Ik wil het hebben over topkok en bestsellerauteur Yotam Ottolenghi. Die ligt onder vuur. Omdat hij een Brits-Israëlische achtergrond heeft, geboren is in Jeruzalem. En omdat hij het met die achtergrond gewaagd heeft opnieuw een kookboek uit te brengen: Comfort.
„Je kunt zijn manier van koken niet loskoppelen van de moord op Palestijnse burgers”, aldus chef-kok Merijn Tol (bekend om haar Libanese gerechten) afgelopen weekend in Trouw. De kop boven het online artikel luidde: Ottolenghi had het Israëlische geweld in Gaza moeten veroordelen, vinden Nederlandse koks. Omdat Ottolenghi tijdens de oorlog in Gaza opnieuw een kookboek uitbrengt, is hij volgens de Marokkaans-Nederlandse Nadia Zerouali van zijn voetstuk gevallen. Dat de topkok een van zijn eerdere kookboeken uitbracht samen met een Palestijnse collega, doet blijkbaar niet ter zake. Het hele artikel is in feite een oproep tot een boycot van Ottolenghi.
Een kok cancellen omdat hij een bepaalde achtergrond heeft en het Israëlische geweld niet expliciet veroordeeld zou hebben: riekt dat niet naar racisme? Topkoks met een andere achtergrond overkomt die behandeling niet, die worden met rust gelaten. Wat zouden we ervan vinden als mensen in een krantenartikel oproepen alle Libanese, Turkse of Syrische restaurants te boycotten? Omdat de eigenaren niet expliciet de pogrom op 7 oktober vorig jaar veroordeeld hebben? Op misschien een enkeling na zouden we dat allemaal terecht ridicuul vinden.
Wat als er na 9/11 was opgeroepen alle tv-bekendheden van de buis te weren die een band hadden met een van de landen waar de terroristen vandaan kwamen? Was het mantra toen juist niet: laten we alsjeblieft niet iedere Arabier of moslim medeverantwoordelijk maken voor de aanslag op de Twin Towers? Maar Ottolenghi verantwoordelijk stellen voor wat er in Gaza gebeurt, is blijkbaar wel normaal. Iets vergelijkbaars overkomt overigens ook Nederlandse koks met een Israëlische of Joodse achtergrond, zoals kookboekschrijver Jigal Krant.
Ottolenghi heeft onze westerse keuken de afgelopen decennia meer dan verrijkt. Zijn kookboeken staan in bijna ieder huishouden waarin wel eens serieus gekookt wordt. Bij ons thuis heeft Ottolenghi ons menu onder meer verrijkt met zijn hummus en auberginegerechten.
De chef-koks in Trouw verwijten Ottolenghi overigens meer. Hij zou zich ook schuldig maken aan culturele toe-eigening. Ze verwijten hem dat hij van oorsprong Arabische gerechten in zijn boeken verdiept en verrijkt (doet de oer-Hollandse Merijn Tol niet hetzelfde met Libanese gerechten?). Het verwijt van culturele toe-eigening heb ik nooit begrepen – dertig jaar geleden gold het juist als aanbeveling als je eens wat anders kookte dan bloemkool - maar bij Ottolenghi slaat het ook nog eens nergens op. Israël is een land waar diverse keukens zijn samengegaan, met een hoofdrol voor het Midden-Oosten. Een flink deel van de Israëlische bevolking is immers oorspronkelijk afkomstig uit Arabische landen, daar vandaan na 1948 vaak van huis en haard verdreven. Daar komt nog eens bij dat veel van de vermeende Arabische gerechten een veel bredere oorsprong hebben. Niet alleen hummus en shakshuka, veel van Ottolenghi’s gerechten komen evenzeer uit Turkije, Griekenland en Iran als uit de Arabische wereld.
Zeven oktober staat voor de deur en ik maak me al bijna een jaar grote zorgen over toenemend antisemitisme in Nederland. Zorgen om ouders die hun kinderen in grote steden liever andere namen dan Joodse hadden willen geven, omdat ze vrezen voor geweld op school of op straat. Zorgen omdat de serveerster van een restaurant waar we regelmatig komen, tegenwoordig haar kettinkje met davidster wegmoffelt. Het minste wat wij hiertegen kunnen doen is in ieder geval koken en eten niet politiek maken.
Schrijf je hier in voor een wekelijkse update met de laatste inzichten over eten, de lekkerste recepten en slimme tips om gezond te leven
Source: NRC