Tweeënhalf miljoen Nederlanders hebben moeite om de reguliere uitzendingen van het NOS Journaal te volgen. Speciaal voor hen is er vanaf maandag een speciale dagelijkse nieuwsuitzending. ‘Met de juiste woordkeuze kan je heel moeilijke onderwerpen uitleggen.’
Maximaal drie nieuwsitems per uitzending, nieuwslezers die langzaam spreken, hun woorden duidelijk articuleren en geen al te moeilijke woorden gebruiken als ‘financiën’, maar het veel begrijpelijkere ‘geldzaken.’
Komende maandag begint de NOS met de dagelijkse uitzending van NOS Journaal in Makkelijke Taal, bedoeld voor de circa tweeënhalf miljoen Nederlanders die moeite hebben om de reguliere uitzendingen van het journaal goed te volgen. Iedere namiddag om vijf uur zal de NOS proberen om deze doelgroep te bedienen met een nieuwsuitzending die in een veel rustiger tempo verloopt en niet boordevol informatie en lastige begrippen zit.
Over de auteur
Hassan Bahara is media- en cultuurredacteur van de Volkskrant.
Het dagelijkse NOS Journaal in Makkelijke Taal is een vervolg op NOS Nieuws van de week, dat sinds 2021 makkelijk te volgen nieuws uitzendt op YouTube en op regionale en lokale tv-zenders. De NOS ontwikkelde dit concept in samenwerking met de Stichting Lezen en Schrijven, een belangenorganisatie voor mensen die moeite hebben met lezen, schrijven, rekenen en digitale vaardigheden. De stichting heeft geen verdere bemoeienis met de redactionele beslissingen van de NOS.
‘Dit voelt echt als een erkenning voor de tweeënhalf miljoen mensen die moeite hebben met het goed volgen van de Nederlandse taal’, zegt Jan-Willem Heijkoop, woordvoerder van de Stichting Lezen en Schrijven. ‘Zij vinden het natuurlijk ook heel belangrijk het nieuws te volgen en te weten wat er speelt in Nederland en in de rest van de wereld. Maar voor hen is het gewone journaal te moeilijk, het gaat te snel, er komen te veel onderwerpen aan bod, en er worden veel woorden gebruikt die ze niet kennen.’
Wie zijn die tweeënhalf miljoen mensen voor wie dit journaal bedoeld is?
‘Dat is een hele brede groep mensen, maar over het algemeen gaat het om volwassenen. Ook gaat het om iets meer vrouwen dan mannen, weten we uit onderzoek. Nederlands is in de meeste gevallen hun moedertaal, ze zijn hier of elders geboren, maar zaten wel in Nederland op de basisschool. Vaak ondervinden ze op heel veel vlakken in hun leven de nodige moeite. Lezen en schrijven gaat ze niet goed af, geldzaken vormen ook vaak een probleem. En ze leven meestal ook ongezonder.’
Volgen zij het nieuws helemaal niet?
‘Dat willen ze wel, maar vaak geven ze aan dat het voor hen erg lastig is om betrouwbaar en makkelijk te begrijpen nieuws te vinden. Voor jou en mij is dat makkelijk. Wij weten precies waar we dat moeten vinden. We hebben apps op onze telefoons van Nu.nl, NOS of van een krant en zijn op die manier constant op de hoogte. Voor deze mensen is het gebruik van apps te ingewikkeld. In een onderzoek dat we deden gaf een groot deel van deze mensen aan het nieuws het liefst op tv te willen volgen, want via beeld krijgen ze meer mee dan alleen via tekst. Daarom is het dus extra belangrijk dat het nieuws op tv voor hen begrijpelijker wordt.’
In de allerlaatste uitzending van NOS Nieuws van de week, uitgezonden op donderdag 5 september, houdt nieuwslezer Jeroen Overbeek het bij drie nieuwsitems: vaccinaties tegen polio in Gaza, mensen die graag op een woonwagenkamp willen wonen, en de overvloed aan kleding bij inzamelpunten.
Overbeek spreekt in korte zinnen. Begrippen als polio worden kernachtig uitgelegd (‘een erg besmettelijke ziekte’). In het item over woonwagenkampen wordt het fenomeen eerst goed uitgelegd (‘een apart terrein met woningen die bij elkaar horen’) voordat er wordt overgeschakeld naar een daadwerkelijk woonwagenkamp. Aan het einde van een item wordt nog eens een korte samenvatting gegeven van de belangrijkste informatie.
Ook opvallend: de interviewers van het journaal zijn nooit in beeld, alleen de geïnterviewden.
‘In NOS Journaal in Makkelijke Taal zie je minder complexe beelden, bijvoorbeeld in het geval van interviews’, zegt Heijkoop. ‘Dus geen interviewer en geïnterviewde samen in beeld − omdat de kijker niet direct snapt wat de rolverdeling is − maar alleen de geïnterviewde. Dan heeft de kijker ook veel meer aandacht voor het verhaal dat de geïnterviewde vertelt.’
Hoe krijg je complexe onderwerpen, bijvoorbeeld de oorlog in Gaza, uitgelegd in makkelijke taal?
‘Het zit hem vooral in woordkeuze. Als je daarin rekening houdt met het begripsniveau van deze mensen, dan kun je ook heel moeilijke onderwerpen uitleggen. Een simpel voorbeeld: als je het in het journaal hebt over een bedrijf dat ‘op de fles’ is gegaan, dan zal deze doelgroep waarschijnlijk niet snappen wat daarmee wordt bedoeld. Dat is anders als je gewoon zegt dat het bedrijf ‘bankroet’ is, dat begrijpen zij makkelijker.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant