Vreugde, blijdschap en dansen op straat, want op 5 september 1944 zou Nederland worden bevrijd. Maar die verhalen bleken niet te kloppen, want de Hongerwinter moest nog komen. Die hoopvolle dag, Dolle Dinsdag, is vandaag tachtig jaar geleden.
De Tweede Wereldoorlog in Nederland was al ruim vier jaar aan de gang, maar in september 1944 leek het eind in zicht. Op zondag 3 september werd Brussel bevrijd van de Duitsers en een dag later was Antwerpen heroverd. Nederland moest daarna snel aan de beurt komen, dachten optimisten. Op 5 september zou Rotterdam worden bevrijd en de dag daarna Utrecht en Amsterdam. De rest zou snel volgen.
De hoop was groot en voelbaar en de geruchten over de bevrijding verspreidden zich als een olievlek over Nederland. Op 4 september zond Radio Oranje een toespraak van toenmalig minister-president Pieter Sjoerds Gerbrandy uit. Daarin vermeldde hij dat de geallieerde troepen de Nederlandse grens waren overgestoken en oprukten naar het noorden. Vermoedelijk had Gerbrandy de tekst aangepast. De geallieerden naderden de grens, maar waren die nog niet over.
Gerbrandy was overigens niet de enige die naar buiten bracht dat de bevrijding aanstaande was. BBC-radio meldde ook dat de "geallieerden de rivieren waren overgestoken", schrijft het Nationaal Archief. Op 5 september publiceerde de illegale krant Het dagelijks nieuws een speciaal bevrijdingsnummer.
Nederlanders reageerden emotioneel op de verhalen. Zo waren er geruchten dat Breda al zou zijn bevrijd. Burgers vierden feest, dansten op straat en hingen de vlag uit. De situatie was euforisch, stelt historicus Ad van Liempt in een video. "Mensen waren er echt van overtuigd dat de bevrijders binnen een dag aanwezig zouden zijn. Er werden al voorbereidingen voor een groot feest getroffen."
Door de grote vreugde raakten de Duitsers in paniek. Ze sloegen massaal op de vlucht en administratie werd haastig vernietigd. Er werden tientallen treinen ingezet om NSB-gezinnen van Nederland naar Duitsland te vervoeren. Tijdens de overhaaste vlucht werd een trein bij Diemen op 6 september onder vuur genomen door geallieerde vliegtuigen. Daarbij kwamen dertig mensen om het leven.
Maar nog dezelfde dag hoorden mensen dat Duitsland zich nog niet had overgegeven: Nederland was nog niet bevrijd. Dolle Dinsdag bleek een illusie. De geallieerden waren de Nederlandse grens nog niet over en de troepen waren te klein om ons land te kunnen bevrijden. Daarnaast hadden ze problemen met de bevoorrading.
"De dramatiek zit hem erin dat het nog negen maanden zou duren voor de vlag weer uit mocht. In die maanden was de oorlog in Nederland op z'n grimmigst en waren de Duitse represailles dodelijk", zegt Van Liempt.
Bovendien volgde de Hongerwinter nog, waardoor nog eens twintigduizend mensen om het leven kwamen. Tijdens de Hongerwinter waren er grote tekorten van voedsel en konden de meeste producten alleen nog met voedselbonnen worden gekocht. In augustus 1944 was er al geen gas meer en in oktober viel ook de stroom uit.
Op 14 september werd Maastricht bevrijd. Maar de totale bevrijding liet nog maanden op zich wachten. Die was pas op 5 mei 1945. Naar schatting zijn 250.000 Nederlanders omgekomen als gevolg van de Tweede Wereldoorlog.
Source: Nu.nl algemeen