Het besluit van Duitsland om paspoortcontroles aan zijn landsgrenzen te gaan uitvoeren, is verre van uniek. De afgelopen jaren greep haast ieder land binnen de Schengenzone wel eens tijdelijk naar dit laatste redmiddel. Met name tijdens de coronapandemie controleerden landen hun grenzen.
Binnen de Schengenzone, waar 29 Europese landen deel van uitmaken, mogen inwoners in principe vrij reizen, maar in uitzonderlijke situaties kunnen landen beperkingen instellen. Volgens de Schengengrenscode kan dit alleen bij een ‘ernstige bedreiging van de openbare orde of de binnenlandse veiligheid’. De maatregelen mogen bovendien niet langer duren dan strikt noodzakelijk.
Sinds 2006 hebben 23 landen van die optie gebruikgemaakt, blijkt uit een overzicht dat de Europese Commissie bijhoudt. In totaal gaat het om bijna 450 tijdelijke grenscontroles. Oostenrijk spant de kroon: het land stelde meer dan 60 keer controles in. De eerste keer gebeurde dat tijdens het EK voetbal in de zomer van 2008. Op dit moment bewaakt Oostenrijk zijn grenzen met Slowakije en Tsjechië, vanwege mensensmokkel en vrees voor spionage en terrorisme.
Ook Duitsland, dat met ingang van volgende week een half jaar lang paspoortcontroles aan alle landsgrenzen wil uitvoeren , greep vaker naar dit controlemiddel. Eerder deze zomer introduceerde het land controles aan de grens met Frankrijk vanwege dreiging rondom de in Parijs georganiseerde Olympische Spelen. Ook aan de grenzen met Polen, Zwitserland en Tsjechië controleren de Duitsers al. Hoe strikt de Duitse controles worden, is nog niet bekend.
De coronapandemie was de afgelopen decennia verreweg de grootste aanleiding voor grenscontroles. Tot 2014 controleerden Schengenlanden hun binnengrenzen nauwelijks. Tijdens de Syrische vluchtelingencrisis in 2015 was een eerste toename te zien, waarna het aantal tijdelijke periodes waarin gecontroleerd werd jarenlang rond de twintig schommelde. In 2020, het eerste jaar van de coronacrisis, steeg dat naar 126.
Ook terrorismedreiging en politieke toppen zijn vaak aanleiding geweest voor grenscontroles. De enige keer dat Nederland met grenscontroles werkte, was rondom een Nucleaire Veiligheidstop in Den Haag in 2014.
Tijdelijke grenscontroles mogen volgens de Schengenzonecode maximaal een half jaar duren, maar zo ver komt het in de praktijk meestal niet. Twee derde van de grenscontroles duurt nog geen maand. De controles van maximale duur werden vooral ingevoerd door Duitsland (18), Oostenrijk (17), Denemarken (16).
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant