Na een voor Franse begrippen historisch lange wachttijd heeft Frankrijk een nieuwe premier: voormalig Brexit-onderhandelaar en oud-minister Michel Barnier zal een nieuwe regering vormen. De eerste motie van wantrouwen is al aangekondigd, radicaal-links spreekt van gestolen verkiezingen.
Om Frankrijk uit het moeras van politieke impasse te slepen, is zwaar geschut gewenst. Bij de parlementsverkiezingen begin juli heeft geen van de partijen een meerderheid weten te behalen. De onderlinge verhoudingen staan op scherp, de relatie tussen oppositie en president Emmanuel Macron is uiterst verzuurd.
Michel Barnier (73) is politiek gezien een baggeraar, iemand die niet terugdeinst voor het betere sleep- en manoeuvreerwerk. Als ‘Monsieur Brexit’ wist Barnier een historisch akkoord uit te onderhandelen; het vertrek van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie. In Brussel werd hij gewaardeerd om zijn geduld en standvastigheid.
Als premier zal hij lenigheid moeten tonen. Aan hem de taak een nieuwe regering te vormen die in de eerste plaats in staat is zichzelf staande te houden tegenover een zeer verdeeld parlement. In de afgelopen weken, waarin talloze kandidaten voor het premierschap de revue passeerden, werd al op voorhand voortdurend gedreigd met moties van wantrouwen tegen de nieuwe regering.
Vanuit links is verbijsterd gereageerd op de benoeming van Barnier. Zijn naam kwam donderdag als verrassing, nadat de ‘finale’ voor het premierschap de afgelopen dagen vooral leek te draaien om twee andere doorgewinterde politici – de linkse oud-premier Bernard Cazeneuve en de rechts-conservatieve Xavier Bertrand, regiopresident van Hauts-de-France.
Hoewel ook de linkse alliantie bij de verkiezingen ver verwijderd bleef van een meerderheid, kwam het als grootste politieke formatie uit de bus. Door nu een zwaargewicht van politiek rechts te benoemen, weigert Macron de stem van het volk te respecteren, stelde de radicaal-linkse leider Jean-Luc Mélenchon van La France insoumise (LFI) op het nieuws. Hij spreekt van ‘gestolen verkiezingen’.
De Parti Socialiste beloofde donderdag alvast een motie van wantrouwen in te dienen tegen de nog te vormen regering-Barnier. Met een premier afkomstig uit Les Républicains, dat als vierde eindigde bij de verkiezingen, bereikt volgens partijsecretaris Olivier Faure de ‘verloochening van de democratie zijn hoogtepunt’.
Een motie van wantrouwen vanuit de socialisten zal naar verwachting in ieder geval kunnen rekenen op steun van LFI, dat eerder aankondigde alleen een regering te accepteren onder leiding van de door links voorgestelde premierkandidaat Lucie Castets. Het radicaal-rechtse Rassemblement National had op voorhand afkeuring beloofd van elke linkse regering. Voor een oordeel over Barnier zal de partij zijn eerste politieke toespraak in het parlement afwachten.
Na Gabriel Attal, de jongste premier sinds de Vijfde Republiek (de Franse staatsvorm sinds 1958), krijgt Frankrijk nu de oudste minister-president. Barnier is een rot in het vak van zowel de binnenlandse als Europese politiek. Als twintiger werd hij de Benjamin van de assemblée nationale (de Franse Tweede Kamer), later diende hij vier keer als minister. In die positie kreeg hij achtereenvolgens Klimaat en Milieu, Europese Zaken, Buitenlandse Zaken en Landbouw onder zijn hoede.
Zijn Brusselse ervaring, Barnier was twee keer Europees Commissaris voordat hij de onderhandelingen voerde over het Britse vertrek uit de EU, zal hem als premier van pas komen. Eerder deze zomer werd Frankrijk op de vingers getikt vanwege het begrotingstekort dat de afgesproken grens van 3 procent van het bruto binnenlands product royaal overschrijdt. De behandeling van de nieuwe begroting is een van de prangende en hete dossiers die hem deze herfst wachten.
In zijn overtuigingen ligt Barnier dicht bij president Macron als het gaat over Europa en economie. Maar hij uitte ook kritiek op diens regeerstijl, die hij in de aanloop naar de presidentsverkiezingen van 2022 ‘verticaal, arrogant en solitair’ noemde. Bewust van die kritiek beloofde Macron bij zijn herverkiezing een nieuwe stijl, maar dat is in de ogen van de oppositie een loze belofte gebleken.
Het Élysée verwacht met Barnier de beste kansen te hebben om tot een stabiele regering te komen met een zo breed mogelijke steun over het hele politieke spectrum. Hoewel het conservatief-rechtse Les Républicains op voorhand bezwoer geen deel te willen uitmaken van een coalitie met Macron, heeft het met een premier uit eigen gelederen nu een prominente positie.
Barniers eerdere pleidooi voor een ‘moratorium’ op immigratie zal daarnaast ook bij radicaal-rechts op enige tevredenheid kunnen rekenen. Maar steun is geenszins gegarandeerd, en regeren zal met een verdeeld parlement uitermate ingewikkeld blijken. Frankrijk heeft van oudsher een conflictueuze politieke cultuur die niet is gericht op het sluiten van compromissen.
Dat de benoeming van een nieuwe premier voor Franse begrippen uitermate lang op zich heeft laten wachten, heeft Macrons positie als president verder verzwakt. Deze zomer groeide met de dag de kritiek dat hij weigert zijn verlies te accepteren en daarmee, in de woorden van dagblad Le Monde deze week, weigert ‘het democratische spel’ te spelen.
De door het radicaal-linkse LFI aangekondigde poging de president af te zetten is vrijwel kansloos gezien de beperkte steun, maar ook de conservatief-rechtse politicus Éric Ciotti speculeerde deze week op het vertrek van Macron als hij er niet in zou slagen een premier te benoemen.
Dat scenario is afgewend, maar de benoeming van Barnier is slechts een eerste stap uit de politieke impasse.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant