Nu de inflatie afkoelt, groeit de tweespalt binnen de Europese Centrale Bank. De ‘haviken’ vrezen dat renteverlagingen de inflatie zullen doen opvlammen, terwijl de ‘duiven’ waarschuwen dat de economie onderkoeld raakt.
In het beroemde sprookje Goudlokje snoept een ietwat wonderlijke inbreker stiekem van de pap van drie beren. De pap van de grootste beer vindt ze te heet, die van de middelste te koud, maar het graanontbijt van de kleinste beer blijkt precies goed.
De ECB streeft met haar rentepolitiek naar iets vergelijkbaars: een ‘Goudlokjeseconomie’ die niet te heet (lees: te hoge inflatie), niet te koud (te weinig bbp-groei), maar precies goed is. Donderdag zullen de hoeders van de euro nog zo goed als zeker voor de tweede keer sinds juni de rente verlagen, van 3,75 procent naar 3,5 procent, klinkt het unisono onder analisten. Maar of de invloedrijke ECB-rente de komende tijd nog verder omlaag zal gaan, en daarmee uiteindelijk dus ook de rente op hypotheken, autoleningen, studieschulden en bedrijfsleningen, is heel wat minder zeker.
Over de auteur
Jonathan Witteman is economieredacteur voor de Volkskrant en schrijft over de macro-economie en de bankensector.
De vooral noordelijke ‘haviken’ in het 26-koppige ECB-bestuur zijn namelijk bang dat al te drieste renteverlagingen de zo moeizaam bedwongen inflatie weer omhoog zal jagen. De merendeels uit de zuidelijke landen afkomstige ‘duiven’ vinden echter juist dat de al even moeizaam groeiende economie van de eurozone wel wat opwarming kan gebruiken. Wat zijn hun belangrijkste argumenten?
Te koud
‘Europa heeft wanhopig behoefte aan groei’, luidde de hartenkreet van ECB-bestuurslid Piero Cipollone. In de Franse krant Le Monde waarschuwde de Italiaan vorige week dat te lang vasthouden aan hoge rentes de Europese economie schade kan berokkenen.
Zo heel florissant staat de eurozone er namelijk niet voor. In het tweede kwartaal peuterde de eurozone er een bescheiden groei van 0,2 procent uit, terwijl de geplaagde Duitse economie zelfs 0,1 procent kromp. Alleen Griekenland (1,1 procent), Nederland (1 procent) en Spanje (0,8 procent) wisten zich echt aan de malaise te onttrekken.
Om de economie een oppepper te geven, zijn investeringen nodig, zei Cipollone. Maar bedrijven houden de hand op de knip, mede door de hoge rente. In het tweede kwartaal kelderden de investeringen in de eurozone met 2,2 procent, na de drie maanden ervoor ook al met 1,8 procent achteruit te zijn gegaan. En de groei van het aantal hypotheken dreigt dit jaar in Europa letterlijk uit te komen op nul komma nul, het laagste peil in een decennium, meldde de Financial Times deze week.
Zelden was de tijd zo rijp voor een renteverlaging, vinden de duiven. De inflatie in de eurozone, in de herfst van 2022 nog 10,6 procent, daalde vorige maand naar 2,2 procent, slechts een fractie boven de ECB-doelstelling van 2 procent. Bovendien stijgen ook de Europese salarissen niet meer zo hard. Die groeiden het tweede kwartaal met 4,3 procent, terwijl de ECB 5,1 procent verwacht had, meldde Bloomberg vrijdag.
De rente verlagen zou dan ook een ‘makkelijke beslissing’ moeten zijn, gezien de bloedeloze economische groei, zei het Portugese ECB-bestuurslid Mário Centeno de voorbije weken.
Te heet
Zo makkelijk is het echter niet, vinden de haviken. De ECB moet oppassen dat het de inflatie niet weer aanwakkert, waarschuwde Bundesbank-president Joachim Nagel eind vorige maand. Zijn Nederlandse vakbroeder Klaas Knot (DNB) liet doorschemeren dat zelfs een renteverlaging in september wat hem betreft nog geen gelopen race is, laat staan eventuele versoepelingen daarna.
De aarzeling onder de haviken zit hem bijvoorbeeld in de nog altijd forse diensteninflatie, bijvoorbeeld bij restaurants, reisbureaus, kapsalons, kinderopvang en openbaar vervoer. Die inflatie nam in augustus mede dankzij de Olympische Spelen in Parijs zelfs weer toe, van 4 naar 4,2 procent.
‘De diensteninflatie is nog steeds twee keer zo hoog als gemiddeld tussen 1999 en 2019’, aldus het Duitse ECB-directielid Isabel Schnabel. En dat komt weer vooral door de recente loonstijgingen en nog altijd nijpende personeelstekorten. De salarissen stijgen nu weliswaar minder hard dan eerder dit jaar, maar nog steeds fors, zonder dat daar een dito productiviteitsgroei tegenover staat.
Bovendien is de werkloosheid in de eurozone met 6,4 procent – en 3,6 procent in Nederland – nog altijd historisch laag, wat vakbonden een voordeel geeft aan de onderhandelingstafel. De verwachting is dat met name werkgevers in Duitsland, de grootste economie in de eurozone, nog een hete herfst te wachten staat.
Daar komt bij dat renteverlagingen geen oplossing zijn voor de chronische problemen van de economie, zoals een verouderende bevolking en een lage productiviteitsgroei, betoogde oud-DNB-president Nout Wellink recentelijk. Sterker nog, te lage leenkosten kunnen onproductieve ‘zombiebedrijven’ in leven houden, wat de economische vooruitgang juist belemmert.
Bezint eer ge begint, waarschuwt oud-Bundesbank-baas Axel Weber dan ook. ‘Voortijdig de rente versoepelen, is een gevaarlijke gok.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant