De biografie is een grimmig genre. Hoe nauwgezet en genuanceerd een biograaf ook te werk gaat, uiteindelijk wordt zijn onderwerp in de hoofden van niet-lezers (van wie er veel meer zijn dan van wel-lezers) nogal eens gereduceerd tot de smeuïge onthullingen die tijdens het graaf- en spitwerk omhoog zijn komen borrelen. Zo bleek Philip Roth een rondneuker die naar de hoeren ging, Jan Wolkers een rondneuker die het met veel te jonge meisjes deed en Ischa Meijer een rondneuker die sommige van zijn vriendinnen sloeg (hij ging trouwens ook naar de hoeren, maar dat wist iedereen al).
En nu komt er een biografie van Godfried Bomans (1913-1971) aan, Vleugelman. Het boek zou aanvankelijk in december 2021 verschijnen, rond Bomans’ vijftigste sterfdag. Daarna zou het in november dit jaar verschijnen. Afgelopen zomer kondigde uitgeverij Querido aan dat ook dat niet gaat lukken. Biograaf Gé Vaartjes had ‘in de laatste fase van zijn onderzoek naar het leven en werk van Bomans bijna driehonderd brieven in handen gekregen, gericht aan een van de vrouwen met wie Bomans decennialang een relatie onderhield’.
Dat de getrouwde Bomans ook relaties had met andere vrouwen, was bekend – al in 1991 schreef HP/De Tijd erover, onder de kop ‘De vrouwen van Godfried Bomans’. Dat hij ze brieven stuurde, was ook bekend; in 1992 citeerde Hans Renders in NRC Handelsblad uit brieven die Bomans aan een zekere ‘Nettie’ had gestuurd, en in 1997 sprak hij voor Vrij Nederland met Bomans’ ex-vriendin, de illustratrice Maria Gude, die geld nodig had en haar grote collectie brieven van Bomans liet veilen.
‘Wie was de minnares aan wie Godfried Bomans 300 brieven schreef?’, kopt weekblad Privé deze week. Het antwoord weet Privé niet.
Maar wij lekker wel. Het gaat niet om alweer een nieuwe minnares maar om Maria Gude. ‘Bomans en zij hebben ruim twintig jaar een relatie gehad, van 1947 tot eind jaren zestig’, zegt biograaf Gé Vaartjes desgevraagd. Van alle liefdesrelaties die Bomans heeft gehad – ‘een aanzienlijk aantal’ – duurde die met Maria Gude het langst, na zijn huwelijk met Pietsie Verscheure dan. Ze was ook de belangrijkste. Vaartjes heeft tot Gudes overlijden in 2021 een aantal goede gesprekken met haar gehad. ‘Uiteraard heb ik ook gezocht naar de brieven die ze in 1997 had laten veilen, maar daar waren er maar een paar van terug te vinden.’
Tijdens het afronden van de biografie nam Vaartjes contact op met een nichtje van Maria Gude, over iets kleins in een voetnoot. Na dat gesprek toog het nichtje naar zolder om de doos met papieren van haar tante tóch nog eens door te vlooien. En daar trof ze een enorme stapel fotokopieën aan van alle brieven die Maria Gude tijdens hun relatie van Bomans had ontvangen. Vaartjes is zeer blij met de vondst: ‘De brieven gaan niet alleen over hun liefde, maar geven tevens een gedetailleerd beeld van zijn leven en werk. Ze zijn van ongelooflijk groot belang.’
Ook Bomans blijkt dus een rondneuker, maar hij was gelukkig geen vrouwenmepper. Vaartjes: ‘Hij was heel teder en romantisch. Dit schrijft hij in 1955 aan Maria, vlak voor ze elkaar zullen ontmoeten: ‘Kun je mij niet iets liefs schrijven, iets heel liefs, dat geef je mij dan in een enveloppe in Amsterdam zaterdag, en dan heb ik iets warms bij me voor de dagen daarna.’ Dat is toch prachtig? Nu ga ik weer gauw verder tikken.’
Vleugelman verschijnt op 25 januari 2025.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant