Duitsland kondigde maandag aan langs ‘alle grenzen’ controles in te stellen om illegale migratie drastisch terug te dringen, maar op dinsdag bleek de ogenschijnlijke Duitse ommezwaai reuze mee te vallen. Oppositieleider CDU spreekt van een ‘stuurloze regering.’
Duitsland wil vluchtelingen die eerder in een ander EU-land asiel aanvroegen versneld terugsturen, de zogeheten Dublin-procedure. Daartoe gaat de regering maximale druk uitoefenen op andere EU-lidstaten om de nauwelijks functionele Dublin-regel eindelijk consequent uit te voeren, in elk geval totdat het nieuwe EU-asielbeleid in 2026 van kracht wordt. Dat verklaarde de Duitse minister van Binnenlandse Zaken Nancy Faeser dinsdag.
Duitsers die hoopten op een radicale verscherping van het Duitse immigratiebeleid – wat geldt voor vele miljoenen stemmers op de conservatieve CDU en (deels) extreemrechtse AfD – worden daarmee lelijk teleurgesteld. Wat op maandag een ‘enorme uitbreiding van afwijzingen’ aan de grens heette, veranderde op de persconferentie dinsdag in een uur durende uiteenzetting van de Duitse grondwet, Europees recht, en het Schengenverdrag.
Over de auteur
Remco Andersen is correspondent Duitsland voor de Volkskrant. Hij woont in Berlijn. Eerder was hij correspondent in het Midden-Oosten.
De uitbreiding van stationaire en mobiele controles langs de grenzen is alleen gericht op het vinden van asielzoekers die zich eerder al in een ander EU-land als vluchteling registreerden. Daartoe checkt de grenspolitie de (incomplete) EU-database, en ondervraagt personen. Als daaruit blijkt dat het om een ‘Dublin-zaak’ gaat, dan wordt de betreffende asielzoeker ondergebracht in een van de nieuw op te richten centra in het grensgebied. Van daaruit wil de Duitse regering hem of haar in maximaal vijf weken terugsturen naar het aankomstland.
Voor overige asielzoekers verandert er niets. Van weigering aan de grens is geen sprake. Minister Faeser heeft het desondanks over een ‘verregaande verandering’ in het immigratiebeleid. Vergelijkbare controles aan de grenzen met Polen, Tsjechië, Oostenrijk en Zwitserland hebben sinds oktober vorig jaar geresulteerd in dertigduizend afwijzingen, aldus de minister. ‘Hiermee hebben wij een model voor effectieve afwijzingen in lijn met EU-wetgeving.’
Het voornaamste probleem met de Dublin-regels is dat veel landen weigeren vluchtelingen terug te nemen als die eenmaal vertrokken zijn. Met name Griekenland en Italië, waar al sinds 2015 de meeste vluchtelingen aankomen, frustreren het proces omdat zij zich niet geholpen voelen door andere EU-landen. Gevraagd hoe Duitsland die twee landen tot medewerking hoopt te bewegen, zei Faeser dat ze daarbij hoopt op hulp van de Europese Commissie.
De bewindslieden benadrukten dat zij niet de bijl wilden zetten aan het Schengenverdrag, en een Duitse ‘Alleingang’ willen vermijden. Minister Faeser zei juist te hopen dat het Duitse beleid navolging zou vinden in andere EU-landen, als die eenmaal zagen dat het werkte. ‘We leven in het hart van Europa, godzijdank’ zei Buitenlandminister Annalena Baerbock. ‘En wij hebben de gemeenschappelijke Europese verantwoordelijkheid om te beschermen wat ons sterk maakt: de Europese Unie en de bewegingsvrijheid in Europa.’
De centrum-linkse Duitse regering staat onder enorme druk om krachtig op te treden tegen illegale migratie. Twee islamitische terreuraanslagen door afgewezen asielzoekers hebben voor grote maatschappelijke verontwaardiging gezorgd. Eind mei stak een Afghaanse extremist een 29-jarige politieman dood. Vorige maand stak een Syrische sympathisant van Islamitische Staat acht mensen neer op een dorpsfeest, drie van hen stierven.
Deze maand boekte de extreemrechtse partij Alternatieve für Deutschland (AfD) een historische resultaat bij parlementsverkiezingen in twee deelstaten, die in Duitsland eigen regeringen hebben. In de peilingen voor een derde verkiezing later deze maand staat de partij eveneens op recordhoogte. Volgend jaar kiest Duitsland als geheel een nieuwe federale regering. De rechts-conservatieve CDU is met afstand de grootste in de peilingen, met een derde van de stemmen. Tweede is de AfD met bijna twintig procent.
De zeer impopulaire regering-Scholz probeerde overeenstemming te vinden met oppositieleider CDU, maar die trok zich uit de gesprekken terug toen dinsdag bleek dat er geen sprake was van afwijzingen aan de grens. De CDU wilde álle asielzoekers die uit andere EU-landen kwamen nog aan de grens terugsturen.
‘De regering is intern duidelijk hopeloos verdeeld en capituleert voor het probleem van irreguliere migratie’, twitterde CDU-leider Friedrich Merz. ‘De regering is handelingsonbekwaam en stuurloos.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant