Met het stoppen van de gaswinning zijn Kamerdebatten over Groningen in een volgende fase beland. Toch bleek tijdens het debuut van de nieuwe staatssecretaris, de Groninger Eddie van Marum, nog veel hetzelfde. ‘Het is een gegeven dat we een verleden hebben.’
De afgelopen jaren werden in de Tweede Kamer tientallen gasdebatten gevoerd. Vaak ontaardden ze in een ware ‘gasbingo’, waarbij de miljarden kuubs door de plenaire zaal vlogen. Omlaag moest de winning in Groningen steevast, als het aan de oppositie lag.
Het wérd ook minder. De spreekwoordelijke gaskraan ging dicht. In april werd de wet aangenomen waarmee voorgoed een einde kwam aan de gaswinning die ruim een halve eeuw veel opleverde, maar ook veel kostte.
Over de auteur
Jurre van den Berg is regioverslaggever van de Volkskrant in Noord-Nederland.
Dus debatteerde de Tweede Kamer donderdag over Groningen ná de gaswinning. Aanleiding was ‘de Staat van Groningen’. In de nieuwe jaarlijkse rapportage wordt de balans opgemaakt: hoe gaat het met het herstel van schade, het versterken van huizen en het stimuleren van de regionale economie?
Het gasdossier was voorheen vaak een potje bestuurlijk touwtrekken langs de as Den Haag-Groningen. Maar de nieuwe staatssecretaris, Eddie van Marum, is zelf een Groninger, met onmiskenbare Groningse tongval. Zijn voorganger, de voormalige topambtenaar Hans Vijlbrief, was in al zijn vezels Haags. Van Marum werkte eerder als muskusrattenbestrijder, weidevogelcoördinator, uitvaartverzorger en contra-expert bij aardbevingsschade. Tot voor kort was hij namens de BBB Statenlid in Groningen.
Donderdag maakte de nieuwe staatssecretaris zijn debuut in de plenaire zaal. Hij gaf er meteen een winstwaarschuwing bij: ‘Om vooruit te komen, moet je af en toe even stilstaan’, zei hij. Hij wil ‘transparant zijn over wat niet kan’. Net als Vijlbrief, die aantrad terwijl zich een fiasco voltrok rond een subsidieregeling waarvoor te weinig budget was, kwam ook Van Marum binnen met een tegenvaller. De versterkingsoperatie, zo moest hij erkennen, kan niet in 2028 worden voltooid. En dat was wel beloofd.
Ongeveer de helft van de ruim 27 duizend adressen waar het om gaat, voldoet nu aan de veiligheidsnorm. Het merendeel van het werk zal op tijd af zijn, benadrukte Van Marum, maar niet alles. ‘Dit is teleurstellend, vooral voor de bewoners.’ De vertraging is onder meer te wijten aan extra werkzaamheden (zoals isolatiemaatregelen) en de verandering in een gebiedsgerichte aanpak. Maar: ‘Er is geen aanleiding om drastisch bij te sturen. Als we alleen maar op snelheid gaan werken, verliezen we de menselijkheid misschien uit het oog.’
Uit veel bleek dat Van Marum door wil op de koers die is ingezet door Vijlbrief, die woensdag nog werd beloond met de Prinsjesprijs voor de manier waarop hij het dossier heeft aangepakt. Ook Van Marum wil ‘in gesprek’ met inwoners en maatschappelijke organisaties, ‘goed luisteren’ en de afhandeling van schade ‘mensgerichter’ maken. ‘Geen ellenlange onderzoeken, minder papierwerk, en snel duidelijkheid.’
In het nieuwe kabinet is wel de rolverdeling veranderd. Van Marum werkt op het ministerie van Binnenlandse Zaken met als taakomschrijving ‘Herstel Groningen’. Minister Sophie Hermans (Klimaat en Groene Groei, VVD) gaat over mijnbouw. Zij was niet bij het debat, tot ontsteltenis van de oppositie. Die wil namelijk ook de gaswinning stoppen uit zeventien kleine velden in Groningen, zoals bij Warffum.
De hamvraag hierbij is wat de coalitie nu precies bedoelt met dat zinnetje in het hoofdlijnenakkoord: ‘Geen Gronings gas meer’? NSC lijkt er een striktere interpretatie op na te houden (ook niet meer uit kleine Groningse velden) dan PVV, VVD en BBB. ‘Als het veilig is, dan kan het’, aldus Edgar Mulder (PVV). Volgens Henk Vermeer (BBB) was het zo uitonderhandeld: alleen geen gas meer uit het grote – gesloten – Groningenveld. Van Marum bevestigde die lezing. ‘Maar dit onderwerp is niet mijn onderwerp.’ Zo was er toch nog een traditioneel twistpunt over winning tussen coalitie en oppositie.
Ook volgens vast stramien volgden de getuigenissen van Kamerleden, die bijna zonder uitzondering in ‘het gebied’ waren geweest. Daar namen ze kennis van ‘gescheurde huizen en gescheurde gemeenschappen’.
‘Mensen zijn zo moe’, zei Sandra Beckerman (SP), zoals ze al sinds 2017 onvermoeibaar de Groningse zaak bepleit. ‘Mensen kunnen niet langer stilstaan.’ Ze hekelde nieuwe ongelijkheden en wisselende berichten. Zoals voor het Chinees restaurant in Ten Boer. Dat kreeg vorig jaar te horen dat met spoed versterking van het pand nodig was, maar nu is dat opeens niet meer nodig.
Verbazing wekt ook de mogelijkheid dat er door de uitbreidingsplannen van defensie een munitiedepot kan komen nabij Overschild. Het dorp is het toonbeeld van het fiasco van de versterkingsoperatie. De na jaren van vertraging versterkte huizen zouden om veiligheidsredenen alsnog onbewoonbaar worden en onteigend worden. Van Marum kon melden dat hij met zijn collega Gijs Tuinman (Defensie, BBB) heeft afgesproken dat ‘uiterst zorgvuldig’ wordt omgegaan met de situatie in het aardbevingsgebied.
Net als Vijlbrief wil de nieuwe staatssecretaris werken vanuit de provincie. Niet een, maar drie dagen per week. Niet in Loppersum, zoals Vijlbrief, maar op het provinciehuis in Groningen. Dichter bij bestuurders en uitvoeringsorganisaties. ‘Ik weet dat mensen heel hard werken om het goed te doen, en toch lukt het niet altijd. Als ik af en toe met de vuist op tafel moet slaan, zal ik dat doen.’
Een kluif krijgt hij vooral aan het beperken van verschillen die voortvloeien uit verschillende regelingen van verschillende instanties uit verschillende periodes. Van Marum: ‘Het is een gegeven dat we een verleden hebben, dat we niet in veertien dagen hebben weggepoetst.’
In een eerdere versie van dit artikel stond dat Eddie van Marum gedeputeerde was in Groningen. Dat klopt niet, hij was Provinciale Statenlid.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant