Kamala Harris stond voor een grote uitdaging tijdens haar eerste verkiezingsdebat met Donald Trump: zichzelf voorstellen aan het Amerikaanse volk en daarbij vooral zwevende kiezers aanspreken, en ondertussen haar licht ontvlambare tegenstander uit de tent lokken.
Even lijkt het niet te lukken. Kamala Harris heeft één hoofddoel, dinsdagnacht, op het podium van het National Constitution Center in Philadelphia: Donald Trump uit de tent lokken. Zo kan ze dit verkiezingsdebat winnen. Maar wat Harris ook op hem afvuurt, de oud-president wil maar niet ontbranden.
‘Iedereen weet dat ik een open boek ben’, antwoordt Trump rustig, na een harde aanval op zijn antidemocratische ideeën. ‘Iedereen weet wat ik ga doen. Belastingen verlagen, en een sterke economie creëren.’
Terwijl Harris haar zenuwen nog moet wegslikken – dit is haar eerste debat als presidentskandidaat – blijft Trump kalm op een manier die je bij hem zelden ziet. Zijn stem klinkt laag, hij staat rechtop. Dit is de versie van Trump die zijn adviseurs aanmoedigen. En die de Democraten vrezen.
Maar Kamala Harris heeft een plan. ‘Ik ga iets ongebruikelijks doen’, zegt ze opeens, middenin een antwoord, en richt zich tot de camera.
Van de twee kandidaten heeft Harris dinsdag de moeilijkste taak. Zij moet zich introduceren aan kijkers die haar nog nauwelijks kennen (‘Ik groeide op als kind van de middenklasse’), voor het eerst eigen beleidsvoorstellen doen (‘50.000 dollar belastingaftrek voor kleine bedrijven’), zich distantiëren van een impopulaire voorganger onder wie ze dient als vicepresident (‘Ik ben duidelijk niet Joe Biden’) én krachtiger overkomen dan een tegenstander die twee koppen boven haar uittorent.
Trump heeft het gemakkelijker. Al acht jaar kennen Amerikanen hem als president of kandidaat: zijn trouwe achterban is aan boord, hoe bont hij het ook maakt. Het zijn tienduizenden zwevende kiezers in een handjevol staten die straks de verkiezingsuitslag bepalen. Zij zoeken een antwoord in het politieke midden. Op hen moet Trump sterker overkomen dan zij. Hij mag vooral geen fouten maken.
Maar dan speelt Harris haar troef. ‘Ik nodig jullie uit om eens één van Donald Trumps optredens bij te wonen’, zegt ze, recht in de camera. ‘Wat je zult opvallen is dat mensen voortijdig zijn rallies verlaten uit vermoeidheid en verveling.’
Het is een opzichtige val. Oud-president Barack Obama maakte vorige maand nog een veelgedeelde grap over Trumps gevoeligheid rond publieksgrootten. De moderatoren van nieuwszender ABC willen al door naar het volgende punt. Dat lukt niet. ‘Laat me eerst even reageren op de rallies’, begint Trump. En de val slaat dicht.
Aanvankelijk lijkt het strakke format – twee minuten spreektijd over en weer zonder interrupties – voor Harris beknellend. Zij moet veel tegelijk doen, terwijl Trump rustig stellingen negeert en elke antwoord ombuigt naar zijn favoriete stokpaardje: migratie.
Maar nu Harris zijn woede eenmaal heeft gewekt, laat Trump die discipline varen. ‘Ze verwoest dit land’, snauwt Trump. ‘Als zij president wordt, worden wij Venezuela on steroids.’
Steeds verder leunt Trump over het katheder, schouders verkrampt. Harris ontspant juist zichtbaar. Hoe bozer Trump wordt, hoe sterker zij oogt.
Het patroon blijft zich herhalen. Steeds drukt Harris op een gevoelige plek en nemen Trumps reacties toe in uitzinnigheid. ‘Ze eten onze huisdieren op!’ roept hij uit over migranten; een ontkrachte complottheorie die afgelopen dagen op sociale media de ronde doet. Wanneer de moderatoren die uitspraak live ontkrachten, blijft Trump erop door hameren. ‘Ik heb mensen op televisie gezien!’
De moderatoren gaan met strakke hand de grote thema’s van deze verkiezingen af: de economie, migratie, de oorlogen in Gaza en Oekraïne. Als het onderwerp op abortus komt, een van zijn grote kwetsbaarheden, herhaalt Trump steeds de beschuldiging dat Democraten zelfs pleiten voor abortus na de bevalling. ‘Ze executeren baby’s!’. Ook dit wordt door een moderator bestempeld als onwaar.
Het is zeer de vraag hoeveel verschil dit debat zal maken. Trump heeft vermoedelijk weinig critici hebben overtuigd, maar zijn trouwe achterban heeft niets schokkends gezien. Harris kwam pas laat op gang, wanneer veel kijkers al zijn afgehaakt – helemaal de politiek minder geëngageerde twijfelaars die zij moet zien te bereiken.
En dan slaat de val dicht.
‘Ik wil even terugkomen op het vorige punt’, zegt Trump, terwijl de moderators
SPRINGFIELD
Over de auteur Thomas Rueb is correspondent in de Verenigde Staten voor de Volkskrant. Hij woont in New York.
Alles over de Amerikaanse verkiezingen leest u in dit dossier.
Alinea 3
Vergeet de doorleessuggesties niet!
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant