Twee maanden voor de verkiezingen staat Kamala Harris voor in de peilingen. Maar zoals in 2016 bleek, is dat geen garantie voor het presidentschap. Wat kunnen de Amerikaanse peilingen wel en wat juist niet vertellen over de verkiezingen in november?
Hoe staan Harris en Trump er voor in de landelijke peilingen?
Bijna elke dag wordt er in de Verenigde Staten wel een peiling gehouden. Door naar een gemiddelde van die peilingen te kijken brengen nieuwsorganisaties, de partijen zelf en hobbyisten de landelijke trends in beeld. Daaruit blijkt dat Kamala Harris nu voorligt op Donald Trump, maar ook dat deze voorsprong nog lang niet overtuigend is. In een peiling die The New York Times zondag publiceerde, lag Trump juist net voor op Harris, 48 versus 47 procent. Maar, haast de krant zich te melden, dat ligt nog binnen de foutmarge van 3 procent.
De campagnes zullen de komende weken echt losbarsten, en kiezers kunnen nog van gedachten veranderen. Hoe dichter de verkiezingen naderen hoe meer de peilingen over het algemeen in de buurt van de echte uitslag komen.
Over de auteur
Serena Frijters is datajournalist van de Volkskrant. Ze analyseert en schrijft over het nieuws in cijfers.
Nu zijn de peilingen vooral interessant rond sleutelmomenten in de campagne. Zo zal team-Harris hebben gehoopt op een grotere ‘bump’ na de Democratische Conventie, die van 19 tot en met 22 augustus werd gehouden. En voor het eerste debat tussen Harris en Trump, op 10 september, hebben peilers hun vragenlijsten al in de aanslag. Welk effect zal het debat hebben?
Om welke staten gaat het nou echt?
Alle ogen zijn gericht op de zogeheten swingstates: Arizona, Georgia, Michigan, Nevada, North Carolina, Pennsylvania en Wisconsin. Deze staten, goed voor 31 miljoen van de 158 miljoen stemmen in 2020, zullen naar alle waarschijnlijkheid doorslaggevend zijn.
De president wordt gekozen door de 538 kiesmannen die staten afvaardigen naar het zogeheten Electoral College. In bijna alle staten werken die verkiezingen volgens het ‘winner takes all’-principe: wie de meeste stemmen haalt, krijgt alle kiesmannen. Alleen in Nebraska en Maine kunnen de kiesmannen verdeeld stemmen. Dat betekent dat het in veel staten eigenlijk niet heel spannend lijkt te gaan worden. De voorsprong van een van de kandidaten is daar zo groot dat de uitslag in de staat eigenlijk al vaststaat.
De peilingen van de swingstates zijn eigenlijk interessanter dan de landelijke voorspellingen. Op dit moment staat Harris voor in de peilingen in vijf van de zeven cruciale staten, maar ook hier is haar voorsprong binnen de foutmarge. Trump lijkt op dit moment net meer kiezers aan zich te binden in Arizona en North Carolina.
Wie zit het dichtst bij 270 kiesmannen?
De hamvraag – wie meer dan de helft van de stemmen van kiesmannen haalt en zal winnen in november – is het lastigst te beantwoorden. De peilingsgemiddelden die de diverse nieuwsorganisaties uitrekenen, lopen niet veel uiteen. Hoeveel kiesmannen ze voorspellen wel.
De afgelopen jaren kreeg de website van statisticus Nate Silver, FiveThirtyEight, veel aandacht. Hij had zijn ‘538-model’ vernoemd naar het aantal kiesmannen die te verdelen zijn.
Hoewel grote nieuwsorganisaties als ABC en CNN wel prognoses over het aantal kiesmannen publiceren, durven zij zich eigenlijk nog niet aan die vraag te branden. Ruim 2 maanden voor de verkiezingen kan er nog veel veranderen. De marges zijn nog erg ruim. Zo is er volgens ABC (die nu de eigenaar is van het 538-model) 95 procent kans dat Kamala Harris tussen de 128 en 439 van de kiesmannen haalt. Deze enorme marge zal kleiner worden als de verkiezingen naderen.
Voor deze voorspellingen gebruiken statistici niet alleen de peilingen, maar ook fundamentals. Dat zijn structurele factoren die over het algemeen de uitslag beïnvloeden. Economische groei vergroot over het algemeen de kansen van de zittende president, hoge inflatie of werkloosheid zijn juist nadelig. Kandidaten halen over het algemeen meer stemmen in hun thuisstaat: met het aanwijzen van Tim Walz uit Minnesota als vice-presidentskandidaat halen de Democraten daar mogelijk meer stemmen dan met een andere kandidaat het geval zou zijn.
En mocht het gelijkspel worden, beide kandidaten halen exact 269 kiesmannen? Dat is alleen in 1800 voorgekomen, de regels waren toen ook nog anders. Ook nu is de kans op een gelijkspel klein, maar in dat onwaarschijnlijke geval komt de bal bij het Congres te liggen. Het Huis van Afgevaardigden kiest de president, de Senaat de vice-president. Republikeinen zijn in het Huis van Afgevaardigden in de meerderheid, Democraten en onafhankelijke senators (die meestal de Democraten steunen) in de Senaat. Als dit bij de verkiezingen zo blijft én iedereen zijn of haar partij trouw blijft, zou een gelijkspel dus een Trump-Walz-ticket betekenen.
Kunnen de peilingen er nu net zo naast zitten als in 2016?
De uitslag in 2016 leek te bewijzen dat de peilingen totaal onbetrouwbaar zijn. Hillary Clinton stond voor in de populariteitscijfers, maar voor velen geheel onverwacht werd Trump de nieuwe president. Helemaal terecht is die kritiek niet: Clinton kreeg wel degelijk meer stemmen dan Trump, maar haalde door het kiessysteem minder kiesmannen binnen. Toch hebben veel peilbureaus hun methode wel bijgesteld naar aanleiding van die verkiezingen. Met name lager opgeleide kiezers bleken niet goed vertegenwoordigd te zijn in de steekproeven. Die weging is bijgesteld door de meeste peilers, maar in 2020 bleken de peilingen er ook weer behoorlijk naast te zitten: gemiddeld kwamen de Democraten er te goed uit, de gemiddelde foutmarge was zo’n 4 procentpunt. Omdat Biden toen zowel in de peilingen als in de verkiezing als winnaar uit de bus kwam, viel het minder op.
Gepeilde stemmers kunnen nog meerdere malen van gedachten veranderen, wat echt telt zijn de stemmen. Hoewel de verkiezingen nog ver weg zijn leken Harris en Trump een deel van de stemmers al niet meer te kunnen overtuigen. Normaal gesproken zouden inwoners van North Carolina dit weekend al per post hun keuze maken.
Die vroege verkiezingsmogelijkheid loopt vertraging op. Robert F. Kennedy jr., de voormalig onafhankelijke kandidaat die nu Trump steunt, heeft een rechtszaak aangespannen. Kennedy wil zijn naam van de stembiljetten laten verwijderen. In North Carolina won Trump bij de vorige verkiezingen met 75 duizend stemmen. Kennedy wil daar, en in Michigan, voorkomen dat kiezers toch op hem stemmen. De rechter geeft hem gelijk, de Democraten gaan mogelijk tegen deze beslissing in bezwaar. Onbekend is wanneer het stemmen in de swingstate nu gaat beginnen, bijna 3 miljoen stembiljetten moeten opnieuw worden afgedrukt.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant