Nietsvermoedend maken automobilisten, fietsers en voetgangers vrijdagochtend gebruik van de Waalbrug in Nijmegen. Wat zij niet zien is dat Rijkswaterstaat daar een speciale operatie afrondt, de afgelopen weken onder de brug. Boven de vaarroute hangt nu, tot ongenoegen van omwonenden, een groot vangnet dat loskomende giftige roestschilfers moet opvangen.
‘Schandalig’, zegt de 85-jarige Rita, die al ruim 35 jaar tegenover de Waalbrug woont. De Nijmegenaar laat elke dag haar bruine viervoeter uit op het stukje strand, grenzend aan de brug. Ze zit op haar rollator en wijst naar de onderkant van het bouwwerk. ‘Het is levensgevaarlijk. Normaal zoek ik daar de schaduw op, maar ik durf er niet meer te komen.’ Volgens Rita vallen er geregeld brokken roest naar beneden.
‘Veel bewoners maken zich zorgen om de toestand van de brug. Ons werd verteld dat-ie in 2021 geschilderd zou worden, maar aan die belofte hebben ze zich niet gehouden’, zegt Rita met opgetrokken wenkbrauwen.
Over de auteur
Yassin Boutayeb is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Het verven van de brug is noodzakelijk, omdat het in 1936 opgeleverde rijksmonument begint te roesten. In 2021 werd een twee jaar durende renovatie van de brug afgerond, maar het verven van de brug werd uitgesteld naar 2030. Rijkswaterstaat ontdekte dat de gehele metalen brugconstructie bleek met het kankerverwekkende chroom-6.
Volgens Rijkswaterstaat is het verwijderen van chroom-6 ‘een zeer kostbare operatie’, waar ‘destijds het geld niet voor was’. Volgens toenmalig minister van Infrastructuur en Waterstaat Cora van Nieuwenhuizen (VVD) zou de operatie zo’n 80 miljoen euro gaan kosten. Bovendien, zo zei Van Nieuwenhuizen in 2021, ‘kan de brug nog prima tien jaar mee’.
Ook nu er krap vier jaar later toch roest vrijkomt, noemt Rijkswaterstaat het schilderen van de brug ‘vanuit constructief oogpunt nog steeds niet nodig’. ‘Wij inspecteren de Waalbrug regelmatig’, zegt een woordvoerder desgevraagd. Volgens het overheidsorgaan volstaan netten nu.
‘Ik had geen idee dat er netten hangen’, zegt Bram van Gelder (22), terwijl hij zijn vaste rondje over de brug loopt. ‘Op een gegeven moment moeten ze toch gaan schilderen, zou je denken.’ Een andere voorbijganger noemt het symtoombestrijding.
In juli hing Rijkswaterstaat ook al een net op aan het bouwwerk. Dat werd gedaan zodat bezoekers van De Kaaij, een café met groot buitenterras dat deels onder de brug ligt, niet besprenkeld zouden worden met roestdeeltjes.
‘Vingers gekruist houden en hopen dat het allemaal goed gaat. Dat is nu de mentaliteit bij Rijkswaterstaat’, zegt emeritus hoogleraar bouwkunde Rob Nijsse.
Dat Rijkswaterstaat het afsluiten van de brug het liefst zo lang mogelijk wil vermijden, is niet gek. Duizenden auto’s, fietsers en voetgangers maken dagelijks gebruik van de verkeersslagader, die Nijmegen verbindt met een groot deel van de rest van het land. Het sluiten van de brug zou ingrijpend zijn; het verkeer moet dan worden omgeleid, wat voor meer drukte zorgt elders.
De gemeente Nijmegen kan vragen van de Volkskrant over of netten wel de beste oplossing zijn nog niet beantwoorden. Er zijn door lokale politici raadsvragen gesteld over de opgehangen netten en die wil de gemeente eerst beantwoorden, laat een woordvoerder weten.
‘Mijn advies aan de gemeente zou zijn om om een groot onderzoek te vragen. Als Rijkswaterstaat dat niet wil doen, dan moet het een heel goede reden daarvoor hebben’, zegt Nijsse. Volgens de hoogleraar, verbonden aan de TU Delft, is een groter onderzoek een logisch vervolg omdat er chroom-6 in het spel is.
Binnen een maand wil Rijkswaterstaat ook de stukken waar nog geen netten onder hangen bedekken. Zo wil het ervoor zorgen dat mensen die onder de brug doorlopen niet worden blootgesteld aan de stof. Een woordvoerder benadrukt dat de stof niet gevaarlijk is voor voorbijgangers: ‘Het wordt pas gevaarlijk als je het gaat schuren.’ Op vragen over hoe schadelijk de neergevallen roest en verf is voor de natuur, heeft Rijkswaterstaat geen helder antwoord.
‘Helaas heeft Rijkswaterstaat de afgelopen jaren weinig middelen om grondig onderzoek te doen’, aldus Nijsse. Er is meermaals bezuinigd op het overheidsorgaan. ‘Wat Rijkswaterstaat nu doet, is nattevingerwerk.’
Uiteindelijk moet de Waalbrug lelieblauw worden. Voordat het zover is, moeten Nijmegenaren als Rita het doen met wat testlakken verf, aangebracht aan de zijkant van de brug. ‘Het idee dat de komende zes jaar netten onder de brug hangen, stemt me niet vrolijk.’