Dertig maanden na de Russische invasie haalt de Oekraïense president Volodymyr Zelensky de bezem door zijn oorlogskabinet. Deze week verving hij de helft van zijn ministers, inclusief de ervaren minister van Buitenlandse Zaken Dmytro Koeleba. Volgens critici omringt Zelensky zich met ja-knikkers.
Op het eerste oog lijkt de reorganisatie van Zelensky’s oorlogskabinet er een van jewelste. Minister van Buitenlandse Zaken aan de kant, die cruciale buitenlandse wapensteun moet binnenslepen. Minister van Justitie weg, evenals als de minister die de bezette gebieden overziet. Ook ontslagen in oorlogstijd: de minister van Strategische Industrie, verantwoordelijk voor de Oekraïense wapenindustrie.
Maar Zelensky’s reorganisatie blijkt eerder een draaimolen dan een ontslagronde. Vertrekkende ministers keren terug als ministers van grotere ministeries of stappen over naar het presidentiële apparaat. Opvolgers komen juist uit datzelfde apparaat.
Over de auteur
Tom Vennink is buitenlandredacteur van de Volkskrant en schrijft over Rusland, Oekraïne, Belarus, de Kaukasus en Centraal-Azië. Eerder was hij correspondent in Moskou.
Neem Oleksandr Kamysjin, de minister van Strategische Industrie, makkelijk te herkennen aan zijn paardenstaart. Hij blijft verantwoordelijk voor strategische industrie, maar dan als adviseur van Zelensky. Of Iryna Veresjtsjoek, de minister die bevrijd gebied moet laten re-integreren. Ook zij wordt adviseur van Zelensky. Tegelijkertijd werd Olha Stefanisjyna, de voormalig minister voor Europese integratie, een dag na haar ontslag alweer herbenoemd. Ze kreeg er bovendien nog een ministerie bij, dat van Justitie.
Politiek analisten in Oekraïne krabden zich bij de aankondigingen van ontslagen achter het oor. Wat wil Zelensky bereiken met de veranderingen?
De uitleg van de president zelf was summier. De regering heeft, zo zei hij, ‘nieuwe energie’ nodig. Sommige lang meedraaiende ministers zouden ‘de berg van kwesties’ niet meer aankunnen.
Maar hoe meer stukjes van Zelensky’s hr-puzzel op zijn plaats vielen, des te meer analisten er een patroon in ontwaarden: minder macht voor dwarsliggers, meer macht voor loyalisten van Zelensky en diens invloedrijke stafchef, Andri Jermak.
De machtswisseling bij het ministerie van Buitenlandse Zaken springt daarbij in het oog. Dmytro Koeleba, het diplomatieke gezicht van Oekraïne tijdens de oorlog, lag volgens Oekraïense media al een tijd niet goed bij Zelensky’s team, dat inmiddels een groot deel van het buitenlands beleid naar zich toe heeft getrokken. Koeleba, die als minister gezag opbouwde bij westerse regeringen, heeft niet op zijn ontslag gereageerd. Onduidelijk is of hij een nieuwe functie in krijgt.
Koeleba’s vervanger, Andri Sybiha, komt rechtstreeks uit Zelensky’s team. Drie jaar lang was Sybiha plaatsvervanger van Zelensky’s stafchef Jermak. In april plaatste Zelensky hem al bij het ministerie van Buitenlandse Zaken als onderminister. Het was slechts een kwestie van tijd voor Sybiha de plaats van zijn baas zou innemen, stellen Oekraïense media. Ook een andere oud-plaatsvervanger van stafchef Jermak krijgt een ministerpost.
De personeelswijzigingen zijn nieuw bewijs dat Jermak is uitgegroeid tot de machtigste man van Oekraïne na Zelensky, stellen critici. ‘De meeste van de negen nieuwe ministers hebben nauwe banden met Jermak’, schreef corruptieonderzoeker Martyna Bohoeslavets deze week in een column met de titel ‘Jermaks regering’.
Zelensky en Jermak omringen zich steeds meer met ja-knikkers, stellen hun tegenstanders. Jaroslav Zjeleznjak, parlementslid van oppositiepartij Holos, zei donderdag dat het nieuwe kabinet nóg trouwer zal zijn aan Zelensky dan het vorige. ‘Er zullen meer mensen inzitten die naar de president luisteren en naar diens stafchef’, aldus Zjeleznjak tegen nieuwssite NV.
Onder de staat van beleg, die geldt sinds de Russische invasie van 2022, heeft Zelensky al veel macht. Zijn partij heeft bovendien een meerderheid in het parlement en de Oekraïense wet verbiedt het houden van verkiezingen in oorlogstijd.
Leden van Zelensky’s partij, Dienaar van het Volk, zeggen dat het juist goed is dat Oekraïne een machtige president heeft in oorlogstijd. ‘Hij is immers de opperbevelhebber en we zijn in oorlog’, zei parlementslid Oleksandr Merezjko donderdag. ‘Het hele land is een leger nu.’
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant