Duitsland gaat vanaf maandag extra grenscontroles uitvoeren. Dat nieuws riep eerder deze week veel vragen bij lezers op. Twee experts beantwoorden jullie beste en vaakst gestelde vragen.
Kan Nederland ook grenscontroles uitvoeren? En mag dit?
"Nederland kan zelf ook grenscontroles uitvoeren, zolang die maar van tijdelijke aard zijn", vertelt hoogleraar Henri de Waele.
"De Nederlandse marechaussee heeft dat in het recente verleden bijvoorbeeld ook wel gedaan. Ze doet dat incidenteel nog steeds om grensoverschrijdende criminelen, zoals terroristen en mensensmokkelaars, beter te kunnen aanpakken. Het is niet de bedoeling dat dit structureel gebeurt."
"Belangrijk is ook dat er een goede balans is, dus niet het permanent en volledig afsluiten van alle buitengrenzen. De tijdelijke controles moeten ook worden aangemeld bij de Europese Commissie. Die beoordeelt of er daadwerkelijk sprake is van bijzondere omstandigheden. Als dat niet zo is, zal Brussel zeggen dat men er direct mee moet ophouden."
Is dit juridisch wel toegestaan binnen de EU en het Schengenakkoord?
"Er horen in principe geen grenscontroles meer te zijn in de Europese Unie sinds sprake is van een Schengenzone (1995) met vrij onderling verkeer van personen", zegt De Waele.
"De controles aan de binnengrenzen van de EU-lidstaten zijn sinds de Schengenzone weggevallen, maar er kunnen nog wel tijdelijke controles zijn. De grenscontroles vinden nu dus vooral plaats aan de buitengrenzen van de Unie, onder andere in Spanje, Italië en Griekenland. De meeste EU-landen behoren tot die zone, behalve Cyprus en Ierland. Roemenië en Bulgarije doen nog niet volledig mee, maar wel wat betreft vliegverkeer en de scheepvaart."
Heeft Duitsland genoeg politiecapaciteit om extra grenscontroles uit te voeren?
"De controles zullen niet permanent zijn en ook niet steeds op dezelfde plek plaatsvinden. Bovendien wordt waarschijnlijk niet iedere reiziger gecontroleerd, maar worden steekproefsgewijs voertuigen aangehouden", vertelt Duitslandexpert Wiebke Pittlik.
"De Bundespolizei, verantwoordelijk voor de grenscontroles, zal worden ondersteund door de deelstaatpolitie (Landespolizei), de douane en de recherche. Woordvoerders van de twee grote politiebonden zeggen dat de politie de extra controles aankan. Wel vragen ze van de politiek om prioriteiten te stellen omdat ander werk zal moeten blijven liggen."
Hoe is de grens volledig te controleren? Zijn er ook controles op binnenwegen?
Pittlik: "Op welke manier wordt gecontroleerd, zal per regio verschillen en is afhankelijk van de omstandigheden. De Bundespolizei kan controleposten inrichten waar reizigers hun papieren moeten laten zien. Ook kunnen mobiele patrouilles controleren in het grensgebied. Ik verwacht geen controles op kleine grensovergangen, tenzij er een aanleiding is om daar te controleren."
Gaat dit om een maatregel om populariteit te winnen, of voegt het echt iets zinnigs toe?
"Volgens sommigen gaan de maatregelen niet ver genoeg", zegt Pittlink. "Bijvoorbeeld volgens de politieke partijen CDU/CSU en AfD. Volgens anderen gaan ze weer veel te ver."
"De controles zijn makkelijk te omzeilen. De verantwoordelijke minister van Binnenlandse Zaken Nancy Faeser (SPD) deed grenscontroles eerder nog af als symboolpolitiek. Maar de druk is groot en de regering laat met de maatregelen wel merken dat ze de zorgen over veiligheid en de overbelasting van het asielsysteem serieus neemt. Of de maatregelen werken is op basis van de beschikbare cijfers niet te zeggen, volgens wetenschappers."
"Er worden wel mensen tegengehouden, maar of die bij een volgende poging niet alsnog inreizen is niet duidelijk. Ook ligt voor de hand dat mensensmokkelaars hun routes aanpassen als er controles zijn."
Welke invloed hebben de controles op de Nederlandse kant van de grens? Wat ga je er zelf van merken?
"Dat hangt ervan af welke vorm de grenscontroles krijgen", zegt Pittlik. "Al langer wordt met mobiele patrouilles in het grensgebied gecontroleerd en dat zorgt nauwelijks voor overlast."
"Als er controleposten worden ingericht die auto's aanhouden, zou het tot files kunnen leiden. Dat hebben we deze zomer tijdens het EK voetbal ook gezien. Burgemeester Hubert Bruls van Nijmegen hoopt dat Nederland een uitzonderingspositie krijgt en er geen controles komen. De Duitse minister Faeser heeft wel gezegd dat er zo min mogelijk hinder voor het grensverkeer moet ontstaan."
De Waele: "Duitsland heeft woensdag 11 september verduidelijkt dat het de bedoeling is dat meer incidenteel wordt gekeken naar verkeer dat de grens over gaat. Daarbij zou vooral gelet worden op 'verdachte' transporten. Auto's en vrachtwagens kunnen dus bijvoorbeeld apart staande worden gehouden. Maar er lijkt geen sprake te zijn van een situatie als voor 1995, waarbij iedereen staande werd gehouden en diende te wachten voor een slagboom."
"Bij een verdenking kan men een uitgebreidere of beperkte doorzoeking uitvoeren. Dat is afhankelijk van de situatie en de regels van het strafrecht in het land. Maar het risico op lange files en economische schade kan dus beperkt blijven. Binnen de Schengenzone is een ID-kaart een geldig identificatiemiddel. In veel EU-landen volstaat een rijbewijs echter niet, dus je zult wel echt je ID-kaart (of je paspoort) op zak moeten hebben."
Source: Nu.nl algemeen