De lezersbrieven: over mens en milieu, schuld en boete, Pieter Omtzigt, AOW, open deuren in Den Haag, makkelijke taal in de krant, geboorteplaatsen, opvoeding en fatbikes.
Toen ik 11 jaar oud was, telde Nederland 11 miljoen inwoners. Nu zijn de 18 miljoen gepasseerd en zijn we op weg naar meer. In de tussentijd heb ik natuur en milieu zien verslechteren en agressie tussen mensen zien toenemen. Dat laatste omdat men elkaar te vaak in de weg zit.
Natuur en milieu gaan echter niet vanzelf achteruit: wij mensen spelen daarbij de hoofdrol. Het is voor mij dan ook onbegrijpelijk dat in scenario’s om milieu en natuur te verbeteren alleen een beroep wordt gedaan op het gedrag van de mens, en zelden of nooit op het in toom houden van het aantal mensen.
Ouders uiten zonder enige gêne hun vreugde bij de geboorte van een derde, vierde, of zoveelste kind. Je moet wel erg weinig geven om de ruimte voor anderen om zoveel nageslacht op de wereld te zetten. En de extra belasting voor het milieu is evident, zeker met het consumptiegedrag in een welvarend land als Nederland.
Maar een bevolkingspolitiek gericht op minder geboortes zal er op religieuze, liberale, en economische gronden wel nooit van komen. En waarschijnlijk ook niet uit milieuoverwegingen, want de tweede man van PvdA-GroenLinks is net terug van het geboorteverlof van zijn vierde kind.
Gerard Diependaal, Amsterdam
Millennialang was het goed gebruik om schuld en boete van anderen over te nemen, ook al had je zelf niks gedaan. Zo waren we allemaal al bij geboorte zondig en gingen we gebukt door het leven, alleen omdat Eva ooit van een verboden vrucht had gegeten. En Jezus, de goedheid zelve, ging dan weer voor ons aan het kruis hangen.
Op deze christelijke waarden is heel ons begrip ‘verantwoordelijkheid nemen’ geënt. In de politiek uit zich dat bijvoorbeeld in de ministeriële verantwoordelijkheid. Zo kon het geregeld gebeuren dat een minister ontslag nam om iets dat zijn voorganger verkeerd had gedaan.
De BBB draait het nu volkomen om. De schuld van beslissingen die hun minister zelf gaat nemen, wordt juist schaamteloos bij anderen (haar voorgangers), gelegd. Een groot deel van de opvoeding van kinderen gaat nou precies over het afleren van dit soort afschuifgedrag.
Jelle van Dijk, Utrecht
Caroline van der Plas heeft goed gekeken naar Donald Trump, Victor Orbán, Geert Wilders en consorten, en volgt de maatschappelijke trend: het is nooit jouw schuld als er iets fout gaat, niet kan of niet lukt. Het is altijd de schuld van iemand anders, in dit geval (de krimp van de veestapel die toch echt nodig blijkt te zijn) van de vorige ministers en ‘Brussel’ (het standaardhaatobject van populistisch nationalistisch rechts).
Wanneer prikken we daar nou toch eens doorheen? En benoemen we haar gedrag voor wat het is, namelijk opportunistisch effectbejag voor politiek en geldelijk gewin voor haar broodheren, te weten ‘big agro’? Ik had haar graag zelf als minister van landbouw gezien, dan was ze eerder opgebrand. Nu kan ze minister Femke Wiersma gewoon offeren, zoals Geert Wilders straks minister Marjolein Faber kan laten vallen als haar migratiecrisis niet lukt. En dan zitten we nog langer met deze twee rechtse roeptoeters.
Andries Krijgsman, Demen
De antirechtstatelijke asielcrisisfantasie. De bizarre bezuinigingen op onderwijs en cultuur. De nog iets bizardere 180 graden draai op het mestdossier. Heeft Pieter Omtzigt echt een burnout of schaamt hij zich gewoon zo diep dat hij ons niet meer onder ogen durft te komen?
Marcel Chrétien, Oostvoorne
Toch nog meer cijfers bij het nieuws opgezocht: toen de AOW in 1956 werd ingevoerd, werden mannen en vrouwen in Nederland gemiddeld 70 en 74 jaar oud. Anno 2024 worden we zo’n 10 jaar ouder. Logisch dat de AOW-leeftijd voortaan hoger ligt. Je maakt mij niet wijs dat we tegenwoordig niet langer zouden kunnen werken dan eind jaren ‘50. Dat geldt zeker voor ambtenaren, die nu bovenaan prijken op het lijstje ‘gemiddelde hoeveelheid maanden eerder met pensioen’.
Nanette Haze, Nijmegen
Diederik Samsom stelt in zijn column dat Haagse deuren gesloten blijven voor het pleidooi van Mario Draghi om de Europese economie te ondersteunen met miljarden. Dat is niet het eerlijke verhaal. Ook in Den Haag zijn voldoende partijen die zien dat Europa economisch ingehaald wordt door de VS en China. Dat is slecht voor de portemonnee van onze burgers. Heilige huisjes mogen best omver. Het massaal extra investeren in onze toekomst vraagt om minder regels, effectieve Brusselse besluitvorming en goedkope gezamenlijke financiering, zodat onze bedrijven hard kunnen groeien en in Europa blijven.
Volgens Samsom blijven we stilstaan doordat er in plannen altijd wat zit dat links dan wel rechts boos maakt. Natuurlijk zijn ter linker- dan wel ter rechterzijde radicale partijen die onmogelijke beloftes doen. Maar het is dan juist aan progressieve, redelijke partijen om met het eerlijke verhaal te komen dat dit land de boot mist. Den Haag is geen ondoordringbaar bastion. Een deel van de Tweede Kamer heeft zelfs voorgesteld Draghi uit te nodigen om de politiek met de neus op de feiten te drukken. In de Haagse wandelgangen staan er dus genoeg deuren open.
Het alternatief is vooruit door het midden. Door Den Haag in woorden over één kam te scheren, verliezen we de kans knopen voor de toekomst door te hakken. Dus als Samsom wil bijdragen aan het vooruitbrengen van Nederland, openen we ook voor hem graag de deur.
Joost Sneller en Hans Vijlbrief, Tweede Kamerleden D66, Den Haag
Volgens briefschrijver Joop Wolvers had Heleen Mees in haar column het woord ‘dichotomie’ door ‘tweedeling’ moeten vervangen. Hij pleit voor gemakkelijke taal ‘voor de lezersgroep waartoe ik behoor’. Waarom zou echter juist zijn lezersgroep normatief moeten zijn? Het gewraakte woord noemt hij ‘niet gangbaar’. Maar waar is het eind?
Pianospelen zou ook heel wat simpeler zijn als het klavier aan beide kanten een octaaf zou worden ingekort. Maar er gaan dan wel veel nuances verloren. In De ondergang van het morgenland schreef Karel van het Reve over armoedig taalgebruik: ‘Zij ontstemmen het instrument waar ik op speel’. Of lees in zijn Het geloof der kameraden: ‘Men hoort nog slechts een pijnlijke, afschuwelijke, niet ophoudende dreun van steeds dezelfde vijfhonderd woorden, getuigend, lijkt het, van niets anders meer dan slechte spijsvertering, slecht humeur, slecht geweten en slechte stijl’.
Ligt het daarom niet meer voor de hand dat Wolvers zelf de moeite neemt er een woordenboek op na te slaan? Wie weet stuit hij bij dichotomie ook op antinomie of zelfs trichonomie. En hoe verrijkend zou het niet zijn als vocabulaire, lexicon, woordenschat en thesaurus hem niet langer schrik aanjagen.
Fred Meeder, Tilburg
In navolging van lezer Joop Wolvers, die liever tweedeling leest dan dichotomie, heb ik er ook een paar. Zo schreef Lotte Houwink ten Cate in haar column over ‘performatieve politiek’. Het lukte mij niet een eenduidige betekenis daarvan te vinden. En recent las ik ook al ‘mefistofelisch’, ‘apocrief’ en ‘volatiel’. Wordt het misschien ook tijd voor een Volkskrant in Makkelijke Taal?
Roeland Loosen, Nijmegen
Haagse ouders willen geen ‘Zoetermeer’ als geboorteplaats voor hun kind. Een Utrechtse moeder verkiest liever ‘Amsterdam’ als ze in Nieuwegein dreigt (!) te moeten bevallen. Ik kan alleen maar hopen dat ze goed opletten waar ze zich in Nederland voortbewegen. Het zou toch verschrikkelijk zijn om het leven te laten in Lull (Zuid-Limburg) of Pikveld (Drenthe).
Loes Post, Delft
Met veel plezier lees ik de columns van Anna van den Breemer over opvoedkundige zaken. Een goede opvoeding draagt je gehele leven bij aan het zelfvertrouwen en de moed die je in heel veel situaties nodig hebt om een goed mens te zijn. Het mooie van opvoeden is ook de wederkerigheid. Mijn kleindochter van net drie jaar zei tegen haar moeder toen die tegen haar uitviel: ‘Mama, ik ben nog maar een klein kind, zo mag jij niet met mij omgaan. Zeg maar sorry’.
Irene Apperloo, Twello
Je kan de afgelopen weken niet meer ontkomen aan het onderwerp van de fatbikes. In de media, op feestjes en in de buurtapp is het een hot topic. Ik krijg het gevoel dat mensen in een tijd van talloze oorlogen, etnische zuiveringen en een klimaatdrama blij zijn om zich eindelijk weer eens druk te mogen maken over huis-tuin-en-keukenproblemen, zoals straatjochies die een te snelle fiets voor hun verjaardag hebben gehad.
Florian Budde, Oosterhout
De Monitor Vrouwelijke Hoogleraren 2023 kwam onlangs met het goede nieuws dat het aantal vrouwen in wetenschappelijke posities gestaag toeneemt. Inmiddels zijn er evenveel vrouwen als mannen universitair docent en evenveel vrouwen als mannen rector magnificus. De bemoedigende aantallen in de monitor laten echter niet zien welk proces er schuilgaat achter academische genderongelijkheid.
Vrouwen worden gewaardeerd vanwege andere eigenschappen dan mannen, blijkt uit sociaal psychologisch onderzoek. Bij vrouwen wegen relatief zwaar: empathie, loyaliteit, betrouwbaarheid, communicatie- en mediërende vaardigheden, en organisatievermogen. Bij mannen zijn dat: visie, creativiteit, gezag, besluitvaardigheid, et cetera.
Sommige eigenschappen worden zelfs als een negatieve indicator van geschiktheid gezien bij het ene geslacht, en als een positieve bij het andere. Denk aan een kritische houding, rationaliteit, zelfvertrouwen, eigenwijsheid, mondigheid en baanbrekende originaliteit. Of consensusgerichtheid, luistervaardigheid, statusongevoeligheid. Hierdoor worden vrouwen met atypische kwaliteiten, die wel belangrijk zijn voor een wetenschappelijke functie, minder snel geschikt bevonden.
De monitor laat zien dat de gender gap door de jaren kleiner is geworden voor de lagere functies: promovendi, postdocs en universitair docenten. Evenals in voorgaande jaren blijkt de gender gap echter nog altijd groot in de hogere functies: bij hoofddocenten, die een rang lager staan dan de hoogleraren. Dat laat zich verklaren want de hoofddocent krijgt macht. Een universiteit die onder druk staat om meer vrouwen te benoemen in hoge posities zal, onder invloed van het sociaal psychologisch effect, meer empathische en loyale leiders in huis halen: niet de visionaire vernieuwers.
Al deze eigenschappen zijn echter relevant voor de wetenschappelijk bestuurder; en elke eigenschap heeft voor- en nadelen. Zelfvertrouwen en visie kunnen leiden tot substantiële vernieuwingen, maar ook grensoverschrijdingen. Empathie tot saamhorigheid, maar ook beïnvloedbaarheid. Omdat grensoverschrijding vooral vrouwen raakt, en de beïnvloeding vooral van mannen komt, is het nodig om niet alleen méér, maar ook meer stereotypenvrij, vrouwelijk wetenschappelijk personeel te selecteren. De volgende stap na gelijke getallen is gelijke beoordeling. Inclusiever en goed voor de wetenschap
Fenna Poletiek, Haarlem
Wilt u reageren op een brief of een artikel? Stuur dan een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Het belangrijkst is dat een brief helder en duidelijk is. Wie een origineel en nog niet eerder verwoord standpunt naar voren brengt, maakt grotere kans te worden gepubliceerd. Een brief die mooi en prikkelend is geschreven, heeft ook een streepje voor. Kritiek op de Volkskrant wordt vaak gepubliceerd, op-de-man-gespeelde kritiek op personen plaatsen we liever niet.
Iedere brief wordt gelezen door een team van ervaren opinieredacteuren en krijgt een kans. En wekelijks worden ongeveer vijftig brieven geselecteerd. Over de uitslag kan helaas niet worden gecorrespondeerd. Wij zijn er trots op dat onze lezers mooie en goede brieven schrijven, waarvan we elke dag een levendige rubriek kunnen samenstellen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant