We zullen in Nederland met de aanwezigheid van de wolf moeten leven. Maar dat vraagt om aanpassingen en offers, betoogt Siebren Buist.
Na een tweetal incidenten met een wolf vaardigde gemeente Leusden deze zomer een noodbevel uit om het kerngebied op landgoed Den Treek af te sluiten, om erger te voorkomen. Inmiddels is het landgoed weer ‘vrijgegeven’ voor mens en dier.
Buiten het landgoed Den Treek liep mogelijk dezelfde wolf in een nabijgelegen gebied een kind omver. De provincie Utrecht bracht daarop een advies uit om de omgeving niet te betreden met jonge kinderen en honden.
Om de wolf en de angst voor het dier in perspectief te plaatsen, is het goed dat we ons realiseren dat er jaarlijks de nodige bijtincidenten zijn waarbij mensen worden gebeten door een hond. Ook tussen honden onderling zijn de nodige slachtoffers. Het aantal incidenten met wolven is beperkt en de fysieke schade gering, maar het effect daarvan is politiek en publicitair enorm.
Over de auteur
Siebren Buist is jurist, gespecialiseerd in natuur en milieu. Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Ondernemers in en rondom het gebied zitten met schade, hun omzet is gedaald doordat er geen of minder bezoekers waren. Schade is er ook voor ruiters en mountainbikers niet meer mogen komen maar wel hebben betaald voor het gebruik van het terrein.
De vraag is of het gedrag van de wolf in dit Utrechtse verhaal een vergunning rechtvaardigt. Wat is dan wel mogelijk?
Omdat de wolf een beschermde EU-status heeft, kan die niet worden verjaagd of afgeschoten. En dat zal op korte termijn ook niet veranderen. Ook als de beschermde status wordt verlaagd zullen er eisen blijven bestaan aan wat er minimaal gedaan moet worden ten behoeve van de wolf en zijn zelfgekozen leefgebied. Tot nu toe is daar geen enkele sprake van, overheden zijn reactief en
bestuurders huilen, bij wijze van spreken, mee met de wolven in het bos.
De wolf (of wolvenfamilie) die leeft op het landgoed en de Utrechtse Heuvelrug heeft, nu de mensen grotendeels weg zijn (het zomerseizoen is voorbij), meer rust. Een oplossing op lange termijn is dit niet, het noodbevel en de verlenging is immers tijdelijk. Dit voorval is een goede reden eens nader in te zoomen op leefgebieden van de wolf en de wolvenroedels in Nederland. Die gegevens zijn bekend bij de eigenaren van de natuurgebieden en de toezichthouders waar de wolf al leeft.
Die groep eigenaren is heel divers. Het kan gaan om privé-landgoederen zoals Den Treek, om terreinen van bijvoorbeeld het Utrechts Landschap, het Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug, Natuurmonumenten, het Geldersch Landschap en Kasteelen of Staatsbosbeheer. Ook gemeenten in Utrecht en Gelderland bezitten uitgestrekte natuurgebieden.
In de natuurregelgeving is een zorgplicht opgenomen voor eigenaren van natuurgebieden voor beschermde soorten planten, dieren en hun leefomgevingen, en behelst onder meer dat zij de nodige maatregelen moeten treffen om die zorgplicht concreet in te vullen.
In diezelfde natuurwetgeving zijn de provincies aangewezen als bevoegd gezag voor het verlenen van Omgevingsvergunningen. De eigenstandige verplichting voor de eigenaren van natuurgebieden staat geheel los van de provinciale taak als bevoegd gezag. Veel provincies stralen echter ten onrechte uit dat ze als enige het voortouw hebben als het gaat om de natuur en natuurgebieden.
In Europa loopt Nederland achter als het gaat om de verbetering van de natuur. Sinds 2011 is voor landgoed Den Treek een convenant van toepassing, ook overheden zijn daarbij partij. De al beschikbare informatie over de leefruimte van de wolf in Nederland kan gebruikt worden om lopende convenanten en natuurprojecten aan te passen op het gegeven dat de wolf ook een plek moet hebben.
Deze informatie kan gebruikt worden om het gebied zo te gebruiken en zo in te richten, door bijvoorbeeld een ‘bezoekersvrije zone’, minder toegankelijke weggetjes en paadjes in het gebied, aanlijngebod voor honden. Zodat incidenten zoals die op Den Treek niet, minder heftig of minder vaak optreden. Dat vraagt om aanpassingen en offers.
Tot nu toe is er nog geen enkele structurele maatregel getroffen op het terrein van de wolf en zijn leefgebied zelf. We zijn blijven steken in vrijblijvende adviezen, zoals het wolvenadvies van provincie Utrecht en tijdelijke maatregelen, zoals de noodverordening van gemeente Leusden.
Tijden veranderen, de bescherming van de natuur vergt aanpassingen van de mens en een andere visie op het gebruik van de natuur. Door het zetten van concrete blijvende stappen ten faveure van rust in de natuur krijgt de zorgplicht die voortvloeit uit de natuurregels (ook voor de wolf) handen en voeten. Die les lijkt nog niet goed te zijn binnengekomen.
Haast is geboden, voordat we er erg in hebben is het weer juli 2025 en kan de geschiedenis op het landgoed Den Treek zich weer herhalen.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant