Voor NSC was het al moeilijk genoeg opereren in de coalitie mét Omtzigt erbij. Nu dreigt de nieuwe club verweesd te raken.
Bij weinig politici zit er zo veel contrast tussen hun imago op het Binnenhof en hun imago in het land als bij Pieter Omtzigt. Bij alle pogingen in het CDA om van hem af te komen of, toen dat geen optie bleek, te voorkomen dat hij de baas zou worden, werden nooit zijn politieke verdiensten aangevoerd als argument. Dat ging ook niet, want geen kiezer zou het begrijpen.
Als financieel woordvoerder stond hij in 2014 aan de basis van de val van VVD-staatssecretaris Weekers, die hij bleef achtervolgen met een stroom vragen over de malaise bij de Belastingdienst. Hij beet zich vast in de brute moord op een journalist op Malta. Daarna volgde uiteraard zijn glansrol in de Toeslagenaffaire. Van nog een paar Kamerleden met de vasthoudendheid van Pieter Omtzigt zou het parlement enorm opknappen. Die reputatie bracht hem in november twintig Kamerzetels.
Over de andere kant van die reputatie werd op het Binnenhof jarenlang alleen besmuikt gepraat: moeilijk in de omgang, soms doordravend in zijn wantrouwen, overgevoelig voor kritiek, activistisch, soms wel erg emotioneel. Tot in de ministerraad werd in 2019 gesproken over het ‘sensibiliseren’ van Omtzigt. Het droeg alleen maar bij aan zijn heldenstatus in het land.
Dat is langzaam veranderd sinds Omtzigt na de verkiezingen in formatieonderhandelingen belandde met partijen – de PVV voorop – die in alles vloeken met de nieuwe, transparante en inhoudelijk gedreven bestuurscultuur die de NSC-leider voorstaat.
Sindsdien klinken met steeds grotere regelmaat klachten over Omtzigts controledwang, zijn neiging om overal, tot in de ministerskamers, in detail bovenop te zitten en zijn onvermogen om kritiek van zich af te laten glijden. Een Omtzigt die zich verkeerd begrepen voelt – zoals hem vorige week overkwam na zijn H.J. Schoo-lezing – kan dagenlang van slag zijn.
Zijn tijdelijke terugtreden is geen kleinigheid voor de verhoudingen op het Binnenhof. Zijn partij is geheel op hem gebouwd, hij is het cement en het morele kompas. En ondanks alle kritiek die hem treft, was het vooral Omtzigt die PVV-leider Wilders bewoog tot het ‘bevriezen’ van diens halve verkiezingsprogramma en het afzien van het premierschap. Dat het kabinet-Schoof in het hoofdlijnenakkoord binnen de lijntjes van de rechtsstaat kleurt, is bovenal Omtzigts verdienste. Voor zijn partijgenoten in de fractie en het kabinet was het al moeilijk genoeg opereren in deze constructie mét Omtzigt erbij. Nu dreigt de nieuwe club verweesd te raken voordat er ook maar één letter van het veelbelovende verkiezingsprogramma is uitgevoerd.
De enige die daar echt wat aan kan doen, is Omtzigt zelf. Binnenkort gewoon terugkeren en doorgaan op de oude voet is vragen om herhaling. Hij zal afstand moeten nemen, zich moeten beperken tot de grote lijnen, zijn ministers vertrouwen moeten geven en zich moeten realiseren dat hij niet alles zelf kan doen.
Er staat veel op het spel, want alleen nieuwe partijen van oprichters die daarin slaagden, speelden ook na het vertrek van die oprichters nog een wezenlijke rol op het Binnenhof. Het is aan Omtzigt te bewijzen dat zijn NSC meer is dan de zoveelste politieke steekvlam.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant