De Franse en Duitse politie hebben aan Oekraïne geleverde Navo-wapens in beslag genomen, nadat ze waren opgedoken in het criminele circuit. De vrees bestaat dat wapens uit de oorlog binnenkort ook terecht zullen komen bij criminelen in Nederland.
Dat zegt Zlatko Trokic, landelijk officier Illegale Wapenhandel van het Openbaar Ministerie (OM), in de nieuwe tv-serie De Wapenroute van journalist Sinan Can. Daarin melden verschillende bronnen dat een groot aantal aan Kyiv geleverde wapens is gestolen en verkocht aan criminelen, van pistolen tot raketwerpers. Via smokkelaars belanden ze vervolgens in het criminele circuit elders in Europa.
De omvang van de wapenvondsten in Frankrijk en Duitsland is onduidelijk. Volgens Trokic is het ‘een kwestie van tijd voordat ook in Nederland wapens vanuit dat conflict in beslag zullen worden genomen’. Politiewoordvoerder Robbert Salome laat per mail weten dat ‘in Nederland (nog) geen wapens uit Oekraïne opduiken’.
Experts waarschuwen al langer dat wapens die het Westen levert aan Oekraïne in verkeerde handen kunnen vallen. Jürgen Stock, secretaris-generaal van Interpol, voorspelde een paar maanden na de Russische invasie dat de wapens in het criminele circuit zouden belanden. ‘Zodra de geweren stilvallen, zullen de illegale wapens komen’, zei hij tegen de Anglo-American Press Association in Paris. ‘Dat weten we van andere conflicten.’ In werkelijkheid gebeurt het dus al tijdens de oorlog in Oekraïne.
Een van de conflicten waar Stock op doelt, is de Joegoslavië-oorlog. Wapens die daar werden gebruikt, hebben zich in de jaren daarna verspreid over de hele wereld. Zo doken ze onder meer op in Brazilië, Irak en Rwanda, maar ook dichter bij huis. De kalasjnikovs die de twee terroristen in 2015 gebruikten tijdens de aanslag op Charlie Hebdo waren afkomstig van de Balkan, en een van de moordenaars van Peter R. de Vries droeg twee jaar geleden een in 1981 aan Joegoslavië geleverd geweer bij zich.
Ondanks waarschuwingen voor een Joegoslavië-scenario zijn de eerste wapens uit de oorlog in Oekraïne al beland bij criminelen over de grens. Oekraïne heeft een verleden met wapensmokkel – na de val van de Sovjet-Unie konden grote hoeveelheden wapens uit Oekraïne naar conflicten in het buitenland worden vervoerd. Maar daarnaast schiet ook controle op wapenstromen in Europa tekort, zegt onderzoeker Fedir Sydoruk van de ngo Global Initiative against Transnational Organized Crime (GI-TOC) in De Wapenroute.
De grootste dreiging komt volgens Sydoruk niet alleen van wapens uit het Westen; ook buitgemaakte Russische wapens vinden op termijn mogelijk hun weg naar het illegale circuit. Deze zogenoemde ‘trophy weapons’ zijn niet geregistreerd, waardoor ze eenvoudig smokkelwaar zijn. ‘De kans is groot dat deze wapens Europa zullen overspoelen, met ernstige gevolgen voor de openbare veiligheid’, waarschuwt de onderzoeker. Naar schatting zijn momenteel zo’n negen miljoen wapens in omloop in Oekraïne.
Volgens Sydoruk is er geen plan om de verspreiding van wapens na de oorlog in Oekraïne te beteugelen. ‘Oekraïne en de Navo-landen moeten nu intensief samenwerken om de verspreiding van deze wapens in het illegale circuit te beperken’, zegt hij. In de serie pleit officier van justitie Trokic ook voor meer aandacht voor deze ontwikkeling vanuit Brussel.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant