‘Mensen, het dak staat in brand. Alles staat op het spel.’ Een jaar geleden waarschuwde VW-topman Thomas Schäfer zijn managers al dat het Duitse autoconcern diep in de problemen was geraakt. Inmiddels heeft het vuur de kelder bereikt.
Afgelopen week maakte het autoconcern bekend voor het eerst in zijn bestaan Duitse fabrieken te moeten sluiten. Vijf oorzaken waarom Volkswagen in de problemen zit.
Er is geen West-Europees bedrijf dat niet klaagt over hoge kosten voor energie, materiaal en personeel. Maar bij Volkswagen lijken de klappen extra ferm. Neem de personeelskosten: een Duitse automedewerker kost gemiddeld 62 euro per uur en is hiermee de duurste kracht in Europa, becijferde de Duitse brancheorganisatie VDA. Een paar grensposten verder is de prijs 23 euro voor een Tsjechische fabrieksmedewerker en 29 voor een Spaanse. In Hongarije betaalt BYD medewerkers 16 euro.
Over de auteur
Bard van de Weijer is economieredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft over de energietransitie en de impact daarvan op het dagelijks leven.
Sinds Duitsland verstoken is van goedkoop Russisch gas, zijn ook de energiekosten door het dak gegaan. Hoge staalprijzen (inmiddels weer gedaald) dreven de kosten verder op.
Het autoconcern, dat inmiddels marges schrijft van amper 2 procent (lager dan dochterbedrijven Seat en al jaren ver onder die van Skoda en Audi), kondigde vorig jaar flinke bezuinigingen aan. Die lijken echter te weinig vruchten af te werpen, waardoor VW vorige week zei dat sluiting van een of meerdere Duitse fabrieken in zicht komt – iets wat nog nooit is voorgekomen in Volkswagens bestaan.
Deze aankondiging werd direct beantwoord met oorlogstaal vanuit de Duitse vakbonden en ondernemingsraad. Daniela Cavallo, vakbondsleider bij IG Metall en voorzitter van de ondernemingsraad van VW, die eerder topman Herbert Diess ten val bracht toen die dertigduizend man de laan uit wilde sturen, liet alvast weten dat fabriekssluitingen uit den boze zijn en dat niet de personeelskosten het probleem zijn, maar ‘dat het management zijn werk niet doet’. Eerder verweet ze de leiding te laat te hebben gereageerd op het succes van stekkerhybriden, die inmiddels populairder zijn dan dure, volledig elektrische auto’s.
Door hun zitting in de ondernemingsraad hebben de bonden veel invloed op het beleid en zijn ze er in het verleden vaak in geslaagd bezuinigingen tegen te houden en onwelgevallige bestuursleden weg te werken.
De grootste bedreiging voor Volkswagen komt uit China. Jarenlang verdiende VW hier geld als water. Chinese kopers zagen Volkswagens (evenals Audi’s en Bentleys, die ook tot het concern behoren) als statussymbool. Maar sinds de komst van Tesla en de opkomst van eigen automerken als BYD, is de populariteit van het Duitse merk tanende en verliest VW aandeel op zijn grootste markt.
Daar komt bij dat Chinese fabrikanten de oversteek naar Europa wagen en met hun voertuigen direct de concurrentie aangaan met VW.
Maar het zijn niet alleen de Chinezen waar ze in thuisstad Wolfsburg last van hebben: de elektrische Volvo EX30 is inmiddels meer in trek dan Volkswagens gehoopte succesmodellen elektrische ID3 – ‘de VW Golf van deze tijd’, aldus de marketingafdeling bij de introductie – en de ID4.
Het vorig jaar plotseling door Duitsland aangekondigde einde van subsidies op elektrische auto’s, heeft Volkswagen in de flank geraakt. Dit jaar ligt de verkoop van elektrische voertuigen bijna 20 procent lager dan in 2023. Ook is de omzet nog altijd niet hersteld van de pandemie. ‘In Europa worden nu jaarlijks 2 miljoen auto’s minder verkocht’, zei financiële topman Arno Antlitz vorige week.
Economieminister Robert Habeck overweegt een belastingvoordeel voor EV’s in te voeren, om de verkoop weer op gang te brengen.
Duitse auto’s zijn wereldwijd vermaard om hun kwaliteit en innovatie. Maar met name Volkswagen laat het afweten op het gebied van software. Het concern heeft een paar keer fout gegokt met de overname van softwarebedrijven en moest meerdere keren de introductie van een elektrisch model uitstellen vanwege problemen met de programmatuur. Ook wordt het gebruiksgemak van de elektrische VW-modellen vaak in de pers gekraakt. Stemherkenning is matig en navigatiesystemen zijn minder vooruitstrevend dan die van veel concurrenten.
Hoewel de problemen groot zijn, is het niet de eerste keer dat VW door stormachtig weer zeilt. Begin jaren negentig stond het zelfs aan de rand van de ondergang en wist het zich spectaculair te herstellen. Ook de klap van het dieselschandaal wist het concern (in financieel opzicht) snel te verwerken. Velen denken dat het concern nog niet al zijn zeven levens heeft verbruikt. Zoals Christiane Benner, landelijk leider van vakbond IG Metall het vorige week verwoordde: ‘VW heeft eerder moeilijke perioden overleefd.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant