is chef van de politieke redactie van de Volkskrant.
Voor Defensie dreigt nu de situatie dat er wel wapens worden ingeslagen, maar dat er geen mensen zijn om die te hanteren.
‘U bent erbij geweest. U hebt uw plicht vervuld. U hebt gemarcheerd en getijgerd. Vanaf nu mag u weer in de burgertred. Ingerukt mars.’
Op 22 augustus 1996 nam minister Voorhoeve van Defensie op de Trip van Zoudtlandtkazerne in Breda afscheid van de laatste dienstplichtige militairen. Na het einde van de Koude Oorlog veranderde de krijgsmacht razendsnel van karakter. De nadruk kwam te liggen op crisisbeheerstaken en vredesmissies in conflictgebieden. En daarvoor bleken dienstplichtigen nauwelijks te porren. Het bleek in de praktijk niet mogelijk om met dienstplichtigen gevechtseenheden te vormen die in het buitenland konden worden ingezet.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Sindsdien leidde de militaire dienst een kwijnend bestaan als borreltafelthema voor mensen op al wat gevorderde leeftijd die de jeugd ook zo’n prachtige tijd vol kameraadschap, discipline, sociale samenhang en gevoel voor hiërarchische verhoudingen gunden. Buiten de muren van de werkkamers van opeenvolgende CDA-leiders kon zelfs de ‘maatschappelijke diensttijd’ op weinig enthousiasme rekenen.
In dat licht was het geen kleinigheid dat minister Brekelmans van Defensie deze week aan de Tweede Kamer liet weten dat het misschien niet meer gaat, met alleen beroepsmilitairen. De wereld verandert snel en wat hem betreft moet Defensie zich voorbereiden op een ‘grootschalig conflict’, waarbij de Navo ‘substantiële aantallen troepen’ zal oproepen voor de bewaking van de grenzen van het bondgenootschap. De minister formuleert voorzichtig. Hij wil ‘meer gegarandeerde vormen van instroom’, ‘niet direct terug naar de dienstplicht van vroeger’, maar wel naar een model dat ‘gradueel vrijblijvendheid kan afbouwen’.
Dat een minister van Defensie op die gedachte komt, hoeft niet te verbazen. Net als alle publieke sectoren kampt de krijgsmacht met structurele personeelstekorten. Er staan permanent duizenden vacatures open. Nu dreigt de situatie dat er wel voor miljarden aan wapens wordt ingeslagen, maar dat er geen mensen zijn om die te hanteren.
‘Minder vrijblijvendheid’ betekent per definitie ‘meer plicht’. Daar zitten veel haken en ogen aan, maar het is een feit dat een land dat aan de Navo-afspraken wil voldoen niet kan volstaan met alleen wapeninkoop. Daar horen ook soldaten bij.
En voor de goede orde: ook nu al kunnen in geval van nood met spoed vele Nederlanders tussen 17 en 45 jaar onder de wapenen worden geroepen. De opkomstplicht is afgeschaft, maar de dienstplicht niet. Sterker: sinds 2020 zijn ook alle vrouwen dienstplichtig.
De vraag is dus niet of de dienstplicht terug moet, maar of Defensie niet wat dwingender gebruik mag maken van het reservoir aan dienstplichtigen dat er al is, bijvoorbeeld om taken over te nemen van de beroepsmilitairen die in Navo-verband nu al volop actief zijn in het buitenland. Alleen al een iets minder vrijblijvende wervingscampagne onder jongeren en een iets dwingender beroep op de ervaring en de kennis van reservisten – al is het maar om een paar dagen per maand voor Defensie te werken – kan enorm helpen.
In alle gevallen heeft Brekelmans gelijk dat dat debat nu gevoerd moet worden, en niet pas als de noodsituatie zich aandient.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant