De verkiezingen in Algerije zijn zaterdag de eerste test voor de zittende president Tebboune. Hij kwam in 2019 aan de macht na volksprotesten. Maar met het democratisch gehalte van het land is het, ook na zijn aantreden, slecht gesteld.
Als je de Algerijnse president Abdelmadjid Tebboune hoort spreken, lijkt het soms of er onder zijn bewind een radicale breuk heeft plaatsgevonden met het verleden. Onomwonden spreekt hij over een ‘maffioos decennium’ onder de oude machthebber Abdelaziz Bouteflika, over een ‘bende van geprivilegieerden’ die de rijkdommen van het land voor eigen gewin gebruikte.
Maar is het onderscheid tussen de oude en de nieuwe president duidelijk genoeg? Heeft de nu 78-jarige Tebboune gebracht waarop de Algerijnen hoopten, toen ze vijf jaar geleden massaal de straat op gingen om een regimewissel te eisen? Daarvan zal zaterdag iets blijken, als er in Algerije opnieuw presidentsverkiezingen worden gehouden.
Over de auteur
Maartje Bakker is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft over het Middellandse Zeegebied en migratie.
Weg met de oude, onzichtbare en verzwakte tachtigplusser Bouteflika, dat was wat de Algerijnen wilden in 2019. Hoopvol werd er gesproken over een ‘revolutie van de glimlach’. En inderdaad, Bouteflika verdween na de aanhoudende protesten in de coulissen.
Toch kun je je afvragen of Algerije sindsdien wérkelijk is veranderd .De verkiezingen die volgden op de volksprotesten verliepen niet bepaald in vrijheid. Het leger, die stille maar alomtegenwoordige kracht in de Algerijnse politiek, wist door slim manoeuvreren Tebboune het presidentschap in handen te spelen. Hij was geen onbekende in het centrum van de macht: onder Bouteflika was hij minister geweest, zelfs kortstondig premier.
En sinds die democratische opleving in 2019 is repressie weer aan de orde van de dag. Geholpen door coronamaatregelen werd de protestbeweging in 2020 de kop ingedrukt. Tientallen oppositieleiders en activisten belandden in de gevangenis. Het V-Dem Instituut, dat het democratisch gehalte van een groot aantal landen ter wereld beoordeelt, schaalt Algerije vandaag de dag nog steeds in als ‘electorale autocratie’.
Sterker nog: in tien jaar tijd is de vrijheid er verder beknot. ‘De Algerijnse autoriteiten hebben de onderdrukking van de vrijheid van meningsuiting, van pers en van vereniging geïntensiveerd, in een poging georganiseerd protest te vermorzelen’, oordeelt Human Rights Watch in een rapport van 2024.
Tegelijkertijd heeft Tebboune in sociaal opzicht wel enkele hervormingen doorgevoerd. Zelf spreekt hij trots over een ‘nieuw Algerije’. De president verhoogde de ambtenarensalarissen, voerde een werkloosheidsuitkering in voor 19- tot 40-jarigen en hield subsidies op energie en basisvoedsel (zoals meel en olie) na lang wikken en wegen in stand. ‘Allemaal besluiten die zijn ontworpen om het maatschappelijk front rustig te houden’, analyseert Louisa Dris-Aït Hamadouche, een politiek wetenschapper uit Algiers.
Wat Tebboune daarbij hielp, is dat de internationale vraag naar Algerijnse olie en gas ineens enorm steeg na de Russische invasie in Oekraïne, en de daaropvolgende westerse boycot van gas uit Rusland. Plotseling stroomden de revenuen de Algerijnse schatkist binnen. Een forse meevaller, voor een land dat voor een kwart van zijn bbp leunt op fossiele brandstoffen.
Of de Algerijnse bevolking Tebboune dankbaar is voor zijn douceurtjes? Daar valt misschien na zaterdag iets over te zeggen, als de verkiezingen zijn geweest. De uitslag zal waarschijnlijk geen verrassing zijn, met dertien kandidaten die werden geweerd en slechts twee uitdagers voor Tebboune.
Maar uit de opkomst – die bij de vorige verkiezingen met 40 procent historisch laag was – kan iets worden afgeleid over Tebbounes populariteit.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant