Ik heb mevrouw Spanjer (90) een boekentip gegeven. Met gevaar voor eigen eer en aanzien, want het komt bij haar heel precies. Een roman is fantastisch of waardeloos en daar zit niets tussenin.
Het boek dat ze deze maand voor de boekenclub moet lezen is waardeloos. Het heet De vergeten tombe. Ze slaat het open en leest een willekeurige zin voor. ‘Léonies glimlach verflauwde en werd vervangen door een blik vol ontzetting.’ Ze slaat het boek dicht en smijt het met een klap op tafel. ‘Dit is pulp’, zegt ze.
Een paar maanden geleden was ze zelf aan de beurt om een boek te kiezen voor de leesclub. Het werd Cassandra van Niña Weijers. ‘Een parel voor de zwijnen’, zei ze. ‘Ze zeiden: dit boek gaat nergens over.’
‘Dat boek gaat juist overal over’, zei ik verontwaardigd.
Mevrouw Spanjer keek me aan. Haar blik was verrast en geamuseerd; ik had punten gescoord.
Over de auteur
Thomas van der Meer schrijft voor de Volkskrant columns over zijn werk in een verpleeghuis. De namen in deze column zijn gefingeerd en sommige details zijn aangepast. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Sindsdien geeft ze me boekentips en lezen we weleens hetzelfde boek, en dan praten we erover terwijl ik haar help bij het wassen en aankleden. Onze smaak komt aardig overeen, alleen oordeelt mevrouw Spanjer veel harder dan ik over de boeken die haar niet bevallen. De auteur is dom en het is een bestseller geworden omdat de meeste lezers ook heel dom zijn.
Toen ik De geur van medeplichtigheid van Jacques Hendrikx uit had, dacht ik: wie is Jacques Hendrikx? Waarom had ik niet eerder van dit boek gehoord? Waarom heeft dit de Libris Literatuur Prijs niet gewonnen?
Het boek verscheen in 2011 en wordt op de achterflap beschreven als een ontroerende roman over de invloed van afkomst en opvoeding, maar dat is niet waarover het boek écht gaat. Mevrouw Spanjer zegt dat je eigenlijk niet kunt uitleggen waar een roman over gaat, en als je dat wel kunt, is het geen goede roman. Dat geloof ik ook.
Wat zou mevrouw Spanjer van De geur van medeplichtigheid vinden? Ik typte de titel in op Goodreads om te kijken wat andere lezers ervan vonden. Nul recensies. Dat hoeft niets te betekenen: elk jaar verschijnen er zo veel boeken dat er altijd wel een paar parels onopgemerkt blijven. Ik legde het boek op mevrouw Spanjers nachtkastje.
‘Ik ben in de contramine’, hoor ik mevrouw Spanjer zeggen tegen mijn collega. Ik sta in de keuken om de medicatie te pakken en mijn collega helpt mevrouw Spanjer uit bed. ‘Maar jij weet vast niet wat dat betekent, hè?’
Veel van mijn collega’s vinden dat mevrouw Spanjer met opzet denigrerend tegen hen doet en dat is ook zo. Mijn collega komt uit Syrië; mevrouw Spanjer weet best dat zij niet weet wat ‘in de contramine’ betekent. En ze wist ook best dat Cassandra niet aan de leesclub was besteed.
Gisteren zag ik mevrouw Van Drunen (86), die ook in de leesclub zit, langs schuifelen. Ze was naar de bibliotheek geweest voor boeken met extra grote letters. Op het plankje van haar rollator lag een boek getiteld Als liefde een kans krijgt.
Mevrouw Spanjer is vast altijd al een beetje een snob geweest, maar er is ook iets anders aan de hand: ze doet zo omdat ze een heleboel niet meer kan. Bij de simpelste handelingen moeten we haar helpen – veters strikken, brood smeren, billen afvegen – en dat vindt ze vernederend. Van de weeromstuit probeert ze anderen te vernederen.
Ik verzorgde een poos een man met een spierziekte. Hij wilde altijd alles zelf doen, maar dat lukte niet. Ik moest hem helpen en dan riep hij naar mij dat hij marinier was geweest en dat dat niet voor mietjes was. ‘Jij zou het daar geen dag volhouden.’
Het is een strategie om om te gaan met de schaamte die sommige mensen voelen wanneer ze afhankelijk zijn van de hulp van anderen. Het is onsympathiek gedrag, maar als je begrijpt waar het vandaan komt, kun je er wat milder naar kijken.
Mevrouw Spanjer heeft De geur van medeplichtigheid gelezen. Het moment van de waarheid. Ze strijkt met haar hand over het omslag en geeft het grootste compliment dat een auteur van haar kan krijgen: ‘Dit is niets voor de leesclub.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant