Naast het telefoonwinkeltje waar hij werkt, ergens in een Nederlandse provinciestad, doet een 32-jarige man zijn verhaal. Geen naam, want de kwestie loopt nog. Hij is geboren in Iran, maar groeide op in Nederland. De gang van zaken noemt hij ‘onkatholiek’, al is hij van huis uit moslim.
Hij werd verliefd op een Iraanse vrouw, ook zij woonde al jaren in Nederland. Ze gaven elkaar het ja-woord in Iran. ‘Uit respect naar haar vader toe. Zij is zijn enige dochter.’
Kwam schoonvader ineens met een contract aanzetten. Even tekenen voordat je mijn dochter krijgt. Niks geks. Gewoon een oude traditie. In een islamitisch huwelijk verplicht de man zich tot het betalen van een bruidsschat aan zijn verloofde, de mahr, in Nederland ook omschreven als ‘bruidsprijs’ of ‘bruidsgave’.
In veel islamitische landen is deze bruidsprijs tegenwoordig een rituele gift zonder waarde. Maar niet in Iran. Daar gaat het om hoge geldbedragen. Bij een scheiding blijft de vrouw dan als zwakkere partij financieel verzorgd achter, is het idee.
In dit geval bedroeg de bruidsprijs twintig gouden munten. Bahar Azadi-munten, uitgegeven in het Iran van na de revolutie. Elke munt is ruim 500 euro waard, twintig stuks dus ruim 10 duizend euro. ‘Ik was op dat moment verliefd. Ik zag het allemaal door een roze bril. En ik zeg het eerlijk: het voelde voor mij goed.’
Het echtpaar ging terug naar Nederland en kreeg een dochtertje. Na de geboorte van het kind liep het mis. Inmiddels ligt het stel in scheiding. Kwam er bericht van zijn ex-vrouw. Of hij de bruidsprijs wil overmaken.
In Nederland bestaat een wonderlijke gewoonte: rechters kennen hier al jaren routinematig Iraanse bruidsprijzen toe. De gouden munten gaan hier over tafel op een manier die in Iran zelfs ongebruikelijk is.
Over de auteur
Ana van Es is rondreizend columnist voor de Volkskrant. Eerder was ze onder meer correspondent in het Midden-Oosten.
In Iran is de bruidsgave uiteindelijk vaak een dode letter. Wat er ook in het huwelijkscontract staat: een vrouw kan daar niet zomaar scheiden. Wil zij dat toch, dan kan dat in de praktijk alleen als ze deels weer afstand doet van haar financiële rechten.
‘Je moet de bruidsprijs in de context zien van een islamitisch land’, zegt een Iraanse Nederlander die onlangs door de Nederlandse rechtbank werd gesommeerd om ruim een ton aan zijn ex te betalen (‘dit kan mij financieel de grond in boren, voor altijd’). ‘In Iran onderhandel je. Het meisje gaat nooit met nul munten weg, maar ook niet met alles.’
Dergelijke gewoontes staan echter niet zwart-op-wit in de huwelijksakte. Staan ze er toch in, dan laat de Nederlandse rechter die buiten beschouwing, want ‘in strijd met de openbare orde’. Hier kijkt de rechter alleen naar de overeenkomst zoals die op papier staat. Meestal is het oordeel: afspraak is afspraak.
Pas als de bruidsprijs meer dan 110 gouden munten bedraagt (ruim 55 duizend euro) neemt de Nederlandse rechter de draagkracht van de man in overweging. Betalen in termijnen is soms mogelijk. Eén gouden munt per maand.
Als de ex-man geluk heeft, komt de bruidsgave in plaats van alimentatie. De rechtbank Amsterdam overwoog deze zomer dat een bruidsgave van ruim 2 ton ‘voldoende financieel vangnet’ biedt aan een vrouw van Iraanse komaf die zelf een bovenmodaal salaris verdient.
U zit onder een afbeelding ‘van koning Willem-Alexander en niet van een of andere ayatollah’, verzuchtte de 32-jarige man onlangs in de rechtbank. In zijn zaak moet de rechter nog uitspraak doen.
Naar verhouding heeft hij geluk: zijn bruidsgave is ‘slechts’ 10 duizend euro. In deze wereld van naar poldernormen herijkte islamitische afspraken kan het gekker. Al blijft het een heel bedrag als je in een telefoonwinkel werkt.
Hij wil mannen waarschuwen die in Nederland verliefd worden op een Iraans meisje. ‘Je moet niet alles door een roze bril bekijken.’
a.vanes@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant