De politie in Den Haag heeft bij twee demonstraties van Extinction Rebellion vorig jaar te hardhandig ingegrepen. Agenten gebruikten aanhoudingstechnieken als de neusklem en de bokkenpoot. Lezers vroegen zich af wanneer de politie die technieken mag gebruiken.
De bokkenpoot en neusklem horen thuis in het pakket aan verdedigings- en controletechnieken van de politie. Een pokkenpoot is een vorm van een polsklem, waarbij iemands pols naar achter wordt geduwd en daardoor op een onnatuurlijke manier overstrekt. Bij een neusklem wordt iemands neus vastgepakt en omhooggetrokken.
"Agenten leren dit op de politieacademie en mogen zulke lichte dwangmiddelen inzetten wanneer dat nodig is", zegt Laura Keesman tegen NU.nl. Zij is socioloog aan de Vrije Universiteit Amsterdam en gespecialiseerd in geweldsituaties binnen de politie.
Naast een bokkenpoot en neusklem kent de politie andere klemmende technieken, zoals voor de pols, vingers of nek. "De politie gebruikt zo'n techniek als pijnprikkel om bijvoorbeeld iemand in beweging krijgen."
Maar waar de meeste klemmende technieken worden gebruikt als licht dwangmiddel of pijnprikkel, wordt een nekklem alleen gebruikt wanneer het niet lukt om iemand in bedwang te houden.
Volgens Helma Huizing, woordvoerder van de korpsleiding van de nationale politie, is het lastig te zeggen wanneer een situatie precies vraagt om dergelijke technieken. "Dat is erg afhankelijk van de context en de inschatting van de agent", zegt ze tegen NU.nl. "Daar zijn geen eenduidige regels voor."
Wel zijn er richtlijnen die voorschrijven wanneer agenten gewelds- en dwangmiddelen mogen inzetten. Daarin is volgens Huizing onder meer opgenomen dat politiegeweld altijd de-escalerend moet zijn.
Verder moet de politie voldoen aan proportionaliteit, gaat socioloog Keesman verder. "Dat wil zeggen dat het dwangmiddel dat je inzet in verhouding staat tot het doel dat je wil bereiken. Wanneer je iemand in beweging wil brengen die rustig op de grond zit, gebruik je dus geen wapenstok."
Ook is het voor politieagenten verboden om geweld te gebruiken als iets zonder geweld kan worden opgelost. Een agent mag dus alleen geweldstechnieken inzetten als dat echt niet anders kan. "En daarbij moet de impact op de arrestant zo klein mogelijk zijn."
De klachtencommissie van de politie vraagt de agenten die betrokken waren bij de twee voorvallen op de A12 om terughoudend te zijn met aanhoudingstechnieken als de bokkenpoot. Die zouden "zoals het nu lijkt" standaard worden toegepast.
Volgens Jair Schalkwijk zou de politie altijd op zoek moeten gaan naar een manier om demonstranten geweldloos te verplaatsen. Schalkwijk is senior onderzoeker en projectleider bij Controle Alt Delete, een organisatie die opkomt voor gelijke behandeling door wetshandhavers.
"Wanneer demonstranten zich niet verzetten en geweldloos op de weg zitten, is het voor de politie niet noodzakelijk om geweld te gebruiken", zegt hij. "Dat werkt juist escalerend."
Bij eerdere demonstraties hebben politieagenten karretjes ingezet om de klimaatactivisten van de snelweg te halen. "Dan legden ze de demonstranten erop en reden ze weg. Dat is een voorbeeld van hoe een vreedzame demonstratie ook vreedzaam beëindigd kan worden."
Dat het er soms hard aan toegaat bij klimaatdemonstraties klopt, zegt politiekorpswoordvoerder Huizing. "Soms ook te hard en dat is natuurlijk niet goed." Tegelijkertijd wil ze benadrukken dat er veel aan voorafgaat voor een agent besluit om een gewelds- of controletechniek in te zetten.
"Agenten waarschuwen altijd meerdere keren. Wanneer een demonstrant dan besluit te blijven zitten, kan de politie overgaan op geweldsmiddelen. De activisten weten dan wat de consequenties zijn." Een enkele keer lijkt het toch mis te gaan, zegt ze, en grijpt een agent te hardhandig in. "Daar moeten wij ons dan ook in verbeteren."
Verder worden alle zogeheten geweldsinzetten altijd eerst binnen de politie beoordeeld. Zo moet een agent een melding maken wanneer die dwang of geweld heeft toegepast. "En dat gebeurt niet wanneer ze iemand op hun schouder vastpakken, maar wel wanneer ze een duw moeten geven of polsklem gebruiken."
Vervolgens toetst een hulpofficier van justitie of er conform de richtlijnen is gehandeld. Wanneer dat niet zo blijkt te zijn, wordt de situatie bij de politiechef en geweldscommissie gelegd. Die kunnen in overleg met de agent en zijn team en eventueel trainingen aanpassen.
Source: Nu.nl algemeen