Kamala Harris heeft een stempel gedrukt op haar eerste debat als presidentskandidaat. Donald Trump loopt in haar val; jonge Republikeinen in een pub in New York zijn opgelucht als de ontmoeting voorbij is.
Ian McMath hoeft geen woord van Donald Trump te hebben gehoord om te weten dat hij gaat winnen. ‘Hij zal haar met gemak verslaan’, zegt de 32-jarige Republikein met een glas bier in zijn hand. ‘Trump is een vermakelijke strijder. Harris is een leeg, triest persoon.’
Met ongeveer 150 partijgenoten is McMath afgereisd naar een Ierse pub in Midtown Manhattan om te zien hoe hun presidentskandidaat gehakt maakt van Kamala Harris tijdens het eerste tv-debat. In de lawaaiige kroeg loopt van alles rond: mensen in pak, op oude sneakers of met lichtroze ‘Make America Great Again’-petten.
‘Trump is slimmer en sneller dan zij’, zegt ook Becky Oliveira (23) uit Queens, die als woordvoerder voor de gemeente New York werkt. ‘Harris gaat zichzelf opblazen’, zegt Michael McCabe (24), die in de financiële wereld werkt. ‘Daar hoeft Trump niets voor te doen.’
Van de twee kandidaten heeft Harris dinsdag de moeilijkste taak. Zij moet zich voorstellen aan kijkers die haar nog nauwelijks kennen, zich distantiëren van een impopulaire voorganger onder wie ze dient als vicepresident én krachtiger overkomen dan haar tegenstander, die twee koppen boven haar uittorent.
Harris loopt in een zwart pak het podium op, recht op Trump af. ‘Kamala Harris’, stelt ze zichzelf voor. ‘Laten we een goed debat hebben.’ Trump, zichtbaar verbaasd, neemt haar hand aan. ‘Veel plezier’, zegt hij. De spanning in de kroeg neemt toe.
Honderd ogen zijn gericht op de vele tv-schermen boven de bar en aan de muur ertegenover. ‘Ik groeide op als kind van de middenklasse’, begint Harris haar verhaal. ‘Fuck dat!’, roept een jongeman.
Harris heeft één hoofddoel, op het podium in Philadelphia: Trump uit de tent lokken. Zijn beruchte drift, zo hoopt ze, kan haar de winst opleveren. Maar wat Harris ook op hem afvuurt, de oud-president wil maar niet ontbranden.
‘Iedereen weet dat ik een open boek ben’, antwoordt Trump rustig na een felle aanval op zijn antidemocratische ideeën. ‘Iedereen weet wat ik ga doen. Belastingen verlagen en een sterke economie creëren, net als eerder.’
Trump heeft het dinsdag gemakkelijker. Amerikanen kennen hem nu ruim acht jaar als president of kandidaat; zijn achterban blijft hem trouw, hoe bont hij het ook maakt. Hij moet vooral geen grote fouten maken.
‘We zijn dol op hem’, zegt McMath, die nu drie jaar actief is voor de partij. Twintigers als hij werden veelal lid tijdens zijn presidentschap en steunen zijn radicaal-rechtse koers. Gematigde Republikeinen zien zij als Democraten. In het hyperliberale New York durven zij het niet altijd over politiek te hebben.
Hun kandidaat oogt zelfverzekerd. Zijn stem klinkt laag, hij staat rechtop. Terwijl Harris haar zenuwen nog moet wegslikken – dit is haar eerste debat als presidentskandidaat – blijft Trump zeldzaam kalm. Dit is de Trump die zijn adviseurs het liefste zien, en die de Democraten vrezen. Maar zij heeft een plan.
‘Ik ga iets ongebruikelijks doen’, zegt Harris opeens, midden in een antwoord. ‘Ik nodig jullie uit om eens een van Donald Trumps optredens bij te wonen.’ Ze wendt zich direct tot de camera. ‘Wat je zal opvallen, is dat mensen zijn rally’s voortijdig verlaten, uit vermoeidheid en verveling.’
Ze zet duidelijk een val. Oud-president Barack Obama maakte vorige maand nog een veel gedeelde grap over Trumps gevoeligheid als het gaat om publieksgrootten. Net als hun leider op tv, trekken de Republikeinen in de bar hun wenkbrauwen op. De moderatoren van nieuwszender ABC willen al door naar het volgende punt. Dat lukt niet. ‘Laat me eerst even reageren op de rally’s’, begint Trump. En de val slaat dicht.
Het is alsof Harris fysiek groeit. Hoe bozer Trump wordt, hoe sterker zij oogt. Steeds verder leunt Trump over het katheder, zijn schouders verkrampt opgetrokken. Harris, tegelijk in beeld op het splitscreen, lacht ontspannen.
Het patroon blijft zich herhalen. Steeds drukt Harris op een gevoelige plek en nemen Trumps reacties toe in uitzinnigheid. ‘Ze verwoest dit land’, snauwt Trump. ‘Als zij president wordt, worden wij Venezuela on steroids.’
Naarmate de avond vordert, wordt duidelijk dat Harris, die zich naar eigen zeggen beter voorbereidde, krachtiger overkomt dan haar mannelijke tegenstander. ‘Ze eten onze huisdieren op!’, praat Trump een ontkrachte complottheorie na over Haïtiaanse migranten, die op rechtse kanalen de ronde doet. ‘Ze eten de katten!’
Met strakke hand gaan de moderatoren langs grote thema’s van deze verkiezingscyclus langs: de economie, migratie, de oorlogen in Gaza en Oekraïne. Beide kandidaten schuwen al te gedetailleerd beleid, ook als ze daarom worden gevraagd. Maar Trump laat zich steevast in de verdediging duwen.
Hoe verder de avond vordert, des te verslagener staan de gezichten van de jonge Trump-aanhangers in Manhattan. Bier, wijn en gin-tonics worden rap bijbesteld. Hoewel ze in de Ierse pub om de uitspraken van Trump blijven lachen, zien ook zij dat Harris beter presteert dan ze hadden verwacht.
Het zijn enkele tienduizenden zwevende kiezers, in een handjevol swingstates, die uiteindelijk de verkiezingsuitslag zullen bepalen. Zij zoeken hun antwoord in het politieke midden. Beide kandidaten moeten op hen overkomen als de gematigdste van de twee. De redelijkste.
Dan is het tijd voor het blok vragen over abortus, een van Trumps grote kwetsbaarheden. Hij beweert dat Democraten zelfs pleiten voor abortus ná de bevalling. ‘Ze executeren baby’s!’ Ook dit wordt door een moderator afgedaan als onwaar, maar Trump hamert door.
‘Ik denk dat de partijdige ABC Harris vooraf de vragen had toegestuurd’, zegt aan de bar de 30-jarige Randi, die niet met zijn achternaam in de krant wil. ‘Ze formuleert beter dan ik had verwacht.’
De afgelopen weken hebben Trump-aanhangers als zij video’s voorbij zien komen van een Kamala Harris die steeds opnieuw dezelfde zinnen herhaalt, in lachbuien verzandt en niet in staat is een helder politiek standpunt te verkopen. ‘Kakelende Kamala’, noemen ze haar te pas en te onpas. Maar nu zien ze een vrouw die een beter verhaal kan vertellen dan Trump, die alle kanten uitschiet met zijn betoog.
‘Ze houdt zichzelf staande’, zegt McCabe na afloop. ‘Trump wint niet zo duidelijk als ik had verwacht. Maar Amerikanen zullen zien dat de wereld veiliger was toen hij nog president was!’
Voor beide kandidaten is het de vraag of dit debat veel verschil maakt. Trumps trouwe achterban heeft niets gezien wat zij niet allang van hem gewend zijn. Ook vragen zijn aanhangers in New York zich af waarom Harris de beleidsplannen waarmee ze nu komt de afgelopen drie jaar als vicepresident niet heeft uitgevoerd.
Als het debat voorbij is, gaat er een zucht van verlichting door de kroeg. De jonge Republikeinen zien er vermoeid uit. Dit heeft ze toch meer energie gekost dan ze ervoor terugkregen.
Uit een snelle peiling van CNN blijkt dat 63 procent van de kiezers vindt dat Harris heeft gewonnen, 37 procent riep dat Trump het beter had gedaan.
‘Linkse media gaan Harris natuurlijk uitroepen als winnaar’, zegt McMath. ‘Maar voor mij heeft Trump het veel beter gedaan. Hij was grappiger, authentieker en gevatter. Harris is hartstikke nep.’ Volgens de Republikein was het optreden van Harris zo gepolijst dat ze vast heeft samengewerkt met ABC. ‘Ze waren zo partijdig. Met de twee presentatoren erbij was het drie tegen één.’
Kamala Harris en Donald Trump ontmoetten elkaar dinsdag voor het eerst in levenden lijve. En dus deed Harris wat mensen doen bij eerste ontmoetingen: zich voorstellen en handen schudden. ‘Laten we een goed debat hebben’, zei ze, nadat ze vastberaden op haar opponent was afgestapt. Trump leek te aarzelen, maar beantwoordde haar handdruk met de woorden ‘goed je te zien’. Trump en Biden hebben nooit handen geschud voorafgaand aan een debat.
Migratie is een heikel onderwerp voor Harris. Maar Trump maakte het haar in zekere zin gemakkelijk door te fabuleren over migranten die in Ohio huisdieren van omwonenden zouden hebben opgegeten. Het verhaal is door lokale bestuurders weerlegd, maar doet nog steeds de ronde op rechtse media. Als de moderator Trump wijst op het gebrek aan bewijs, antwoordt Trump dat hij het mensen op tv heeft horen zeggen.
Toen Trump begon te pochen over de drie oerconservatieve opperrechters die hij heeft benoemd en die verantwoordelijk zijn voor het verdwijnen van het algemene recht op abortus, greep Harris haar kans. Ze wijst op het leed dat de aangescherpte abortuswetgeving (‘Trump abortion bans’) vrouwen in verschillende staten berokkent. ‘Trump zou een vrouw niet mogen vertellen wat ze met haar lichaam moet doen’, besluit Harris.
Voor Trump geldt dat abortus misschien wel zijn grootste zwakte is, en tijdens zijn campagne vermijdt hij het onderwerp als het even kan. Maar nu vroeg moderator Linsey Davis hem op de man af of hij voor een nationaal verbod op abortus zou stemmen, zoals zijn running mate JD Vance onlangs beweerde. Trumps antwoord: ‘Hier heb ik het in alle eerlijkheid niet met JD over gehad. En ik vind het niet erg als hij een bepaalde mening heeft, maar hij sprak niet namens mij.’
Opnieuw viel Trump Harris aan met het verwijt dat ze zich ‘plotseling’ als zwarte vrouw presenteert. Eerder wilde Harris nooit ingaan op vragen over herkomst en huidkleur. Nu deed ze dat aan het slot van het debat wel. Ze noemt het een ‘tragedie’ dat een Amerikaanse presidentskandidaat ‘consistent, al zijn hele carrière’ probeert verdeeldheid te zaaien op grond van etniciteit. ‘Er is zoveel meer wat ons verbindt dan wat ons verdeelt’, zegt ze.
Sterre Lindhout
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant