Gemeenten worstelen met het innen van de eigen bijdrage die werkende Oekraïners vanaf 1 juli moeten betalen. In Roermond lukt het binnenkort wel, al ziet burgemeester Yolanda Hoogtanders ook risico’s.
Toen het vorige kabinet aankondigde dat werkende Oekraïners moesten gaan meebetalen aan hun eigen opvang, vonden ze dat in Roermond geen gek idee. Sterker nog, ze hadden het zelf al bedacht, en ze waren ook al begonnen het te regelen.
De 350 Oekraïners in de drie Roermondse opvanglocaties hadden vorig najaar allemaal een brief gekregen waarin burgemeester Yolanda Hoogtanders uitlegde dat het haar logisch leek dat ze – indien mogelijk – zouden meebetalen aan de kosten voor hun opvang. Ze vroeg om een vrijwillige bijdrage van mensen die onder meer in de plaatselijke horeca, in winkels en bij de designeroutlet werkten.
Uit een enquête bleek dat meer dan 75 procent het een goed idee vond. ‘Je moet gewoon uitleggen waarom je het belangrijk vindt’, zegt de burgemeester. ‘Dan vinden mensen het niet raar.’
En die andere 25 procent? ‘Die had vast een goede reden om niet mee te doen. Ze hebben bijvoorbeeld geen stabiel werk, of een nulurencontract, en zijn bang om schulden te maken.’
Uiteindelijk werd de vrijwillige bijdrage in Roermond nooit geïnd, omdat er landelijk beleid voor in de plaats kwam. Dit voorjaar besloot het kabinet dat elke Oekraïner met inkomen uit werk of uitkering per 1 juli moet bijdragen aan de opvang – verplicht.
Andere vluchtelingen en asielzoekers met een eigen inkomen betalen ook mee aan hun opvang, zo was het idee. Een eigen bijdrage kan ook het draagvlak voor opvang vergroten.
Het gaat daarbij om een bedrag van 105 euro per persoon voor gas, water en elektriciteit en 242 euro extra als in de opvang catering aanwezig is. Per gezin betalen maximaal twee personen de bijdrage.
Gemeenten kregen een halfjaar de tijd om de maatregel in te voeren, maar dat verloopt verre van soepel. Er zijn nog nauwelijks gemeenten die geld innen, bleek onlangs uit een rondgang van De Telegraaf. Regionale omroep RTV Oost concludeerde dat in Overijssel alleen de gemeente Almelo de bijdrage al int.
De Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) noemt de uitvoering van de wet ‘vooralsnog onmogelijk’, vooral vanwege problemen met de uitwisseling van gegevens. Ook is volgens de VNG onduidelijk wat gemeenten kunnen doen tegen mensen die weigeren te betalen.
Mogelijk komen de problemen van de gemeenten bij het innen van de eigen bijdrage donderdag ter sprake tijdens het commissiedebat dat de Tweede Kamer voert met minister van Asiel en Migratie Marjolein Faber (PVV)
In Roermond stuurden ze de Oekraïners in de drie opvanglocaties onlangs een nieuwe brief met de mededeling dat de eigen bijdrage niet vrijwillig, maar verplicht is.
‘Ik heb geen enkele reactie ontvangen van mensen die zeggen dat ze niet gaan betalen’, zegt beleidsadviseur Armin Popara, die verantwoordelijk is voor integratie en inburgering. ‘Het bedrag is ook heel redelijk. Mensen willen graag iets terugdoen voor Nederland. Ze zijn blij iets te mogen bijdragen.’
Het innen van die bijdrage is wel een flinke klus, zegt Popara. Lastig is vooral dat gemeenten de mensen goed in beeld moeten hebben. Waar wonen ze? Hebben ze een nieuwe baan of zijn ze juist gestopt met werken? Hoeveel verdienen ze? Elke maand moet opnieuw bekeken worden of iemand de bijdrage moet betalen.
Toch is het binnenkort zover. De eigen bijdrage van september wordt bij 159 gezinnen afgeschreven, tegelijk met die van augustus, die met terugwerkende kracht in rekening wordt gebracht. Op jaarbasis levert het Roermond circa 200 duizend euro op, die terugvloeit naar het Rijk.
Zorgen zijn er ook, zegt burgemeester Hoogtanders. Het eigen systeem was ingericht op vrijwilligheid, het landelijke systeem stelt de eigen bijdrage verplicht. ‘Het risico bestaat dat de focus nu veel meer komt te liggen op de mensen die iets niet hebben betaald of bepaalde informatie niet hebben aangeleverd. Terwijl wij juist begonnen met mensen die zelf bereid waren een bijdrage te leveren.’
Ze wil waken voor een systeem dat gebaseerd is op wantrouwen, waarbij deurwaarders op mensen worden afgestuurd of beslag wordt gelegd op bankrekeningen.
Liever werkt de burgemeester op basis van vertrouwen, en gaat ze met mensen in gesprek die hun bijdrage niet kunnen betalen, om daar vervolgens een passende oplossing voor te bedenken. ‘Anders creëer je precies het tegenovergestelde van wat we willen bereiken, namelijk dat mensen meedoen in onze stad.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant