (BBB), die de plannen vrijdagmiddag presenteert. Zij spreekt van een ‘gebalanceerd pakket’, maar het is nog de vraag of haar maatregelen genoeg zullen helpen.
Donderdag lekte via De Telegraaf uit dat het kabinet dierrechten wil gaan afromen bij verkoop van boerenbedrijven. Zo krimpt de veestapel en daalt de mestproductie. Volgens De Telegraaf komt Wiersma met een plan dat minder ver gaat dan dat van haar voorganger Piet Adema, die ook aan maatregelen werkte. De Raad van State waarschuwde al dat Adema’s plan niet ver genoeg gaat.
Een mestcrisis dreigt, omdat boeren minder mest mogen uitrijden op hun land. Nederland mocht meer mest uitrijden dan andere EU-lidstaten, maar die zogeheten derogatie wordt afgebouwd omdat het Nederlandse water te vies is. Boeren die met te veel mest zitten, moeten dat laten afvoeren en verwerken. Dat kost zo veel geld dat veel boeren naar verwachting failliet zullen gaan.
BBB-leider Caroline van der Plas, partijgenoot van Wiersma, dreigde donderdag de politiek te verlaten als er sprake is van gedwongen krimp. Ook voor Wiersma is dat een ‘principieel punt’.
ANP/Redactie
VVD-minister Sophie Hermans (Groene Groei), die een belangrijke rol speelde in de formatie, zegt dat de coalitie niets verkeerds bedoelde met een passage uit het regeerakkoord over gas uit Groningen. In het akkoord staat de tekst ‘geen Gronings gas meer’, maar daarmee wordt bedoeld dat alleen uit het grote Groningenveld geen gas meer wordt gewonnen. Hermans zegt dat de zin ‘naar eer en geweten’ is opgeschreven.
De passage leidde gisteren tot onrust in een debat, omdat onduidelijk was of kleinere gasvelden in Groningen ook onder deze afspraak zouden vallen. Dat bleek niet het geval: uit deze velden kan wel degelijk nog gas worden gewonnen, ‘mits het veilig kan’ verheldert Hermans. ‘Je wil natuurlijk nooit dat hier onduidelijkheid over is: gas uit het Groningenveld komen we niet aan.’
Hermans wil zelf niet zeggen of het duidelijker in het regeerprogramma staat, maar bronnen bevestigen dat al wel. Het kabinet presenteert de uitgewerkte plannen vrijdagmiddag.
Tijdens een debat over de gaswinning in Groningen noemde BBB-Kamerlid Henk Vermeer de passage ‘zeer ongelukkig’. NSC-Kamerlid Daniëlle Jansen, die inviel voor collega Harm Holman, had begrepen dat de passage ook op de kleinere velden zou slaan. Achteraf benadrukte een persvoorlichter dat ook NSC achter de afspraken staat die zijn gemaakt aan de formatietafel.
ANP/Redactie
Na twee maanden presenteert premier Dick Schoof vrijdag het regeerprogramma van zijn kabinet. In het hoofdlijnenakkoord waren nog weinig concrete maatregelen uitgewerkt, dat moet in het regeerprogramma wel zijn gebeurd. In dit blog houden we je op de hoogte van al het nieuws uit het regeerprogramma.
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant