Zestig dagen na de verrassende uitslag van de parlementsverkiezingen heeft Frankrijk een nieuwe premier. President Emmanuel Macron lijkt met politiek veteraan Michel Barnier in iets rustiger vaarwater terecht te komen. Maar het is maar de vraag voor hoelang.
Barnier was eigenlijk al met pensioen toen Macron hem voor het premierschap vroeg. De veteraan is met zijn 73 jaar ruim twee keer zo oud als vertrekkend premier Gabriel Attal. Dat de Franse president Barnier uit zijn pensioen terugriep, deed hij voornamelijk omdat beide politici wat te winnen hebben, zegt Niek Pas. Hij is als Frankrijkdeskundige verbonden aan de Universiteit van Amsterdam.
Macron had iemand nodig die bruggen kan bouwen tussen de partijen. "Barnier is iemand die gepokt en gemazeld is in het politieke werk", zegt Pas. Als hoofdonderhandelaar van de Europese Unie tijdens Brexit bewees de Fransman zich als harde en verbindende diplomaat. "Hij heeft daarover weleens gezegd dat de Brexit een leerschool was in geduld", zegt Pas. "Dat heeft zijn reputatie op Europees niveau echt gemaakt."
Ook Banier heeft wat te winnen met het premierschap. Voor hem is dit een kans op eerherstel na zijn mislukte gooi naar het presidentschap twee jaar geleden. "Het is natuurlijk een geweldige post, dus je kunt het een politieke revanche noemen", zegt Pas.
Macron haalt met de aanstelling van de centrumrechtse en pro-Europese Barnier iemand van gelijke ideologische stempel binnen. Toch is Frankrijk alsnog in een gevreesde cohabitation-constructie terechtgekomen. Dat betekent dat de president en premier niet van dezelfde partij zijn, wat kan zorgen voor spanningen in de samenwerking.
Binnen zijn partij Les Républicains staat Barnier bekend als een "teleurgestelde Macronist", zeggen ingewijden tegen Le Monde. De voormalige presidentskandidaat liet zich tijdens de verkiezingscampagne in 2022 meermaals kritisch uit over het "eenzijdige en arrogante" presidentschap van Macron.
Barnier, die ervan droomde de Europese Commissie over te nemen, voelde zich in 2019 niet door Macron gesteund in zijn gooi naar het voorzitterschap. Dat maakte de relatie tussen beiden er niet beter op, schrijft de krant.
Toch denkt Pas dat beide politici het belang van samenwerking inzien. "Ik denk dat dit een samenwerking is die is ingegeven door omstandigheden", zegt Pas. "Beide politici zijn politicus genoeg om over hun meningsverschillen en uitspraken uit het verleden heen te stappen. Ze hebben elkaar nodig."
De uitdagingen voor de kersverse premier zijn enorm. Na de parlementsverkiezingen in juli kwam geen van de drie grote blokken in de buurt van een meerderheid. Het gaat om het radicaal-linkse NFP, het radicaal-rechtse RN en Macrons centristische coalitie Ensemble.
Het linkse Nieuw Volksfront (NFP) van Jean-Luc Mélenchon meende recht te hebben op het leveren van een premier, maar Macron koos met Barnier toch voor een route over rechts. Mélenchon reageerde woedend en riep op tot massale demonstraties. Het Rassemblement National (RN) van Marine Le Pen toonde zich voorzichtig positief.
Hoewel Le Pen nog geen steun voor een regering-Barnier uitsprak, denkt Pas dat ze die achter de schermen wel heeft beloofd. In ieder geval voor nu. "Niet meteen het hoofd op het hakblok", zegt Pas. "Ik denk dat hij (Barnier, red.) mag beginnen, daarna is het afwachten welk beleid hij gaat uitrollen."
Barnier zal RN te vriend moeten houden bij het maken van dat beleid. De premier wordt dan wel aangesteld door de president, maar een meerderheid in het parlement kan hem wegsturen. Dat betekent dat RN constant de vinger boven de rode knop heeft.
Vooralsnog keert de rust enigszins terug in de Franse politiek. Er komt een regering aan die in ieder geval lijkt te kunnen starten. "Maar de politiek is terug naar het parlement gegaan", zegt Pas. "Het is niet langer Macron die alles bepaalt."
De lakmoesproef voor Barnier is volgens Pas het opstellen van een begroting voor 2025 die wordt goedgekeurd door het parlement. Dat is een taak die hem zal dwingen tot het kiezen van politieke prioriteiten. Daarnaast kijkt Brussel kritisch mee. Parijs stevent af op een begrotingstekort dat ver boven de Europese richtlijnen uitkomt.
De opdracht voor Barnier is enorm. Hij moet verbinding zoeken in een zwaar gepolariseerd parlement, met een linkse oppositie die van hem af wil en een rechtse oppositie die hem elk moment kan afzetten. Hij mag Brexit dan overleefd hebben, de komende maanden worden misschien wel net zo spannend.
Source: Nu.nl algemeen