Een begenadigd acteur, maar toch bovenal Die Stem. James Earl Jones was de man achter het beroemde geluid van Darth Vader en Musafa.
Dat nu uitgerekend zo’n onberispelijke gentleman zijn stem uitleende aan het Absolute Kwaad. Want zo mogen we Darth Vader toch wel noemen; de gevallen Jedi-ridder die koos voor de duistere kant van het Star Wars-universum.
Om ons nog wat meer schrik aan te jagen sprak James Earl Jones deze zwaar ademende boef in. Met diens onmiskenbare toon en timbre werd Darth Vader een vaak geparodieerd cultureel fenomeen. ‘Ik vind je gebrek aan vertrouwen hinderlijk’, zei Darth Vader onderkoeld, terwijl hij ondertussen op kinetische wijze een tegenstander wurgde.
Dat maakte indruk.
Over de auteur
Rob van Scheers schrijft voor de Volkskrant over film, non-fictie, thrillers, muziek en graphic novels.
James Earl Jones hield deze rol de gehele Star Wars-franchise vol, van 1977 tot heden. En in de jaren negentig kwam daar nog eens de stem van Musafa bij, de koning van de jungle uit de Lion King. En als aardigheidje deed hij ook de ‘station call’ van de Amerikaanse nieuwszender CNN: ‘This is… CNN’.
Je voorvoelt wel dat die vanavond rond het debat Harris-Trump bij wijze van hommage aan James Earl Jones nog eens door CNN zal worden ingezet, al is het feitelijke debat dan bij ABC.
Zo werd James Earl Jones eigenlijk door zijn stemmenwerk bekender dan met zijn acteren op het scherm. Wat ook wel weer jammer was, want als acteur had hij een heel prettige uitstraling.
Hij was de bokser uit The Great White Hope (1970), gemodelleerd naar de eerste zwarte kampioen Jack Johnson. In het politieke drama The Man (1972) was hij Douglas Dillman, de eerste zwarte president in een Amerikaanse film. Bij de komedie Coming to America (1988) zagen we hem als de koninklijke vader van Eddie Murphy. En in de spionagethriller The Hunt for Red October (1989) was hij dan weer vice-admiraal en plaatsvervangend chef van de CIA.
Het bijbehorende gezag nam hij voor de kijkers bij al die rollen al van zichzelf al mee naar de set, dat hoefde hij verder niet te spelen.
Earl Jones was multifunctioneel, en altijd inzetbaar. Op tv, en bij de speelfilm – zijn lijst aan optredens telt bijna tweehonderd titels, en daar kwamen nog eens een stuk of vijftig toneelrollen op Broadway en omstreken bij. Zijn staat van dienst plaatste hem in een illuster rijtje van Afro-Amerikaanse acteurs als Sidney Poitier en Harry Belafonte. In 2012 werd hij beloond met een ere-Oscar voor zijn gehele oeuvre.
Maar bovenal bleef hij toch: De Stem. Zelf zat hij daar niet zo mee, vertelde hij vaak in interviews, want in zijn jeugd – geboren in Arkabutla, Mississippi – werd hij geplaagd door stotteren. Misschien had het ermee te maken dat zijn vader Robert Earl Jones, de bokser en latere acteur, het gezin al snel na de geboorte van James had verlaten, en hij later door zijn grootouders werd opgevoed.
Maar juist het reciteren van poëzie en toneelteksten hielpen James Earl Jones over de hindernis van het stotteren heen. Aanvankelijk wilde hij medicijnen gaan studeren, maar hij koos na zijn militaire dienst toch voor het theater, en maakte in 1957 zijn debuut op Broadway.
Daarom hield hij van zijn stem. Die stem had hem alles gebracht. Ook daarom gaf hij – mochten er meer Star Wars-episodes volgen, en dat zal ook best – alvast toestemming om die stem middels AI gewoon verder te gebruiken, ook na zijn dood.
James Earl Jones overleed op 9 september 2024, in zijn woonplaats New York, op 93-jarige leeftijd. Van de stem van Darth Vader zijn we voorlopig nog niet af.
De bekendste fragmenten van James Earl Jones
1. Musafa geeft zijn welpje wijze lessen, in een onvergetelijke scene uit The Lion King.
https://www.youtube.com/watch?v=bW7PlTaawfQ
2. In een beroemde aflevering van The Big Bang Theory ontmoet Sheldon zijn held.
https://www.youtube.com/watch?v=CJRA6oHOK88
3. Darth Vader in gevecht met Luke Skywalker. En dan volgt die ene, monumentale zin.
https://www.youtube.com/watch?v=_nSvn54WCxY
4. Op het Amerikaanse Empire State Building kreeg James Earl Jones een waardig eerbetoon.
https://www.youtube.com/shorts/HE2vgaeMFSU?feature=share
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant