Rinus van Schendelen had een sleutelrol in de professionalisering van de lobbysector, en gold lang als dé autoriteit in dat vakgebied. Hij overleed 5 september op 80-jarige leeftijd.
Wie Rinus van Schendelen belde, kreeg vaak eerst zijn vrouw aan de lijn. Van Schendelen deed niet zo aan mobiele telefonie. Wie me echt wil spreken, weet me wel te bereiken, vond hij. Aan een interview stelde hij strenge voorwaarden. Eerst moest een berg lobbyliteratuur worden doorgenomen, die hij eigenhandig doormailde. ‘U veel succes toewensend met uw ambitie op liefst eerst hoger ambitie- en kennisniveau, met vriendelijke groet…’
Van Schendelen was zeer beducht voor de ‘oppervlakkige aannames’ die met name de journalistiek koesterde ten aanzien van zijn vakgebied: de lobby en public affairs - kortom, alles wat belangenbehartiging bij de overheid was. Tegelijk was hij vaak zelf de eerste om de dubieuze kanten van dat vakgebied te belichten.
Over de auteur
Ariejan Korteweg schrijft voor de Volkskrant over politiek Den Haag en deed uitgebreid onderzoek naar de lobbyisten rond het Binnenhof. Hij was van 2013 tot 2022 politiek verslaggever.
Decennialang was Van Schendelen de enige autoriteit op dat vakgebied, de lobbyprofessor van Nederland. Met de leerstoel politieke wetenschappen aan de Rotterdamse Erasmus Universiteit die hij van 1980 tot 2005 bekleedde, was hij op wetenschappelijk vlak gezaghebbend. Die positie versterkte hij met minstens dertig boeken, over lobby in Nederland en later vooral bij de Europese Unie. The Art of Lobbying in the EU - Macchiavelli in Brussels is uitgegroeid tot een standaardwerk voor de sector.
Vanuit zijn werkkamer op de vijftiende verdieping van de Erasmus campus had hij een prachtig uitzicht over Rotterdam. Van Schendelen had er niets mee. ‘Ze zouden universiteiten op bedrijfsterreinen moeten vestigen. Veel goedkoper. Je gaat niet naar de universiteit om naar buiten te kijken.’
Hij was niet alleen wetenschapper maar had ook een sleutelrol bij het professionaliseren van de lobbysector in Nederland. Een van zijn initiatieven was in 1985 de stichting van een reeks Koning Willem Kringen, min of meer geheime genootschappen van lobbyisten, waar contacten werden gelegd en ervaringen werden uitgewisseld. Omdat daar bedrijfsstrategieën werden uitgewisseld, waren het bovendien perfecte gelegenheden om zijn eigen vakkennis op peil te houden.
Die Kringen, vier in getal, zijn er voor het grote bedrijfsleven, de (semi-)overheid en ngo’s, de brancheorganisaties en jonge lobbyisten. Publieke sporen laten die Kringen amper achter; ze opereren liever onder de radar. Van Schendelen betitelde het als ‘grip krijgen op een zootje ongeregeld dat maar een bordje op de deur hoeft te hangen om zichzelf public-affairsman te noemen’. Van Schendelen kon een gesel voor de beroepsgroep zijn. Public affairs als beroep is een leugen, placht hij te zeggen: het is een beroep zonder erkenning, zonder scholing, zonder examinatie.
De lobbystrategieën kende hij op z’n duimpje. Bijvoorbeed hoe je wetenschappelijk onderzoek kunt inzetten om je eigen voorstel de schijn van neutraliteit te geven. ‘Opchiquen’ noemde hij dat.
Die inzichten kwamen hem ook van pas bij zijn eigen praktijk als lobbyist. Zo adviseerde hij de Nederlandse tabaksindustrie niet samen te werken met Philip Morris, omdat die de eenheid onder tabaksfabrikanten tegenwerkte.
In zijn latere jaren lobbyde hij ook voor ideële organisaties, zoals de Rode Draad, een belangenvereniging voor sekswerkers en voor Amber Alert, het landelijke waarschuwingssysteem voor zoekgeraakte kinderen. Vele jaren had hij een bloeiende adviespraktijk met een kantoor aan het Schumanplein in Brussel.
Aan de Rotterdamse politiek leverde Van Schendelen een interessante bijdrage. In 2002 won Leefbaar Rotterdam met ruime voorsprong de gemeentelijke verkiezingen. Pim Fortuyn vroeg Van Schendelen, die niet aan een partij was verbonden, om als informateur een college van de LPF met VVD en CDA te onderzoeken. In zes weken was de klus geklaard. Dat kwam niet alleen door de pot drop die elke dag op tafel stond. De preambule waarin de partijen hun gedeelde grenzen aangaven, werkte zo goed dat die werkwijze bij de gesprekken die tot het kabinet-Schoof zouden leiden is herhaald.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant