De schaakwereld kijkt uit naar de wedstrijd tussen Magnus Carlsen en Hans Niemann, vrijdagavond in Parijs. Het is voor het eerst dat ze tegenover elkaar plaatsnemen na de beschuldiging van Carlsen dat Niemann vals speelde. Maar het venijn in hun verhouding is bepaald niet verdwenen.
Online speelden ze dit jaar al drie keer tegen elkaar, maar vrijdag zullen de hoofdrolspelers in de grootste schaakrel van de laatste decennia elkaar weer eens recht in de ogen kunnen kijken.
Bijna twee jaar nadat de Noorse, vijfvoudige wereldkampioen Magnus Carlsen (33) de Amerikaanse grootmeester Hans Niemann (21) heeft beschuldigd van vals spel, nemen ze in Parijs daadwerkelijk vrijdagavond om 8 uur tegenover elkaar plaats, als halve finalisten in het Speed Chess Championship (SCC), een toernooi onder de vleugels van het schaakplatform chess.com. Carlsen, alom gezien als de beste schaker ter wereld, is favoriet. Van de drie onlinewedstrijden won hij er twee, de derde eindigde in remise.
Over de auteur
Rob Gollin is sportverslaggever voor de Volkskrant en schrijft vooral over wielrennen.
De vijandelijkheden tussen de twee begonnen op 4 september 2022, toen Carlsen zich pardoes terugtrok uit het toernooi om de Sinquefield Cup in Saint Louis, nadat hij een partij tegen Niemann had verloren. Twee weken later brak hij een onlinewedstrijd tegen de Amerikaan al na één zet af. Aan het eind van die maand kwam hij met de verklaring: hij was ervan overtuigd dat zijn tegenstander vals speelde. Hij kondigde aan nooit meer tegenover hem te zullen plaatsnemen.
De kwestie leidde tot tal van speculaties over manieren om bedrog te plegen, tot het gebruik van anaal in te brengen zendertjes (‘kralen’) aan toe. De organisatoren van grote toernooien besloten controles te verscherpen. Zetten verschenen voortaan met nog grotere vertraging op het internet.
Niemann gaf toe dat hij als 12-jarige en 16-jarige een enkele keer online had gesjoemeld, ‘de grootste fout van mijn leven’. Maar daar was het dan ook wel bij gebleven. Toch beklemtoonde chess.com ook nadat de twee schakers vorig jaar formeel een punt achter hun geschil hadden gezet, nog steeds achter de bevindingen van het rapport te staan waarin staat dat Niemann online veelvuldig de regels had overtreden. Hij werd na een maandenlange schorsing wel weer toegelaten op het platform.
Het wordt deze dag een beladen ontmoeting in de arena van de luxe gamewinkel eSpot, vlak bij het Louvre. Hoewel beiden eind augustus vorig jaar hun ruzie beëindigden en besloten juridische procedures over toekenning van 100 miljoen dollar aan schadevergoeding stop te zetten, is het venijn niet uit de onderlinge verhouding verdwenen.
Zeker niet wat Niemann betreft. In een interview met chess.com na de kwartfinale van het SCC noemde de Amerikaan zijn opponent ‘een ziek, bedrieglijk persoon die mijn leven wilde vernietigen, alleen uit pure wraaklust’. Toen hij in januari deelnam aan het Tata Steel Schaaktoernooi in Wijk aan Zee wilde hij nog maar weinig kwijt over hun vete. Vrijwel alle vragen pareerde hij met ‘geen commentaar’.
Twee betrokken organisaties moesten het ook ontgelden. Chess.com betichtte na onderzoek Niemann ervan online in zeker honderd partijen te hebben gefraudeerd; bewijs voor vals spel aan het bord ontbrak. De internationale schaakfederatie Fide zou Carlsen vooral hebben beschermd. De Amerikaan betitelde hun rol als ‘kwaadaardig’ en ‘corrupt’, ze vormen ‘de maffia’ in de schaakwereld. ‘Wat ik heb meegemaakt was de absolute hel. Ik ben gebrandmerkt als een bedrieger en ik moet verder met dit krankzinnige label, voor iets wat ik niet heb gedaan.’ Het steekt hem dat hij nog maar nauwelijks wordt uitgenodigd voor belangrijke toernooien.
Een eerdere confrontatie aan het bord was al mogelijk geweest. Maar Carlsen liet begin augustus tijdens de World Rapid and Blitz Team Championships in Astana, Kazachstan verstek gaan in twee potentiële wedstrijden tegen Niemann. Een andere schaker uit zijn team WR Chess nam de honneurs waar. Volgens de Amerikaan, aanvoerder van team GMHans.com, ontliep zijn kwelgeest hem. Of dat opzettelijk was, staat niet vast: de Noor paste ook een enkele keer voor matches tegen andere tegenstanders. Late wisselingen van de opstellingen in teams komen vaker voor.
Ondanks de beperkte uitnodigingen voor partijen op niveau de afgelopen tijd heeft Niemann, die zichzelf al langer tot de elite van de schakers rekent en er zeker van is dat hij wereldkampioen gaat worden, fikse vorderingen op de Fide-ranglijst gemaakt.
Begin dit jaar eindigde hij nog kleurloos in de middenmoot van de challengers op het Tata Steel Schaaktoernooi; volgens directeur Jeroen van den Berg was zijn rating destijds nog te laag om hem tot de masters toe te laten. Hij staat nu met een rating van 2.733 16de op de lijst van topschakers, die vanaf juli 2011 onafgebroken wordt aangevoerd door Carlsen.
Hij verzamelde punten in een zelf opgezette reeks wedstrijden met de veelzeggende titel Hans Niemann against the world – hij moest naar eigen zeggen wel zelf iets organiseren, nu hij maar weinig kansen heeft om zijn capaciteiten te etaleren. In confrontaties waarin zowel klassiek als snelschaak op het programma stonden, versloeg hij de hoogst geklasseerde Nederlander Anish Giri in Utrecht, Nikita Vitiugov in Londen en Etienne Bacrot in Parijs. Giri zelf is intussen uit de top 20 gezakt.
In eSpot in Parijs bevindt Niemann vrijdag zich te midden van de wereldtop. Hij kwalificeerde zich vorige maand voor het CSS – toen nog in wedstrijden online, met een toezichthouder aanwezig in de kamer met de computer – door Wesley So te kloppen, terwijl Carlsen Arjun Erigaisi de baas was. In de andere halve finale nemen Hikaru Nakamura en Alireza Firouzja het tegen elkaar op, de huidige nummers 2 en 5 op de wereldranglijst.
De wedstrijd is gedoteerd met 160 duizend euro. Er is slechts een beperkt aantal plaatsen voor publiek beschikbaar. De duurste tickets, 1.500 euro, zijn uitverkocht.
Het format bestaat uit zowel blitz als bullet, extreem snelle schaakvarianten. Eerst spelen de deelnemers gedurende negentig minuten partijen met vijf minuten bedenktijd tegen elkaar. Dan volgt één uur met drie minuten wikken en wegen per spel. Het sluitstuk bestaat uit een dertig minuten durende krachtmeting, waarin de spelers voor een match slechts één minuut hebben om na te denken.
In alle partijen wordt per zet één seconde extra toegekend. Van over het bord vliegende en zelfs in de vliegende haast omvallende stukken zal geen sprake zijn, de grootmeesters zitten achter computers tegenover elkaar. De halve finales worden vrijdag gespeeld, de troostfinale is zaterdag en de finale op zondag.
Of het vrijdagavond in Parijs tot een handdruk zal komen, valt nog te bezien. In het gepeperde gesprek op chess.com zei Niemann alvast dat hij niet op excuses zit te wachten. ‘Ik verdien een verontschuldiging, maar ik ben geen slachtoffer, dus ik heb geen verontschuldiging nodig. Mijn wraak zal een overwinning op het schaakbord zijn.’
Carlsen maakt zich niet zo veel zorgen. De Engelse krant The Guardian citeerde hem vorige week. Ja, hij had liever een andere tegenstander gehad, maar ‘als ik een fatsoenlijke dag heb, zal ik waarschijnlijk zonder veel problemen winnen’.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant