Over de Extra Beveiligde Inrichting (EBI) in Vught is veel te doen. Topcriminelen zijn overgeplaatst, er is onbedoeld onderlinge contact, er lijkt een tekort aan personeel. Vier vragen over de situatie in de EBI.
Wat is de Extra Beveiligde Inrichting?
Een gevangenis in een gevangenis: dat was het idee van de Extra Beveiligde Inrichting (EBI) in Vught toen die in 1997 in gebruik werd genomen. Een golf aan gewelddadige ontsnappingen in de jaren ervoor vormde de aanleiding voor de bouw van een zwaar beveiligde gevangenis binnen de muren van de bestaande penitentiaire inrichting.
In het gevangeniswezen vormt de EBI zijn eigen categorie. Er is geen enkele andere gevangenis ‘extra beveiligd’. Alleen de zwaarste criminelen van Nederland worden er opgesloten, zowel verdachten als veroordeelden. Het gaat om criminelen die extreem vluchtgevaarlijk zijn, of die een ‘onaanvaardbaar maatschappelijk risico’ vormen.
Over de auteur
Thom Canters is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
In principe is er ruimte voor 24 criminelen, verdeeld over vier afdelingen, maar op dit moment kunnen er slechts 18 verblijven. Ongeveer 60 procent van de plekken zijn bezet, zei staatssecretaris Ingrid Coenradie van Justitie (PVV) woensdag in de Tweede Kamer. Mohammed B. zit er een levenslange straf uit voor de moord op Theo van Gogh. Ook de ‘ongekroonde koning van de onderwereld’ Dino Soerel verblijft in de EBI.
Met het oog op de toekomst wordt de EBI in Vught uitgebreid met twaalf plekken. Die moet mogelijk maken dat criminele kopstukken beter van elkaar gescheiden kunnen worden. Naar verwachting is de verbouwing eind 2026 klaar. Vier jaar later moet een tweede EBI in Vlissingen zijn deuren openen, hoewel die plannen eerder vertraging opliepen.
Waarom is er nu gedoe rondom de EBI?
Vorige week bleek dat Ridouan T., een van de hoofdverdachten in het omvangrijke Marengo-proces, eind juli was overgeplaatst. Van de losstaande eenpersoonsafdeling, waar hij jarenlang verbleef, is hij verhuisd naar een afdeling met de eveneens tot levenslang veroordeelden Saïd R. en Willem Holleeder.
De detentieadvocaat van T., Thomas van der Horst, zegt van justitie geen reden te hebben gekregen voor de overplaatsing. Wel is bekend dat de 23-jarige zoon van T., Faissal, zijn plek op de eenpersoonsafdeling heeft overgenomen. Faissal wordt verdacht het criminele netwerk van zijn vader te hebben voortgezet. Hij is deze zomer door Dubai uitgeleverd aan Nederland. De advocaten van Faissal noemen de omstandigheden op de eenpersoonsafdeling ‘onmenselijk’.
De overplaatsing van Ridouan T. naar een afdeling met Saïd R. ligt gevoelig, omdat die laatste medeverdachte is in het Marengo-proces. Hij wordt gezien als de rechterhand van T. De reden dat T. afgezonderd zat, was juist dat de vrees bestond dat hij zijn criminele activiteiten vanuit de gevangenis zou voortzetten. Via zijn advocaat, tevens zijn neef, zou het de topcrimineel eerder gelukt zijn om met de buitenwereld te communiceren over onder meer gewelddadige ontsnappingsplannen.
Hebben de gevangen werkelijk met elkaar gesproken?
Volgens advocaat Van der Horst is er contact geweest tussen T., R. en Holleeder. ‘Op het moment dat een gevangene op een afdeling verblijft, is er contact mogelijk met medegevangenen die ook op die afdeling zitten’, zegt hij. ‘Ze kunnen met elkaar spreken als ze gezamenlijke activiteiten krijgen, hun stem naar elkaar verheffen en ook naar elkaar gebaren als ze elkaar zien. Dat moet de directie geaccepteerd hebben bij de overplaatsing.’
Vorige week bevestigde staatssecretaris Coenradie dat er kort contact is geweest tussen enkele criminelen, hoewel zij niet expliciet bevestigde om wie het ging. Zij noemde dit ‘zeer onwenselijk’ en stelde dat er een grondige evaluatie zou worden uitgevoerd. In een Kamerdebat zei Coenradie woensdag dat er geen aanwijzingen zijn voor ‘voortgezet crimineel handelen’ tijdens de ‘circa 20 seconden’ dat er contact is geweest.
Is daarmee de kous af voor de politiek?
In de Tweede Kamer werd met verontwaardiging gereageerd op de overplaatsing van Ridouan T. en het contactmoment tussen de opgesloten criminelen. Verschillende partijen vroegen om opheldering van staatssecretaris Coenradie, maar die kwam er maar beperkt.
Advocaat Van der Horst zegt dat T. inmiddels weer in eenzame opsluiting zit, op een andere plek dan waar hij eerst verbleef. Waarom hij wederom is overgeplaatst is de advocaat ook ditmaal niet verteld. ‘Ik kan alleen maar raden dat dat onder politieke druk is gebeurd.’
Tijdens het Kamerdebat dat woensdag plaatsvond over de situatie spraken verschillende Kamerleden hun twijfels uit over de capaciteit van de EBI om (meer) zware delinquenten onder te brengen. Zo stelde VVD-kamerlid Ulysse Ellian op basis van eigen informatie dat er inmiddels vijftien criminelen opgesloten zitten in de EBI. ‘Ik denk dat je dan in normaal Nederlands mag zeggen dat het zo goed als vol zit.’
Bovendien spraken verschillende Kamerleden hun zorgen uit over mogelijke personeelstekorten, waardoor de veiligheid niet gegarandeerd zou kunnen worden. Omwille van de veiligheid wilde Coenradie echter niet in detail treden over de situatie op de EBI. Wel zei ze dat er geen sprake is van ‘personele krapte’. Er is volgens haar op dit moment ‘voldoende capaciteit om de gedetineerden die op de EBI horen daar ook daadwerkelijk te plaatsen’.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant