Ook BBB-minister van Landbouw Femke Wiersma ontkomt niet aan gedwongen krimp van de veestapel. Maar de plannen die donderdag uitlekten, zullen op korte termijn geen groot verschil maken.
De BoerBurgerBeweging (BBB) trekt al sinds haar oprichting ten strijde tegen het vooruitzicht van gedwongen krimp van de veestapel. Toch ziet BBB-minister Femke Wiersma zich gedwongen grote delen over te nemen van een plan dat precies daartoe leidt.
Van het gedwongen uitkopen van boeren is geen sprake, maar met de afroming van dier- en fosfaatrechten bij handel buiten de familie dwingt het kabinet wel degelijk een kleinere veestapel af. Iedere keer dat een boer die rechten verkoopt, zal de overheid een deel ervan wegstrepen, waardoor de volgende eigenaar minder dieren mag houden.
Over de auteur
Maarten Albers is economieverslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft onder meer over landbouw en de voedingsindustrie.
Waar de uitkoopregeling van het vorige kabinet vrijwillig is, krijgt elke (ver)kopende boer hier vanaf 2025 mee te maken – of die het wil of niet. Hoe snel de veestapel door de maatregel zal krimpen, hangt onder meer af van het afromingspercentage.
In het plan van Wiersma’s voorganger Piet Adema (ChristenUnie) was sprake van een afromingspercentage van 30 procent. Wiersma zet volgens bronnen rond het kabinet lager in, maar hoeveel lager is niet duidelijk.
Bij een afroming van 30 procent daalt de mestproductie binnen een jaar met 9,3 miljoen kilo stikstof en 3,6 miljoen kilo fosfaat, blijkt uit de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel van Adema. Dat is ongeveer 2 procent van alle stikstof en 2,4 procent van alle fosfaat uit mest. Een bescheiden daling dus, al zal die ook na 2025 doorzetten. Bij een lager percentage, zoals Wiersma wil, zal de daling nog beperkter zijn.
Om onder het mestproductieplafond te komen, is 30 procent afroming lang niet genoeg, concludeerde de Raad van State onlangs. Adema stelde daarnaast onder meer voermaatregelen en een brede opkoopregeling voor om de mestcrisis te bezweren, ideeën die Wiersma vermoedelijk overneemt.
Details over die maatregelen zijn nog niet bekend, evenals waar het geld vandaan moet komen – het kabinet-Schoof heeft het Transitiefonds voor de landbouw van 24,3 miljard euro geschrapt. Mocht de opkoopregeling er komen, dan kan die volgens een analyse van de Wageningen Universiteit leiden tot een krimp van de melkveestapel van 18 procent.
De plannen van Wiersma komen vooral hard aan in de varkens- en pluimveehouderij. De mestproductie in deze bedrijfstakken ligt al jaren onder de sectorplafonds en het aantal dieren daalt, in tegenstelling tot het aantal melkkoeien.
Linda Verriet, voorzitter van de Producentenorganisatie Varkenshouderij, noemt een eventuele afroming van varkensrechten ‘bizar’. ‘We hebben als enige in 2002 al eens te maken gehad met een korting, zijn als sector al flink gekrompen en krimpen komende tijd verder doordat vooral varkenshouders hebben ingetekend voor de beëindigingsregeling.’
De afroming geldt ook voor de biologische veehouderij, die Wiersma vorige week nog prees als mogelijke oplossingsrichting voor het mestprobleem. Pipie Smits van Oyen, voorzitter van brancheorganisatie Biohuis, wil daarom meedenken met de minister over ‘plannen voor een sterke en diverse landbouw’.
De afbouw van de derogatie, die Wiersma dwingt tot haar voorstel, is vooral een probleem voor melkveehouders. Zij mochten altijd meer mest uitrijden op hun grasland en worden daar nu op gekort. Vooral melkveehouders kostte het de laatste maanden veel geld en moeite om van hun mest af te komen. Sommigen zouden om die reden overwegen te stoppen.
Het is de vraag of de brede opkoopregeling voor hen op tijd komt. De toestemming uit Brussel die voor zo’n regeling vereist is, kan enige tijd op zich laten wachten, en de financiële nood bij melkveehouders is hoog. Een deel kan wel intekenen op de uitkoopregeling voor piekbelasters van het vorige kabinet.
Onduidelijk is of Wiersma haar voorganger Adema ook volgt in zijn plannen voor ‘grondgebondenheid’, een maximumaantal dieren per hectare. Dat is een idee dat vooral gevoelig ligt in het zuiden van het land, waar boerderijen relatief veel dieren en weinig grond hebben.
Wiersma laveert met haar plannen tussen de wil om haar boerenachterban tevreden te houden en de plicht om gemaakte afspraken met de Europese Commissie na te komen. Slaagt ze niet in dat laatste, dan wordt een generieke korting van het aantal dieren mogelijk onvermijdelijk – een nog hardere klap voor haar achterban.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant